Məlum olduğu kimi, hazırda Bakıda V Dünya Mədəniyyətlərarası Dialoq Forumu keçirilir. Mayın 3-də başa çatacaq forumun təşkilatçıları Azərbaycan hökuməti və Mədəniyyət Nazirliyi, tərəfdaşları isə UNESCO, BMT-nin Sivilizasiyalar Alyansı, Dünya Turizm Təşkilatı, Avropa Şurası və İSESCO-dur.
Dünyanın bir sıra ölkələrindən rəsmi qurumların rəhbərlərinin qatıldığı forumun budəfəki mövzusu “Ayrıseçkilik, qeyri-bərabərlik və zorakı münaqişəyə qarşı fəaliyyət naminə dialoq quraq” adlanır.
Sözügedən forum çərçivəsində insan həmrəyliyini yaratmaq və müxtəlif icmalarda zorakılığa və ayrıseçkiliyə qarşı mübarizədə yerli insanlara kömək etmək üçün (praktiki strategiya kimi) mədəniyyətlərarası dialoqun rolu öyrəniləcək.
Ümumdünya Mədəniyyətlərarası Dialoq Forumunda müzakirə edilən mövzulardan biri türkdilli dövlətlərin əlaqələrinin inkişafında İpək Yolunun rolu ilə bağlıdır.
Əkbər Qoşalı: “Yaxın gələcəkdə İpək Yolunun türkdilli dövlətlər arasındakı əlaqələrin inkişafına verdiyi töhfələr beynəlxalq qurumlarda faydalı bir istiqamət kimi geniş müzakirə olunacaq və təqdir ediləcək”
Bakı Atatürk Mərkəzinin şöbə müdiri, tanınmış şair-publisist Əkbər Qoşalı “Bakı-Xəbər”ə bildirdi ki, tarixi İpək Yolu türkdilli xalqların, dövlətlərin bir-birilə daha da yaxından təmas qurması, qaynayıb-qarışması baxımından böyük tarixi əhəmiyyətə malikdir. “Tarixi İpək Yolunun bərpası ilə bağlı Azərbycanın və digər qardaş türk dövlətlərinin müstəqillik qazandıqdan sonra tarixlərində atılan addımların böyük önəmi danılmazdır. Xüsusilə də Azərbaycanın İpək Yolunun müasir dövrün tələblərinə və çağırışlarına uyğun şəkildə bərpasında iştirakı və verdiyi töhfələr elə bir hadisədir ki, bunun işığı yalnız iştirakçı dövlətlərə, yalnız qardaş ölkələrə, qardaş türk toplumlarına deyil, bütün regiona və dünyaya təsir edir. Tarixi İpək Yolunun başlanğıcı bir türk ölkəsindən deyil, Çindən idi və bu yol vasitəsilə daşınmalar Avropa ölkələrinə gedib çıxırdı. Amma adından da göründüyü kimi, bir ölkədən başqa ölkəyə yükdaşımalar torpaq yol üzərindən keçirdi. Çindən İtaliyaya qərər yollara nəzarət əsasən türklərin, onların qurduqları dövlətlərin əlində idi. İpək Yolundan danışarkən başlanğıc və son ölkədən daha artıq məhz həmin yollara nəzarət edən, orada təhlükəsizliyi təmin edən babalarımız və onların qurduqları dövlətlər yada düşür. Bu gün də həmin coğrafiyada yerləşən Orta Asiyada Qazaxıstan, Qırğızıstan, Türkmənistan, Özbəkistan və sair ölkələr, Qafqazda Azərbaycan, Anadoluda qardaş Türkiyə yerləşir. Çindən İtaliyaya, yaxud Avropanın başqa ölkəsinə və ayrı-ayrı inkişaf etmiş şəhərlərə, Çindən də Yaponiyaya, Koreyaya, Vyetnama, Rusiyaya qədər uzanan tarixi İpək Yolunun bugünkü faydaları bəlkə də tarixdəki faydasından daha çoxdur. Bu gün su və hava yolları vasitəsilə