“Biz keçən il valyuta ehtiyatlarımızı artırmışıq. Baxmayaraq ki, xərclərimiz də az olmayıb, eyni zamanda, biz valyuta ehtiyatlarımızı 3 milyard dollar məbləğində artıra bildik. Beləliklə, bu gün ölkəmizin valyuta ehtiyatları 45 milyard dollara bərabərdir”. Bu fikirləri Prezident İlham Əliyev Nazirlər Kabinetinin 2018-ci ilin sosial-iqtisadi inkişafının yekunlarına və qarşıda duran vəzifələrə həsr olunan iclasında deyib. Ölkə başçısının sözlərinə görə, xarici borc 22,8 faizdən 19 faizə düşüb və bu da çox müsbət haldır.
Bütün hallarda, Azərbaycanın xarici borcunu valyuta ehtiyatı ilə müqayisə etsək görərik ki, mövcud valyuta ehtiyatı xarici borcu 5 dəfəyədək üstələyir. Yəni hansısa kritik vəziyyət yaranarsa, istənilən vaxtda biz xarici borcu tam ödəyə bilərik. Azərbaycanın xarici borcu ümumdaxili məhsulun 19 faizini təşkil edir. O da məlum olub ki, xarici borcun yaxın illərdə daha da azaldılması qarşıya vəzifə qoyulub.
Görünən ondur ki, Azərbaycan valyuta ehtiyatlarına görə çox əlverişli vəziyyətdədir. Bunu da şərtləndirən bir sıra iqtisadi faktorlar var. Məsələ ondadır ki, elə ölkələr var orada xarici borc ümumdaxili məhsulun böyük hissəsini təşkil edir. Bəzi ölkələrdə xarici borc ÜDM-in 100-120 faizini təşkil edir. Həmin ölkələrin gələcək iqtisadi inkişaf perspektivləri qeyri-müəyyən görünür. Halbuki, həmin ölkələrə də böyük həcmdə valyuta daxil olub. Ancaq bunu səmərəli şəkildə idarə edə bilmədiklərinə görə borc “bataqlığına” düşüblər. Lakin Azərbaycanın bu sahədə apardığı səmərəli siyasət əlverişli vəziyyətin yaranmasına öz müsbət təsirini göstərib.
Son illərdə Prezident İlham Əliyevin dünya ölkələrinin qabaqcıl təcrübəsinin ölkəmizə gətirilməsi, müasir texnologiyaların tətbiqinə əsaslanan istehsal, emal, infrastruktur sahələrinin yaradılması istiqamətində verdiyi göstərişlər, tapşırıqlar Azərbaycan iqtisadiyyatının daha da şaxələnməsini təmin edib. Bununla yanaşı, xarici investisiyaların ölkəyə cəlb edilməsi üçün möhkəm təməl yaradılıb. Dövlət başçısının yeni iqtisadi konsepsiyasına uyğun olaraq, iqtisadiyyatın şaxələndirilməsi, qeyri-neft ixracının artırılması üzrə kompleks tədbirlər görülüb. Yeni "Əsrin müqaviləsi”nin imzalanması, Bakı-Tiflis-Qars dəmir yolunun fəaliyyətə başlaması, "Cənub Qaz Dəhlizi”nin açılışı ilə ölkəmizə milyardlarla dollar həcmində yeni sərmayələr yatırılacaq. Yeridilən uğurlu siyasətin nəticəsidir ki, Azərbaycan bir zamanlar kredit alan, enerji idxal edən ölkədən kredit verən və enerji ixrac edən dövlətə çevrilib. Son 15 il ərzində iqtisadi inkişaf baxımından Azərbaycan qədər sürətlə inkişaf edən ikinci ölkə olmayıb. Azərbaycana neft-qaz ixracından daxil olan valyuta ehtiyatlarından səmərəli şəkildə istifadə edilməsi nəticəsində ölkənin valyuta ehtiyatları 45 milyard dollara çatıb. 2014-cü ilin ortalarından başlayaraq neftin dünya bazar qiymətinin kəskin şəkildə ucuzlaşması, ondan sonra baş verən 2 devalvasiya bu sahədə Azərbaycanın əldə etdiyi nailiyyətləri tormozlaya bilməyib. Azərbaycan həm ölkədə makroiqtisadi sabitliyi qoruyub saxlaya bilib, həm də öz valyuta ehtiyatlarını artırmağa nail olub.
Vidadi ORDAHALLI
