Dünya Bankının 2019-cu il üçün açıqladığı “South Caucasus in Motion” adlı analizində ölkələrin yoxsulluq səviyyəsi əks olunub. Sözügedən sənəddə hökumətin uzun illərdir Azərbaycanda elan etdiyi göstəricilərlə ciddi uyğunsuzluq var.
Dünya Bankının Cənubi Qafqaz ölkələrinin iqtisadiyyatı ilə bağlı apardığı təhlilə əsasən, Azərbaycanda yoxsulluq səviyyəsi hökumətin açıqladığı rəsmi rəqəmlərdən bir neçə dəfə yüksəkdir.
"Cənubi Qafqaz hərəkətdə" adlı analitik xülasədə Azərbaycanda 2015-ci ildə - milli valyutanın sərbəst dönərli valyutalara nisbətdə iki dəfə ucuzlaşdığı ildə regionlarda yoxsulluğun səviyyəsi üzrə göstəricilər əks olunub. Sənəddə bildirilir ki, ən aşağı yoxsulluq səviyyəsi Bakıda – 16 faiz, ən yüksək isə Gəncə-Qazax iqtisadi rayonunda - 33 faiz, digər regionlar üzrə 20-30 faiz intervalında dəyişir.
Hesabata görə, ölkə əhalisinin əhəmiyyətli hissəsi Bakı, Gəncə-Qazax və Aran iqtisadi rayonlarında yaşadığı üçün, bütün yoxsulların da 60 faizi bu 3 ərazinin payına düşür.
Başqa maraqlı bir fakt: həmin dövrdə ölkə əhalisinin 57 faizi yüksək səviyyədə yoxsulluq risqi ilə üzləşə biləcək “həssas qrup”a daxil olublar. Bankın “həssas qrup” anlayışı belə izah edilib: gündəlik qazancı 2005-ci ilin alıcılıq qabiliyyəti pariteti ilə 5 USD-dən çox, 10 USD-dən az gəlir səviyyəsinə malik əhali. Bütün regionlar üzrə kənd və şəhər yerlərində təhsil səviyyəsinə dair də maraqlı faktlar var. Eləcə də Cənubi Qafqazın 2 ölkəsi ilə oxşar göstəriciləri müqayisə üçün rəqəmlər əks olunub.
Dünya Bankı tərəfindən açıqlanan bu statistikanı nə dərəcədə əsaslı saymaq olar?
İqtisadçı Elşən Əliyev qəzetimizə bildirdi ki, bir çox hallarda beynəlxalq maliyyə qurumlarının təhlilləri ilə Azərbaycanın real iqtisadi göstəriciləri arasında fərq nəzərə çarpır: “Bilirsiniz ki, yoxsulluğun aradan qaldırılması Azərbaycan hakimiyyətinin qarşısında duran prioritet öhdəliklərdən sayılır. Bu istiqamətdə irəliləyişin əldə olunması bütün parametrlər üzrə özünü göstərir. Konkret hansısa ili göstərib, ondan nəticə çıxarmaqla bu sahə barədə aydın təsəvvür yaratmaq olmaz.
Rəsmi göstəricilər belədir ki, 2002-2015-ci illər müddətində yoxsulluğun səviyyəsi ildən-ilə aşağı düşərək 46,7% göstəricisindən 4,9%-ə düşüb.
2016-cı ildə əvvəlki ilə nisbətən ÜDM-in real həcminin azalması, inflyasiyanın səviyyəsinin yüksəlməsi yoxsulluq səviyyəsinə düşən əhalinin sayını 1% artırıb və bu göstərici 5,9% olub.
2017-ci il yanvarın 1-nə muzdla işləyənlərin sayı 1514,0 min nəfər təşkil edib. İqtisadiyyatın neft sektorunda 34,1 min nəfər, qeyri-neft sektorunda isə 1479,9 min nəfər çalışıb.
Azərbaycanda artıq 2015-ci ildə yoxsulluğun göstəricisi 5 faizdən aşağı düşmüşdü. Yəni 49 faizdən 5 faizə düşməklə, Azərbaycan dünyada yoxsulluq göstəricisi ən az olan 29 dövlətdən birinə çevrilib. Bu çox böyük göstəricidir. Məhz bu məqama görə həmin qurumlar 2015-ci ilə bağlı daha mox mübahisə doğura biləcək rəqəmlər təqdim edirlər. Əksər hallarda bu cür qurumlar məlumatları ölkə daxilində əməkdaşlıq etdikləri QHT və müstəqil ekspertlərdən alırlar. Göründüyü kimi, həmin göstəricilərlə rəsmi rəqəmlər arasında kəskin fərq müşahidə edilir. Azərbaycanda yoxsulluğun aşağı düşdüyünü şərtləndirən başqa faktorlar da var. Son bir ildə təqdim edilən iki sosial paketdən görünür ki, artıq dövlət yalnız yoxsul təbəqənin maddi vəziyyətini yaxşılaşdırmağı hədəfləmir. Bütün təbəqələrə şamil olunan güzəşt və artımlar imkan verəcək ki, Azərbaycan əhalisi özünə yığım kapitalı toplasın”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