yükdaşımalar nə qədər yüksək səviyyədə inkişaf etsə də, ancaq tarixi İpək Yolu üzrə daşımaların müasir dövrdə dəmir yolu vasitəsilə həyata keçirilməsinin istər daşınmanın təhlükəsizliyi, istər həcmi, istərsə də onun maya dəyəri baxımından əhəmiyyəti var. İqtisadçıların da dəfələrlə vurğuladığı kimi, bu yolun, demək olar ki, alternativi yoxdur. Saydıqlarımız bu məziyyətlər bugünkü türkdilli dövlətlərin və toplumların həyatında, ilk növbədə iqtisadiyyatında, sosial rifahında, büdcəyə daxilolmalarda özünü ifadə edir” - deyə bildirən Ə.Qoşalınının sözlərinə görə, qeyd edilən məqamlar özündə yalnız iqtisadi, sosial məsələləri ehtiva etmir. Bunun, eyni zamanda, türk ölkələri arasında qarşılıqlı gediş-gəlişin, əlaqələrin, mədəniyyətlərin mübadiləsi, turizmin inkişafı baxımından da böyük əhəmiyyəti var. “Bu gün İpək Yolunun bərpası türkdilli dövlətlərin, qardaş ölkələrin bir-birilə daha yaxından əlaqələr, təmaslar qurmasına böyük töhfələr verib. Biz artıq bir-birimizə daha sürətlə yaxınlaşırıq. Ana dilimizdə olan sözlərimizi, mədəniyyətimizi, adət-ənənələrimizi, tariximizi, mətbəximizi bir-birimizlə yenidən paylaşmağımız baxımından İpək Yolunun çox böyük əhəmiyyəti var. Bu həm xoşməramlı münasibətləri artırır, həm yeni müsbət tendensiyalar yaradır, həm də qanunauyğunluqlara xidmət edir. Sıx gediş-gəliş, iqtisadi mübadilələr nəticəsində yalnız dövlətlər, elm adamları, təşkilatlar deyil, həm də insanlar bir-birilə əlaqələr formalaşdırır, cəmiyyətlər bir-birinə qaynayıb-qarışır. Bu tarixi yol, nəticə etibarilə, qardaş türkdilli dövlətlər və toplumlar arasında münasibətləri həm dərinləşdirir, həm də genişləndirir. Fürsətdən istifadə edib tarixi İpək Yolunun yenidən günümüzdə daha çağdaş formada bərpasında, canlanmasında xidməti olan və hazırda haqq dünyasında olan, türkdilli dövlətlərə rəhbərlik etmiş şəxsiyyətlərə Tanrıdan rəhmət diləyirəm. Bu gün türk toplumlarına rəhbərlik edən, İpək Yolu ilə bağlı siyasəti yüksək səviyyədə davam etdirən dövlət xadimlərimizə təşəkkürümü çatdırmaq istəyirəm. Elə başa düşürəm ki, bu deyilənlər və deyilənlərdən çıxan nəticələr yalnız mədəniyyətlərarası dialoq forumlarında deyil, gələcəkdə bir sıra başqa platformalarda da müzakirə mövzusuna çevriləcək. Hesab edirəm ki, yaxın gələcəkdə İpək Yolunun türkdilli dövlətlər arasındakı əlaqələrin inkişafına verdiyi töhfələr beynəlxalq qurumlarda, BMT-də, UNESCO-da faydalı bir istiqamət kimi geniş müzakirə olunacaq və təqdir ediləcək”.
Ə.Qoşalı qeyd etdi ki, hazırda həm Azərbaycanda, həm də digər türkdilli ölkələrdə, qeyri-türk dövlətlərində tarixi İpək Yolu mövzusu tədqiqat obyektinə çevrilib və bu istiqamətdə elmi işlər yazılır. Onun sözlərinə görə, İpək Yolu siyasətinə elmin daha geniş miqyasda sirayət etməsi çox mühümdür.
İradə SARIYEVA
