Vergilər Nazirliyinin təşkilatçılığı ilə “Vergilər. Şəffaflıq. İnkişaf” mövzusunda forum keçirilib. Forumda çıxış edən vergilər naziri Mikayıl Cabbarov vergi sistemində aparılan islahatlar, həyata keçirilən vergi siyasətinin əsas istiqamətləri, vergi qanunvericiliyində edilmiş dəyişikliklər, dövlət-biznes münasibətləri, ölkəmizin vergi sisteminin perspektiv inkişaf istiqamətləri barədə işgüzar dairələrlə fikir mübadiləsinin aparılmasının vacibliyini vurğulayıb.
Tədbirdə Azərbaycan Respublikası Prezidenti Administrasiyası, Milli Məclis, dövlət qurumları, beynəlxalq təşkilatlar, ictimai birliklər, qeyri-hökumət təşkilatlarının nümayəndələri və iş adamları iştirak ediblər.
Tədbiri giriş sözü ilə açan vergilər naziri Mikayıl Cabbarov çıxış edərək bildirib ki, uçot sisteminin gizlədilməsi bazarın qeyri-sabitliyinə, neqativ hallara münbit şərait yaradırdı: “Bu problemin həlli istiqamətində ciddi irəliləyiş əldə edilsə də, biz səylərimizi davam etdirəcəyik. Ötən illərdə uçot sisteminin bərpası üçün sahibkarlara vaxt verilib. Bununla bağlı bir sıra sahibkarlara qarşı vergi qanunvericiliyi çərçivəsində mübarizə aparılıb. Artıq hamı anladı ki, bulanıq suda balıq tutmaq zamanı bitib. Yeni vergi yanaşması haqsız rəqabətin qarşısını alacaq. Vergi sistemində islahatların aparılması zamanı Vergilər Nazirliyinin qarşısında iki mühüm ssenari var idi. Birincisi, vergi yükünün artırılması yolu ilə gedərək daxilolmaları artırmaq, ikincisi isə vergi yükünü azaltmaqla kölgəyə çəkilmiş bütün biznes strukturlarını, vergi ödəyicilərini geniş və bərabərhüquqlu vergi ödəməyə cəlb etmək idi. Azərbaycan hökuməti ikinci yolu seçdi".
M.Cabbarov bildirib ki, ötən il iri topdansatış müəssisələrində aparılan vergi nəzarəti zamanı 930 milyon manatlıq dövriyyənin gizlədildiyi aşkar edilib: “2019-cu il üzrə vergi xidmətinin əsas prioritetləri dəyişməz olaraq qalır. Bu, ilk növbədə, kölgə iqtisadiyyatının aradan qaldırılması istiqamətində görülən işlərdir. Vergi orqanlarının keçən il iri topdansatış müəssisələrində apardığı vergi nəzarəti tədbirləri zamanı 930 milyon manat, şəbəkə marketləri üzrə 122 milyon manat, özəl tibb xidmətləri sahəsində 230 milyon manatdan çox dövriyyənin gizlədildiyi aşkar olunub. Bu, milyonlarla manat verginin və sosial ödəmələrin büdcədən yayındırılması deməkdir”.
Vergilər nazirinin sözlərinə görə, Azərbaycanda Vergi Ombudsmanı institutunun yaradılması vergi sistemində şəffaflığı artıracaq: “Ölkəmizdə Vergi Ombudsmanı institutunun yaradılması sahibkarların şikayətlərinə baxılması, onların hüquqlarının qorunması istiqamətində atılmış mühüm addımdır. Bu həm də vergi sistemində şəffaflığın artmasına və vergi ödəyiciləri ilə vergi işçiləri arasında qarşılıqlı etimadın yüksəlməsinə təkan verəcək”.
M.Cabbarov onu da qeyd edib ki, uzun illər iqtisadiyyatın ayrı-ayrı sektorlarında mövcud olmuş "kölgə iqtisadiyyatı" qanuni əsaslarla işləyən sahibkarların əl-qolunu bağlamışdı: "Elə bir vəziyyətlə üz-üzə idik ki, praktiki olaraq, intizamla işləmək istəyən şirkətlər bazar paylarını itirməyə məhkum idilər. Uçot sisteminin iflic olması, nəticə etibarilə, vergi potensialının gizlədilməsinə, bazarın qeyri-sabitliyinə şərait yaradırdı. “Kölgə iqtisadiyyatı” müxtəlif növ mənfi amillərin yaranmasına kömək edir. Bu problemin həllində ciddi irəliləyiş əldə edilsə də, biz bu istiqamətdə səylərimizi davam etdirməliyik. Bu səbəbdən, 2018-ci ildə "kölgə iqtisadiyyatı"nın miqyaslarının azaldılması vergi xidməti üçün başlıca istiqamət oldu. Uçot sisteminin bərpası üçün sahibkarlara vaxt verildi, geniş maarifləndirmə işləri aparıldı. Bəzi sektorlarda, xüsusilə aksizli malların istehsalı və satışı, tibbi xidmət sektoru, ticarət obyektləri şəbəkəsi kimi sahələrə nəzarət artırıldı. Uçot sisteminin bərpa edilməsi ilə bağlı tələblərimiz müəyyən müqavimətlə, bəzi hallarda narazılıqla qarşılandı. Kimsə bunu kampaniya xarakterli saydı, kimsə gözləməyə üstünlük verdi. Lakin düşünürəm ki, nəticə etibarilə, qəbul edildi. Çünki hər kəs başa düşür ki, gec-tez qanunlar çərçivəsində işləməkdən daha faydalı yol yoxdur. Bulanıq suda balıq tutmaq zamanı bitib".
