Fikrət Yusifov: “Daha ucuz faiz dərəcələri ilə kredit almaq...”
Dünyanın inkişaf etmiş ölkələrində uçot dərəcəsinin bir neçə bənd dəyişdirilməsi nəinki ölkənin özündə, hətta ətraf ölkələrdə belə böyük marağa səbəb olur. Məsələn, ABŞ-da Federal Ehtiyatlar Departamenti hər rübdə bir dəfə uçot dərəcəsini müzakirə edir və bütün dünya bu müzakirələrin yekununda qəbul edilən qərarı həyəcanla gözləyir.
Son illər Azərbaycanda uçot dərəcəsi bir neçə dəfə aşağı salınıb. Azərbaycan mərhələ-mərhələ uçot dərəcəsini aşağı salır. İndiyədək 5 mərhələdə uçot dərəcəsi aşağı salınıb. Bu günlərdə
Azərbaycan Mərkəzi Bankı yenidən uçot dərəcəsini azaltdı və bu münasibətlə ölkənin baş bankiri Elman Rüstəmov mətbuat konfransı keçirib. Belə ki, Azərbaycan Mərkəzi Bankının (AMB) İdarə Heyəti uçot dərəcəsini 9,75 faizdən 9,25 faizə qədər azaldıb. Elman Rüstəmovun fikrincə, uçot dərəcəsinin yuxarı həddi 11,75 faizdən 11,25 faizədək, aşağı həddi isə 7,75 faizdən 7,25 faizədək endirilib. AMB sədri bildirib ki, uçot dərəcəsinin və faiz dəhlizinin göstəricilərinin azaldılması neft qiymətlərinin sabitləşməsi, aşağı inflyasiya və sabit makroiqtisadi vəziyyətlə əlaqəlidir.
Məlumat üçün qeyd edək ki, uçot dərəcəsi mərkəzləşdirilmiş kredit hesab olunur. Sadə dillə desək, Mərkəzi Bank tərəfindən kommersiya banklarına verilən kreditlərin orta faiz dərəcəsidir. Bu faiz dərəcəsi ölkədəki iqtisadi vəziyyətə, makroiqtisadi sabitliyə əsasən artırıla və ya azaldıla bilər. Yəni, bir qayda olaraq, ölkədə yüksək inflasiya səviyyəsi varsa, bu halda uçot dərəcəsi qaldırılır və bununla da resurslar məhdudlaşdırılır və iqtisadi aktivlik zəiflədilir. İqtisadi aktivlik zəifdirsə, inflyasiya səviyyəsi aşağıdırsa, ölkədə iqtisadi inkişafı təmin etmək lazımdırsa, uçot dərəcəsi endirilir.
Bütün bu deyilənlərin fonunda, Azərbaycanda mərhələ-mərhələ uçot dərəcəsinin aşağı endirilməsi siyasətini ekspertlər necə dəyərləndirirlər?
Məsələyə münasibət bildirən iqtisad elmləri doktoru Fikrət Yusifovun sözlərinə görə, indiki mərhələdə Azərbaycanda uçot dərəcəsinin mərhələli şəkildə aşağı endirilməsi daha məqbul variantdır: “Ümumilikdə, bu böyük bir hadisədir. Bu, ölkə iqtisadiyyatında aparılan islahatlar və sərmayə qoyuluşu ilə bağlı önəmli bir hadisədir. Çünki uçot dərəcəsinin aşağı düşməsi avtomatik olaraq verilən kreditlərin faiz dərəcəsinin aşağı düşməsinə təsir edir. Yəni bunlar bilavasitə uçot dərəcəsindən asılıdır. Bu baxımdan daha ucuz faiz dərəcələri ilə kredit almaq nöqteyi-nəzərdən Mərkəzi Bankın mərhələli şəkildə uçot dərəcəsini aşağı salması təqdirəlayiqdir. Eyni zamanda, bu uğurlu siyasətdir. Artıq son illər ərzində MB tərəfindən uçot dərəcəsi bir neçə dəfə aşağı salınıb. Ümumilikdə, bu cür siyasət Azərbaycanda formalaşmış makroiqtisadi sabitlik fonunda bank sisteminin iqtisadiyyata təsirini daha çox artırmaq nöqteyi-nəzərdən ortaya qoyulan çox normal strategiyadır. Ölkə iqtisadiyyatında sabitlik var. Həm iqtisadi, həm maliyyə sabitliyi olan yerdə uçot dərəcəsinin aşağı salınması olduqca uğurlu qərardır. Bu öz bəhrəsini, bütövlükdə, iqtisadiyyata yatırımların həcminin artmasında göstərəcək”.
Vidadi ORDAHALLI
