Məlum olduğu kimi, iyunun 18-də Prezident İlham Əliyevin sərəncamı ilə minimum əməkhaqqının məbləği yenidən artırıldı. Minimum əməkhaqqının artırılması ilə bağlı cari ildə imzalanan ikinci sərəncamdır. Sərəncama əsasən, cari il sentyabrın 1-dən minimum əməkhaqqı məbləği 250 manat təşkil edəcək. Bu, 38,8 faiz artım deməkdir.
Qeyd edək ki, minimum əməkhaqqı məbləği yaşayış minimumu səviyyəsinə çatıb. Məlumat üçün bildirək ki, "Minimum aylıq əməkhaqqının artırılması haqqında” Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2017-ci il 25 dekabr tarixli, 3545 nömrəli Sərəncamında dəyişiklik edilməsi barədə” 8 fevral 2019-cu il tarixli Sərəncama əsasən, bu il martın 1-dən minimum əməkhaqqı səviyyəsi 38,4 faiz artırılaraq, 180 manat müəyyən olunub. Bununla da ölkədə ilk dəfə olaraq minimum əməkhaqqı məbləği yaşayış minimumu səviyyəsi ilə bərabərləşdirilib.
Pərviz Heydərov: “Gələcəkdə də minimum əməkhaqqı və pensiyalar ardıcıl olaraq artırılacaq”
Məsələ ilə bağlı fikir bildirən iqtisadçı-ekspert Pərviz Heydərov “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında qeyd etdi ki, iyunun 18-də imzalanan sərəncamın üstünlüklərindən biri də odur ki, minimum əməkhaqqı səviyyəsi yaşayış minimumunu keçdi: “Xatırladıram ki, minimum aylıq əməkhaqqı işçinin əməyinə görə ödənilən ən aşağı əməkhaqqı səviyyəsidir. Əmək qanunvericiliyinə əsasən, əməkhaqqı - müvafiq iş vaxtı ərzində əmək funksiyasını yerinə yetirmək üçün əmək müqaviləsi ilə müəyyən edilib.
İşçinin gördüyü işə (göstərdiyi xidmətlərə) görə işəgötürən tərəfindən pul və ya natura formasında ödənilən gündəlik və ya aylıq məbləğ, habelə ona edilən əlavələrin, mükafatların və digər ödənclərin məcmusu hesab edilir ki, işçilərin əməkhaqqı məbləğinin hər hansı şəkildə azaldılması və onlara dövlətin müəyyən etdiyi minimum əməkhaqqı miqdarından az əməkhaqqı verilməsi qanunla qadağandır.
Yeri gəlmişkən, inkişaf etmiş ölkələrdə gündəlik və saatlıq əməkhaqqı ödənişi üzrə minimal hədd sistemi mövcuddur.
Ölkəmizdə isə minimum aylıq əməkhaqqı həddinin və siyasətinin üstünlüyü ondan ibarətdir ki, maaşların aşağı səviyyəsini və yaxud döşəmə vəziyyətini müəyyən etməyə və "tutmağa" imkan verir. Bu isə dolayısı ilə həyat şəraitini yüksəltmək yollarını, perspektivlərini, yoxsulluq səviyyəsini azaltmaq və biznesin effektli olması yönündə necə stimul yaratmaq imkanlarını aşkarlamaq üçün çözüm yaradır”.
Həmsöhbətimiz 2006-2019-cu illər ərzində Azərbaycanda minimum əməkhaqqının dəyişmə dinamikasını da açıqladı: “2006-cı ilin oktyabrından - 30 AZN, 2007-ci ilin fevralından - 50 AZN, 2008-ci ilin yanvarından - 60 AZN, 2008-ci ilin avqustundan - 75 AZN, 2010-cu ilin sentyabrından - 85 AZN, 2011-ci ilin dekabrından - 93,50 AZN, 2013-cü ilin sentyabrından - 105 AZN, 2017-ci ilin yanvarından - 116 AZN, 2018-ci ilin yanvarından - 130 AZN, 2019-cu ilin martından isə 180 AZN. Yenə bu ilin sentyabrın 1-dən isə, qeyd etdiyim kimi, 250 AZN. Sözüm bunda deyil.
Ümumiyyətlə, ölkə vətəndaşlarının əmək hüquqlarının qorunması, işçilərin maddi-sosial tələbatlarının ödənilməsi, layiqli həyat səviyyələrinin təmin edilməsi uğrunda aparılan siyasətin əsas istiqamətlərindən birini minimum əməkhaqqının ardıcıl olaraq qaldırılması təşki edir ki, son 15 ildə Azərbaycanda əməkhaqları 7, minimum əməkhaqları isə 6,5 dəfə artırılıb”.
Ekspertin sözlərinə görə, ilk dəfə olaraq minimum əməkhaqqı məbləği yaşayış minimumu səviyyəsi ilə məhz bu il martın 1-dən bərabərlik təşkil edib: "Minimum əməkhaqqının artırılması Prezident sərəncamları ilə baş verir. Bu mexanizmin üstün cəhəti ondan ibarətdir ki, bütün ölkə, başqa sözlə desəm, iqtisadiyyatın bütün sektorları və sahələri üzrə əməkhaqqı ödənişlərini artırmaq və tənzimləmək mümkün olur. Bir var ki, Prezident sərəncam imzalaya və konkret bir sahədə və ya sektorda maaşlar yüksələ, bir də var ki, bir sərəncamla bütün sahələrdə arta. Minimum əməkhaqqı məhz buna imkan verir. Onun yaşayış minimumu ilə bərabər səviyyəyə çatdırılması isə mexanizmin sosial müdafiənin təmini baxımından effektivliyini təkmilləşdirdi. Buna, əslində, çoxdan nail olmaq lazım idi və bu, neçə illərdir düşünülürdü. Sonuncu sərəncamın ən böyük üstünlüyü isə ondan ibarətdir ki, ölkədə, ilk dəfə olaraq, minimum əməkhaqqı səviyyəsi yaşayış minimumunu keçdi. Xatırladım ki, cari il üçün ölkə üzrə yaşayış minimumu səviyyəsi orta hesabla 180 manat müəyyən edilib. Minimum əməkhaqqının bundan əvvəl, martın 1-də olan artımının yaxın perspektiv üçün son olmadığı aydın idi. Ona görə yox ki, bu proses indiyədək ardıcıl xarakter daşıyıb və mərhələli olaraq davam edib. Bunu dövlət başçımızın bu il fevralın 25-də keçirdiyi iqtisadi və sosial məsələlərlə bağlı müşavirədə "bu il minimum əməkhaqqı səviyyəsi əhəmiyyətli dərəcədə artırılsa da, bu rəqəm dövləti və hökuməti heç də razı sala bilməz” - deyə söylədikləri təsdiq edirdi. Ona görə müvafiq göstərişlər verildi ki, minimum əməkhaqqının gələcək artımı ilə bağlı təkliflər hazırlansın. Bu isə o demək idi ki, ölkədə ən aşağı maaş səviyyəsinin yaşayış minimumu həddindən yuxarı təşkil edəcəyi gün çox da uzaqda deyildi. Budur, aradan 4 ay keçmədi ki, Prezident minimum əməkhaqqının artırılması haqda növbəti sərəncam imzaladı, bu da, qeyd etdiyim kimi, sentyabrın 1-dən etibarən icra ediləcək. İndi bunun maliyyə yükünü, əlbəttə ki, biz qiymətləndirməliyik. Əlbəttə ki, gələcəkdə minimum əməkhaqları və pensiyalar ardıcıl olaraq artırılacaq”.
Günel CƏLİLOVA
