Kənd təsərrüfatı bütün ölkələr üçün risqli sahə sayılır. Aramsız yağışlar, qar, şaxta fermerin ilboyu çəkdiyi əziyyəti bir anda məhv etməyə qadirdir. Fermer isə ona dəyən zərəri yalnız aqrar sığorta vasitəsilə kompensasiya etmək imkanına malikdir. Azərbaycanda isə aqrar sığorta işlək hala gətirilə bilmir.
2003-cü ildə imzalanmış “Kənd təsərrüfatında sığortanın stimullaşdırılması haqqında” Qanuna 2013-cü ildə Prezident İlham Əliyev dəyişikliklər və əlavələr edib.
Qanunun əsas məqsədi kənd təsərrüfatı istehsalçılarının əmlakının təbii fəlakətdən sığortasında dövlətin iştirakını təmin etmək, sığorta hadisələrindən dəyən zərərin ödənilməsinə verilən zəmanətin iqtisadi əsaslarını gücləndirməkdir. Genetik modifikasiya olunmamış kənd təsərrüfatı bitkilərinin məhsulları, kənd təsərrüfatı heyvanları, arı ailələri, habelə kənd təsərrüfatı təyinatlı binalar, tikililər, qurğular və digərləri ilə bağlı əmlak mənafeləri sığorta obyekti sayılır.
Qanunda göstərilir ki, həmin obyektlər yanğın, dolu, sel, daşqın, tufan, şaxta və ildırım vurması, zəlzələ, torpaq sürüşməsi və bir sıra digər hallardan sığortalanırlar. Ancaq hələ də aqrar sektorun sığortalanmasında problem yaşanır. Bu sahədə yaşanan problemin həll olunması üçün “Aqrar sığorta haqqında” yeni qanun layihəsi hazırlanır. Yeni hazırlanan qanun layihəsində qeyd olunur ki, aqrar sığorta informasiya sistemi yaradılacaq. Qanun layihəsinin 13-cü maddəsində (Aqrar sığorta informasiya sistemi) qeyd edilib ki, aqrar sığorta ilə bağlı fəaliyyət üzrə subyektlərin hərəkətlərinin elektron qaydada aparılması, aqrar sığorta məhsulunun elektron təşkili, aqrar sığortalıların qeydiyyatının və göstərilən xidmətlərə nəzarətin operativ qaydada həyata keçirilməsi məqsədilə aqrar sığorta orqanı tərəfindən aqrar sığorta informasiya sistemi yaradılır.
Qeyd edək ki, aqrar sığorta informasiya sistemi dövlət informasiya sistemi sayılır. Sistemin əsasnaməsi müvafiq icra hakimiyyəti orqanının müəyyən etdiyi orqan (qurum) tərəfindən təsdiqlənir.
Yeni hazırlanan qanun layihəsində nəzərdə tutulan aqrar sığorta informasiya sisteminin aqrar sektorda nə kimi rolu olacaq?
Natiq Cəfərli: “… mərkəzləşdirilmiş qaydada bölgələrdə daha çox hansı növ sığortaya ehtiyac olduğunu araşdıracaq”
İqtisadçı-ekspert Natiq Cəfərli “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında qeyd etdi ki, aqrar sektor risqli sahə sayıldığı üçün, sığorta şirkətləri kənd təsərrüfatına maraq göstərmir. Bu səbəbdən də aqrar sektorda dövlətin stimullaşdırıcı addımlarının atılması daha mühüm məsələdir: “Aqrar sektorun sığortası ilə bağlı informasiya mərkəzinin yaradılması gözlənir. Bu mərkəz mərkəzləşdirilmiş qaydada bölgələrdə daha çox hansı növ sığortaya ehtiyac olduğunu araşdıracaq. Məlumdur ki, aran zonalarında əsasən susuzluqdan, quraqlıqdan məhsullara ziyan dəyir. Cənub regionlarında yağışın bol olması, dolunun düşməsi məhsullara zərər yetirir. Bu hadisələri informasiya mərkəzi araşdıracaq və hansı növ sığortanın effektiv olması ilə bağlı “yol xəritəsi” hazırlayacaq. Həmin xəritə sayəsində hansı bölgədə nə kimi problemlərin olduğu müəyyən olunacaq”.
Həmsöhbətimiz onu da vurğuladı ki, aqrar sığorta informasiya sistemi düzgün şəkildə fəaliyyət göstərərsə, əhali kənd təsərrüfatı məhsullarını sığorta etdirməkdə maraqlı olar. Eynilə sığorta şirkətləri də aqrar sektoru sığorta etdirməkdə maraqlı olar.
Günel CƏLİLOVA
