Əhalinin sosial müdafiəsi istiqamətində son günlərdə ardıcıl olaraq atılan addımlar cəmiyyətdə böyük məmnunluq yaratmaqla bərabər, bir çox problemlərin də həllinə rəvac verdi. Söhbət burada təkcə problemli kreditləri olan vətəndaşlardan getmir. Artıq bilindiyi kimi, atılan addımlarla zamin problemi kimi vacib bir məsələ də həllini tapıb.
Həllini tapan daha bir maraqlı cəhət vətəndaşların ölkədən çıxışına qoyulan qadağanın aradan qaldırılmasıdır. Belə ki, borc problemi üzündən ölkədən çıxışına qadağa qoyulan şəxslərin üzləşdiyi bu məsələ də artıq həllini tapıb. Artıq prezident bu xüsusda mexanizmlərin müəyyənləşdirilməsi ilə bağlı müvafiq qurumlara göstəriş verib. Bu mexanizmlərlə bağlı meydana çıxan bütün məsələlər məhz fərmana uyğun olaraq həll olunacaq. Hər bir məsələyə isə fərdi qaydada baxılacaq. Beləliklə, fərmandan irəli gələn məsələlərlə bağlı hər kəsin hüququ tam bərpa olunacaq. Fərmanda müvafiq məbləğədək kredit borcuna görə məhkəmə qərarları əsasında ölkədən çıxışına icazə verilməyən şəxslər üzərindən bu qadağa götürüləcək.
Bütün bunlar fonunda atılan addımlar olduqca yüksək dəyərləndirilir. Ekspertlər də vurğulayır ki, dövlət başçısının son fərmanları əhalinin rifahını yüksəltmək, sosial müdafiəsini və layiqli həyat səviyyəsini təmin etməyin dövlətin sosial-iqtisadi inkişaf konsepsiyasının prioritet istiqaməti olduğunu aydın nümayiş etdirir. Elə ölkə başçısının müvafiq fərman və sərəncamları ilə əhalinin sosial müdafiəsinin gücləndirilməsi, minimum əməkhaqqının, əmək pensiyalarının, bir sıra sosial müavinətlərin artırılması da bunun təsdiqidir. Məhz bu tədbirlərin davamı olaraq, xarici valyutada kredit götürən vətəndaşları, onların ailə üzvlərini ciddi narahat edən problemli kreditlərlə bağlı dövlət başçısının imzaladığı “Azərbaycan Respublikasında fiziki şəxslərin problemli kreditlərinin həlli ilə bağlı əlavə tədbirlər haqqında” fərmanı da əhaliyə yüksək qayğının daha bir təzahürüdür.
Xatğırladaq ki, bununla 800 min nəfərin kredit problemi birdəfəlik həll edilib. Bunun üçün banklara 682 milyon manat məbləğinədək dövlət zəmanəti ilə təmin edilmiş güzəştli kredit veriləcək. Özü də burada bank sektorunun maraqları da nəzərə alınıb. Bundan irəli gəlir ki, bankların valyuta mövqeyinin pisləşməsinin qarşısını almaq məqsədilə ayrılmış kreditin hesabına banklara onların müraciəti əsasında 215 milyon dollar dəyərinədək xarici valyutada ifadə olunmuş, illik faiz dərəcəsi 0,5 faiz olmaqla qiymətli kağızların verilməsi təmin ediləcək. AMEA İqtisadiyyat İnstitutunun aparıcı elmi işçisi, iqtisadçı-ekspert Aqil Eyvazov isə məsələ ilə bağlı bildirib ki, ölkə başçısı atdığı bu humanist addımla son iki ildə vətəndaşları ciddi şəkildə narahat edən problemli kreditlər məsələsinə birdəfəlik aydınlıq gətirdi: “Son iki ildə manatın məzənnəsinin ABŞ dolları və avro qarşısında zəifləməsi fonunda banklardan xarici valyutada kredit götürən vətəndaşlarımız kreditlərin ödənilməsi ilə bağlı kifayət qədər ciddi problemlərlə üzləşmişdi. Bütün bunlar əhalinin yaşayış səviyyəsinə, eləcə də, bank sektorunun, işgüzar münasibətlərin inkişafına öz mənfi təsirini göstərmişdi. Fərmanda böyük məbləğdə dövlət vəsaiti hesabına, əsasən vətəndaşlarımızın, eyni zamanda, kredit təşkilatlarının da maraqlarının, hər iki tərəfin qarşılaşdıqları problemlərin həllinin təmin olunması üçün tədbirlərin həyata keçirilməsi nəzərdə tutulub. Onu da vurğulamaq lazımdır ki, vətəndaşların devalvasiya nəticəsində əlavə ödəmiş olduğu vəsaitlərin geri qaytarılması sayəsində (700 milyon manat) onların əlində müəyyən məbləğdə vəsait formalaşacaq ki, bu pul kütləsinin istehlak ehtiyaclarının ödənilməsi və ya sərmayə şəklində dövriyyəyə daxil olması mal dövriyyəsinin, iqtisadi aktivliyin artmasına səbəb olacaq. Ölkədə sistemli şəkildə aparılan islahatların davamı olan bu mühüm əhəmiyyətli tədbirin icrası həm vətəndaşlarımızın sosial rifah halının yaxşılaşmasına, dövlətə inamının artmasına mühüm təsir göstərəcək, eyni zamanda, dövlət-özəl sektor münasibətlərinin və biznes mühitinin inkişafında əhəmiyyətli rol oynayacaq”.
Burada məsələnin maraqlı tərəflərindən biri Azərbaycanın qeyd olunan xüsusda atdığı addımların həm də nümunəvi xarakter daşımasıdır. Bununla bağlı Vətəndaşların Əmək Hüquqlarını Müdafiə Liqası İcraiyyə Komitəsinin sədri Sahib Məmmədov da bir sıra maraqlı nüanslara toxunub. O, konkret nümunə kimi bildirib ki, hələ 2008-ci il ABŞ ipoteka böhranı qlobal böhrana çevrildikdən sonra yüz milyonlarla insanın ipoteka və ya kredit borcları yarandı: “Amma onların heç birinə heç bir dövlətdə birbaşa dəstək olmadı. Yalnız banklara bəzi güzəştlər etməklə dolayı dəstək halları olub. Məsələn, qonşu Rusiyada bank üsullarından istifadə edildi. Kollektor agentlikləri, borcun satılması və ya qapalı paylı investisiya fondları vasitəsi ilə və sair. Keçmiş SSRİ respublikaları içərisində qeyri-bank metodlarından istifadə cəhdləri olub, amma bu da büdcə vəsaiti hesabına olmayıb. Bəzilərinin səcdə etdiyi ABŞ-da ipoteka borcunu verə bilməyənlərin hamısı mənzilini itirdi. Avropa İttifaqı ölkələrində, xüsusən Yunanıstanda da yalnız bank üsulları ilə həll cəhdləri var. Hazırdı bu ölkədə problemli kreditlər ümumi kredit kütləsinin 44,8 %-ni təşkil edir”. Bu qeyd edilənlərdən aydın olur ki, Azərbaycan problemli kreditlərin həlli məsələsində həqiqətən də ortaya çox gözəl bir nümunə qoya bilib.
Nahid SALAYEV
