Azərbaycan Xəzər Dəniz Gəmiçiliyinin (AXDG) 2018-ci ilin yekunlarına dair maliyyə hesabatları açıqlanıb. Qurumun hesabatında kifayət qədər maraqlı məqamlar var ki, bunlardan biri də idarənin rəhbərliyinə daxil olan şəxslərin əməkhaqları ilə bağlıdır. Belə ki, hesabatdan idarənin rəisinin və 5 müavinin illik əməkhaqlarının toplam 464 min manat təşkil etdiyi məlum olur. Qeyd edək ki bu, 2017-ci illə müqayisədə 131 min manat və ya 39 faiz çoxdur. Çünki 2017-ci ildə baş rəhbərliyə cəmi ödənişlər 333 min manat təşkil etmişdi.
Deməli, ötən il hər ay rəhbərliyə 38 min 667 manat, hər bir rəhbərə isə orta hesabla 6 min 444 manat əməkhaqqı və mükafat ödənilib.
Ümumiyyətlə, 2018-ci ildə Azərbaycan Xəzər Dəniz Gəmiçiliyi QSC-nin 406 milyon 949 min manat cəmi xərclərinin 140 milyon 635 min manatını əməkhaqqı və sosial müdafiə xərcləri təşkil edib.
Əlbəttə, rəhbər şəxslərin yüksək əməkhaqqı almaları normal hal sayıla bilər. Ən azından, ümid etmək olar ki, bu zaman korrupsiya və digər neqativ hallara yol verilməsi ehtimalı xeyli azalır…
Lakin AXDG-nin maliyyə hesabatında başqa bir maraqlı məqam da var ki, bu da sözügedən qurumun 2018-ci ilin yekunlarına görə, xalis mənfəətinin 2 dəfə (!) azalmasıdır. Əgər 2017-ci ildə AXDG-nin qazancı 100.1 milyon manat olubsa, ötən il xalis mənfəət cəmi 52,4 milyon manat təşkil edib. Keçən il gəmiçilik şirkətinin göstərilən xidmətlər üzrə gəlirləri 4,7 faiz azalaraq 452,1 milyon manat təşkil edib. Eyni zamanda, yük və sərnişin daşınmasından gəlirlər də 5 faiz azalıb.
Mənfəətin belə kəskin şəkildə azalması fonunda, rəhbərliyin maaş və mükafatlarının 40 faizədək artırılması olduqca maraqlı görünür. Bunun iqtisadi əsaslandırmasını necə izah etmək olar?
İlqar Hüseynli: “Həmin MMC-lərin ödədikləri vəsaitləri dövlət qurumlarının rəhbərliyi…”
Ekspert İlqar Hüseynli “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında bildirdi ki, belə hallar dövlətdən maliyyələşən bir çox qurumda baş verir: “AXDG-nin əsas gəlirləri yükdaşımadandır. Yəni sözügedən qurum dəniz vasitəsilə yük daşıyıb pul qazanmalıdır. Məntiqlə dənizdə yükdaşımaların həcmi artmalıdır. Çünki ölkə iqtisadiyyatında baş verən dəyişikliklər bunu deməyə əsas verir. Ancaq biz bir tərs-mütənasiblik görürük. Elan olunan hesabatda qurumun gəlirlərinin azaldığı qeyd edilir. Bunun bir səbəbi qurumun ətrafında özlərinə yaxın olan MMC-lərin yaradılması ilə bağlıdır. İstəsəniz, bu yöndə bir araşdırma da apara bilərsiniz. Görəcəksiniz ki, dənizdə yükdaşıma ilə məşğul olan bir çox MMC-lər var. AXDG-dən fərqli olaraq, onların gəlirlərinin artdığının şahidi olacaqsınız. Yəni gəmilər hansısa MMC-yə verilir, onlar da işləyib quruma gəlirlərindən bir hissəni ödəyirlər. Həmin MMC-lərin ödədikləri vəsaitləri dövlət qurumlarının rəhbərliyi istədiyi kimi paylaşdıra bilir. Burdan da görünür ki, rəhbər heyətə verilən mükafat və əməkhaqqı fondu artır, amma qurumun gəlirləri azalır. Dövlət qurumları gəlirli sahələri özləri ilə əlaqədə olan özəl qurumlara yönəltdiyi üçün, belə hallar çox baş verir. Yükdaşıma və pul qazanmaq kimi gəlirli sahə niyə özəl şirkətlərə verilməldir ki? O halda olar ki, həmin şirkətlərin öz gəmiləri olsun. Sözügedən dövlət qurumunun başqa bir fəaliyyəti yoxdursa, niyə bu işlə özü məşğul olmur? Sizi inandırıram ki, həmin gəlirli işlərin başqa özəl şirkətlərə yönəldilməsinin qarşısı alınsa, görün gəlirlər necə artar. Hesab edirəm ki, əlaqədar qurumlar belə halların qarşısının alınması istiqamətində fəaliyyəti gücləndirməlidirlər”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
