"Azərbaycana bal idxalının qarşısını almaq niyyətindəyik”. Bunu Azərbaycan Arıçılar Assosiasiyasının sədri Bədrəddin Həsrətov media nümayəndələrinə açıqlamasında bildirib. Onun sözlərinə görə, bununla bağlı artıq ölkə rəhbərliyinə də məktub ünvanlanıb: "Dünya təcrübəsində belə bir tendensiya var. Daxili istehsal bazarını qorumaq üçün idxala məhdudiyyət qoyulur. Türkiyə və İsrail kimi ölkələr belə bir addım atdıqdan sonra onlarda yerli istehsalda geniş inkişaf müşahidə olundu. Hətta qardaş ölkədə o qədər inkişaf qeydə alındı ki, onlar artıq dünya ikincisidirlər. Biz də bunu edə bilsək, Azərbaycanda arıçılıq sürətlə inkişaf edəcək”.
Məlumat üçün bildirək ki, ötən il Azərbaycanda 3 min ton bal istehsal olunub. Builki istehsal isə artıq 6 min tona yaxınlaşır. Əvvəlki illərdə hər arı ailəsindən 8-10 kiloqram bal istehsal olunurdusa, bu il orta məhsuldarlıq 15 kiloqrama çatır. Azərbaycan, həmçinin, artıq xaricə bal ixracını da həyata keçirir. Belə ki, bu il Yaponiyaya 8 ton, Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinə 3, Dubaya isə 4 tona yaxın bal göndərilib. Hazırda isə bu istiqamətdə İordaniya ilə də danışıqlar aparılır.
Maraqlıdır, bal idxalının qadağan edilməsi ölkə iqtisadiyyatına necə təsir edəcək?
Elvin Bayramlı: “Bal idxalının qadağan edilməsi indiki halda mümkündür”
Arıçılar Assosiasiyasının mətbuat xidmətinin rəhbəri Elvin Bayramlı bizimlə söhbətində qeyd etdi ki, bal idxalının qadağan edilməsi indiki halda mümkündür: “Ölkəmizdə son illər arı sayında ciddi artımlar olub. Eyni zamanda, hər arı ailəsinə düşən balın həcmi də artır. Bu fonda, Azərbaycan Arıçılar Assosiasiyasının apardığı araşdırmalar nəticəsində məlum olur ki, cari ildə ölkəmiz bala olan tələbatı yerli istehsal hesabına tam şəkildə ödəmək gücündədir. Arı ailələri başına məhsuldarlır hardasa 15 kiloqrama yaxın olub. Buna görə də assosiasiyanın idarə heyəti toplanaraq peşəkar arıçıların dəstəyilə qərara gəldik ki, Azərbaycana idxal dayandırılmalıdır. Bunun üçün dünya təcrübəsində nümunələr də var, Türkiyə və İsrail artıq bal idxalına son qoyublar.
Məlumat üçün bildirim ki, Türkiyə artıq həm arı sayı, həm də bal ixracına görə dünyada ilk beşlikdə qərarlaşıb. İsrail hətta səhra ölkəsi olsa da, bal ixracatçısına çevrilib. Bu nümunələrdən dolayı assosiasiyamız da bal idxalına son qoymaq üçün addım atmaq qərarına gəldi. Bununla bağlı Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevə məktub ünvanladıq və burada bal idxalının dayandırılmasını xahiş etdik. Analoji təkliflə Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi və İqtisadiyyat Nazirliyi qarşısında da çıxış etdik. Artıq Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi məsələ ilə bağlı açıqlama verərək bildirdi ki, bal idxalının dayandırılması məsələsi araşdırılır. Güman ki, sonda bu istiqamətdə qərar veriləcək. İdxalın dayandırılması daxildə tələbata cavab verən səviyyədə bal istehsal edilməsilə bağlıdır. Cari il üçün istehsal artıq 6 min tona yaxınlaşır. Hətta bal ixracına da başlamışıq. Artıq Yaponiyaya, BƏƏ-yə 50-100 ton həcmində bal ixracı ilə bağlı danışıqlar da gedir. Bal ixracının həyata keçməsilə ölkədəki böyük şirkətlər onun ixracına üstünlük verəcək, orta və kiçik fermerlər isə daxili tələbatın ödənilməsində mühüm rol oynayacaqlar. Yəni bütün proses onu deməyə əsas verir ki, ölkədə artıq tələbatı ödəməyə, hətta ixraca yönəltməyə imkan verən səviyyədə bal istehsal olunur. Ona görə də artıq baln idxalına ehtiyac görmürük. Bu səbəbdən də istəyirik ki, onun idxalına son qoyulsun”
Rəşad Həsənov: “Hər hansı bir məhsul növü üzrə idxalın tamamilə dayandırılması və yaxud qadağan edilməsi bazar şərtləri daxilində yolverilməzdir”
İqtisadçı-ekspert Rəşad Həsənov qeyd etdi ki, bazarda rəqabət mühiti formalaşdırılmalıdır: "Yerli istehsalın müdafiə olunması baxımından, bir sıra hallarda, dövlətlər idxal olunan məhsulların müəyyən formada məhdudlaşdırılması istiqamətində addımlar atırlar. Həmçinin, bəzi hallarda qiymət rəqabətliliyini artırmaq məqsədilə məhsulların rüsumlarının artırılması kimi alətlərdən də istifadə edilir. Ona görə də bu başadüşüləndir. Amma hər hansı bir məhsul növü üzrə idxalın tamamilə dayandırılması və yaxud qadağan edilməsi bazar şərtləri daxilində yolverilməzdir. Çünki, əks halda, daxili bazarda qiymətlər kəskin artacaq. Bu isə dolayı yolla istehlakın və alıcılıq qabiliyyətinin aşağı düşməsinə gətirib çıxara bilər. Azalan istehlak fonunda istehsal da geriləməyə başlayır. Bütün bunlar dövrü proseslərdir. Ona görə də belə halların qarşısını almaq məqsədilə bazarda rəqabət mühitinin formalaşdırılması vacib şərtlərdəndir. Əsas məsələ yerli istehsalçıların bazarda rəqabət apara bilməsidir. Eyni zamanda, hökumət istehsalın qiymət rəqabətini təmin etmək məqsədilə rüsum siyasətini yenidən gözdən keçirə bilər. Balın idxalı zamanı tətbiq edilən rüsum 15 faiz dərəcəsindədir. Bu da maksimum rüsum səviyyəsidir. Ona görə də hər hansı rüsum alətindən istifadə imkanımız məhduddur. Belə olan təqdirdə, nəzarət mexanizmləri gücləndirilməlidir. Aşağı keyfiyyətli bal məhsullarının idxalının qarşısı alına bilər. Bu üsul yerli istehsal üçün daha əlverişli şərait yarada bilər”.
Günel CƏLİLOVA