Vergilər naziri biznes münasibətlərinin şəffaflaşdırılması məsələsinə də toxunub. O qeyd edib ki, ötən ilin yekunu üzrə iri topdansatış müəssisələrində 930 milyon manat, şəbəkə sistemli marketlərdə 122 milyon manat, özəl tibb müəssisələrində isə 230 milyon manatdan artıq dövriyyələrin gizlədilməsi faktları aşkarlanıb: "Bizim ilk funksiyamız bütün faktları aşkara çıxarmaq və müəssisələri vergiyə cəlb etməkdən ibarətdir".
İqtisadiyyat naziri Şahin Mustafayev qeyd edib ki, 2016-cı ildən indiyədək Azərbaycanda ümumi dəyəri 3 milyard manat olan 345 layihə investisiyaların təşviqi sənədi alıb. Bu layihələr 22 min yeni iş yerinin açılmasına xidmət edəcək.
Onun sözlərinə görə, investisiyaların təşviqi mexanizmi ölkənin qeyri-neft sektoruna özəl investisiyaların ciddi şəkildə artmasına yol açıb: “Həyata keçirilmiş məqsədyönlü tədbirlər nəticəsində 2018-ci il ümumdaxili məhsulda özəl sektorun payı 84 faizə, məşğulluq sektorunda isə 76 faizə çatıb. 2015-ci ildən etibarən reallaşdırılan özəl sektorun inkişafı ilə bağlı yeni qərarlar dayanıqlı inkişaf baxımından strateji xarakter daşıyır və sahibkarlığın inkişafının yeni dövrünü xarakterizə edir. Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin tapşırığına əsasən, 2021-ci ilədək sahibkarlıq sahəsində yoxlamalar dayandırılıb, lisenziyalaşdırılan sahibkarlıq sahələrinin sayı azaldılıb, prosedurlar sadələşdirilib. Bundan başqa, vergi, gömrük və sosial sistemlərdə islahatlar başlayıb”.
Azərbaycanın əmək və əhalinin sosial müdafiəsi naziri Sahil Babayev çıxış edərək vurğulayıb ki, yaxın günlərdə Azərbaycanda ilk “DOST” (Dayanıqlı və Operativ Sosial Təminat) mərkəzi açılacaq: “Mərkəzdə "bir pəncərə" prinsipi ilə əmək, məşğulluq, sosial müdafiə və sosial təminat sahələrində 124 xidmət göstəriləcək. Perspektivdə ölkədə 31 "DOST" mərkəzinin açılışı nəzərdə tutulur".
"Vergilər. Şəffaflıq. İnkişaf" forumunda iştirak edən Dövlət Gömrük Komitəsinin sədri Səfər Mehdiyev çıxış edərək bildirib ki, 2019-cu il fevralın 1-dən Azərbaycanda “Yaşıl dəhliz” sisteminə yüzdən çox şirkət qoşulub. İlin sonunadək bu sistemə bütün ixracatçı şirkətlər və 40 faiz idxalatçı şirkətlər qatılmalıdır.
S.Mehdiyevin dediyinə görə, “Yaşıl dəhliz”in tətbiq olunması Azərbaycanda biznesin inkişafı üçün qəbul edilmiş ən vacib tədbirlərdən biri və dövlətin sahibkarlığa qayğısının bariz nümunəsidir.
“Onu da bildirim ki, idxal-ixracla bağlı ciddi müzakirələr aparmaqla vergi və gömrük orqanlarının inteqrasiyasına nail olmuşuq. Uçot sistemini qurmaqla kölgə iqtisadiyyatına böyük zərbə vurulub. 9-a yaxın dövlətlə ticarət şəbəkəsini onlayna qoşa bilmişik. Bunun nəticəsində heç bir sənəd gəlmədən bütün ixrac əməliyyatlarını görə bilirik. Bu da sürətli ticarətin, şəffaflığın təmin olunmasına şərait yaradır. Bütün bunlar uçotun qurulmasına, sürətli elektron idarəedilməyə gətirib çıxarır”.
S.Mehdiyev onu da əlavə edib ki, bu ayın 1-dən qısa vergi bəyannamələrinin tətbiqinə başlanıb: "Son illərdə atılan uğurlu addımlardan sonra sahibkarlar da əmin olmalıdırlar ki, cənab Prezidentin dövlət qurumları qarşısında qoyduğu əsas tələblərdən biri budur ki, sahibkarların yanına olmalıyıq, bir qurumun islahatı digər qurumun islahatının əksinə olmamalıdır".
"Vergilər. Şəffaflıq. İnkişaf" mövzusunda keçirilən forumda iştirak edən millət vəkili Vahid Əhmədov qeyd edib ki, vergilərin ödənilməsi mühasibat uçotunun düzgün aparılmasından asılıdır. Bu gün Azərbaycanda mühasibat uçotu düzgün qurulmayıb: “Mühasibat uçotu haqqında” Qanuna dəyişiklik olsa da, ölkə üzrə mühasibat uçotu normal səviyyədə aparılmır. Mühasibat uçotunun düzgün qurulması vergi yığımına təsir edən amillərdəndir. ƏDV-nin differensiallaşdırılması ilə bağlı ciddi addımlar atılmayıb. Buna böyük ehtiyac var. İstərdim ki, ƏDV-nin differensiallaşdırılması ilə əlaqədar məsələyə baxılsın və təkliflər verilsin. Yeni Vergi Məcəlləsinin yaradılmasına ehtiyac var. Çünki Vergilər Məcəlləsində lüzumsuz və bir-birini təkzib edən maddələr var”.
Forum müzakirələrlə davam edib.
Günel CƏLİLOVA
