Qadir Bayramlı: “Pambıqçılıqda məhsuldarlığı artırmaq üçün xarici təcrübədən istifadə olunmalı, elmi-tədqiqat işi güclənməli, Azərbaycanın iqlim şəraitinə uyğunlaşan və tez yetişən sortlara daha çox diqqət yetirilməlidir”
Pambığın xam məhsul kimi də dəyəri olsa da, onun emalının qazandırdığı gəlir daha da çox olur. Sovet vaxtı Azərbaycan yalnız xam məhsulun dəyərini qazanırdısa, indi ölkəmizdə emal etmək üçün də kifayət qədər imkanlar var. Ölkə üzrə pambıq tədarükü günü-gündən artır. Açıqlanan statistik rəqəmlərə əsasən, bu günə qədər ölkə üzrə pambıq qəbulu məntəqələrinə 228 003 ton məhsul təhvil verilib.
Kənd Təsərrüfatı Nazirliyinin yaydığı məlumatda qeyd olunur ki, bu, keçən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 12,2 faiz çoxdur.
Qeyd edək ki, pambıq yığımında Saatlı (30 058 ton), Bərdə (24 962 ton), Ağcabədi (22 825 ton), Biləsuvar (21 773 ton) və Beyləqan (21 281 ton) rayonları irəlidə gedirlər.
Məlumat üçün bildirək ki, bu il Azərbaycanda 22 rayonda 132 512 hektarda pambıq əkini aparılıb. Ölkə üzrə ən çox pambıq Saatlı (15 815 hektar), İmişli (13 645 hektar), Sabirabad (13 055 hektar), Biləsuvar (12 000 hektar), Ağcabədi (10 min hektar), Bərdə (9 630 hektar) və Beyləqan (9 560 hektar) rayonlarında əkilib. Pambıq əkinlərinin 2/3 hissəsi bu rayonların payına düşür.
Xatırladaq ki, Prezident İlham Əliyevin 2017-ci il 13 iyul tarixli Sərəncamı ilə təsdiqlənmiş “Pambıqçılığın inkişafına dair 2017-2022-ci illər üçün Dövlət Proqramı”nda xam pambıq istehsalının 500 min tona çatdırılması nəzərdə tutulur.
Ekspertlər ötən ilin analoji dövrü ilə müqayisədə pambıq tədarükünün 12,2 faz artmasının gözlənilən olduğunu vurğulayırlar. Onların fikrincə, pambıqçılığın inkişafı ilə bağlı imzalanmış sərəncam bu sahənin yaxşılaşmasına təsir edib.
Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetinin (UNEC) dosenti Qadir Bayramlı “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında qeyd etdi ki, pambıqçılığın inkişafı istiqamətində görülən tədbirlər nəticəsində pambıq tədarükü artmaqda davam edir. Məlumdur ki, Azərbaycan üçün pambıqçılıq ənənəvi və lazım olan sahələrdən biridir: “Zamanında ölkəmizdə pambıq istehsalı 700 min ton olub, lakin müstəqilliyin ilk illərindən etibarın bu azalma qeydə alındı. Son illərdə isə bu sahədə vəziyyət yaxşılığa doğru dəyişir. Pambığın əsasən Kür-Araz bölgələrində yetişdirilməsi üçün müvafiq şərait yaradılıb. Artıq pambıq tədarükü 230 min tona çatıb. Ekstensiv təsərrüfat üsulundan intensiv təsərrüfata keçilsə, məhsuldarlıq daha yüksək olar. Müvafiq aqrotexniki tədbirlər görülərsə, su təchizatı yaxşılaşarsa, fermerlər uzunmüddətli, azfaizli kreditlərlə və ziyanverici həşəratlara qarşı dərmanlarla təmin olunarsa, pambıq istehsalını artırmaq mümkün olar. Ancaq hesab edirəm ki, Azərbaycan üçün 350 min ton pambıq tədarükü yetərlidir. 350 min ton pambıq həm daxili, həm də xarici bazarın tələbini ödəyər. Həmçinin, bu sahəyə daha çox yer ayrılarsa, digər aqrar məhsulların yerini daraltmış olacağıq. Eyni zamanda, digər sahələrdə geriləmə yaşanacaq”.
Həmsöhbətimiz onu da bildirdi ki, pambıqçılıqda məhsuldarlığı artırmaq üçün xarici təcrübədən istifadə olunmalı, elmi-tədqiqat işi güclənməli, Azərbaycanın iqlim şəraitinə uyğunlaşan və tez yetişən sortlara daha çox diqqət yetirilməlidir.
Ekspertin sözlərinə görə, ilkin emal müəssisələri yaradılmalıdır. Həmçinin, pambığı hazır məhsula çevirən fabriklərin olması zəruridir. Nəzərə almaq lazımdır ki, dünya ölkələri ilə müqayisədə ən keyfiyyətli pambıq məhz Azərbaycanda yetişir. Təəssüf ki, Azərbaycana məxsus pambıq brendi yoxdur.
Q.Bayramlı qeyd etdi ki, hazırda pambıqçılıq sahəsinə investisiya yatırılması diqqətdədir. Xüsusilə emal müəssisəsinə yatırım olmalıdır. Nəzərə almaq lazımdır ki, pambıqdan əldə olunan məhsul daha çox gəlir gətirən sahədir. Ekspert hesab edir ki, bu sahəyə diqqət ayrılmasına ehtiyac var.
Günel CƏLİLOVA
