Fikrət Yusifov: “Çünki o dönəmdə maliyyə müstəvisində çox böyük təlatümlər var idi
Artıq 26 ildən çoxdur Azərbaycanın milli valyutası olan manat dövriyyəyə buraxılıb. Ötən əsrin sonunda müstəqillik əldə edən Azərbaycanda milli pul vahidinin yaradılmasının əsası qoyuldu. Belə ki, 15 iyul 1992-ci ildə “Milli valyutanın dövriyyəyə buraxılması haqqında” Prezident fərmanı imzalanıb.
Ancaq sabiq Prezident Heydər Əliyevin 11 dekabr 1993-cü il tarixli “Milli valyutanın respublika ərazisində yeganə ödəniş vasitəsi elan olunması haqqında” Fərmanından sonra Azərbaycan rubl zonasından çıxıb. Bununla da Milli Bank müstəqil pul və məzənnə siyasəti həyata keçirməyə başlayıb. Sözügedən qərardan 25 il keçir. Məhz həmin rəsmi fərmandan sonra ölkədə manata olan etimad daha da artdı.
Bununla yanaşı, Milli Bank tərəfindən ölkədə nağd pul dövriyyəsinin nizamlanması, nağd pula olan tələbatın optimallaşdırılması məqsədilə 1994-cü ildə 10000 manatlıq, 1996-cı ildə isə 50000 manatlıq əskinaslar çap edilərək dövriyyəyə buraxılıb. 2001-ci ildə isə 1000 manatlıq əskinasın yeni dizaynda hazırlanması həyata keçirilib.
2005-ci il fevralın 7-də Prezident İlham Əliyev "Pul nişanlarının nominal dəyərinin və qiymətlər miqyasının dəyişdirilməsi (denominasiyası) haqqında” Fərman imzalayıb. Fərmana uyğun olaraq, 2006-cı il yanvarın 1-dən etibarən Azərbaycan ərazisində yeni manatdan istifadə edilməsinə başlanıb. Bu zaman 1 yeni manat 5000 köhnə manata bərabər tutulub və bir il hər iki pul qüvvədə olub. 2007-ci il yanvarın 1-dən isə tamamilə yeni manata keçilib.
Bütün bunların fonunda, sabiq Prezident Heydər Əliyevin 11 dekabr 1993-cü il tarixli “Milli valyutanın respublika ərazisində yeganə ödəniş vasitəsi elan olunması haqqında” məlum fərmanının siyasi-strateji baxımdan hansı əhəmiyyəti oldu?
Məsələyə münasibət bildirən keçmiş maliyyə naziri, iqtisad elmləri doktoru Fikrət Yusifovun sözlərinə görə, o zaman mərhum Prezident Heydər Əliyevin manatla bağlı imzaladığı məlum fərman çox mühüm əhəmiyyətə malik idi: “Heydər Əliyev dövlətçilikdə mövcud və zəruri reallıqları nəzərə alan dövlət xadimi idi. Müstəqil dövlətin ərazisində təbii ki, yeganə ödəniş vasitəsi onun milli valyutası ola bilərdi. Bu baxımdan da ölkə başçısı çox doğru olaraq sözügedən fərmana imza atdı. Bu fərman, ilk növbədə, iqtisadi əhəmiyyətli bir yenilik idi. Maliyyə müstəvisində vəziyyəti tənzimləmək üçün müəyyən addımlar atılmalı idi. Çünki o dönəmdə bu sahədə çox böyük təlatümlər var idi. Ölkənin maliyyə və bank sistemi çox böyük çətinliklər yaşayırdı. Bütövlükdə, alqı-satqı prosesində bir sıra xarici valyutalardan istifadə olunurdu. Bütün bunların hamısının qarşısını almaq, manatın nüfuzunu artırmaq, milli valyutanın hörmətini artırmaq üçün bu addım atıldı. Ən başlıcası isə, Heydər Əliyev tərəfindən imzalanan bu fərman dövlətçilik baxımından önəmli bir addım idi. Digər tərəfdən, bu qərar ölkə iqtisadiyyatının nizama salınması, maliyyə məsələlərinin tarazlanması nöqteyi-nəzərdən çox əhəmiyyətli bir addım idi. Heydər Əliyev böyük dövlət xadimi idi. O, siyasi proseslərlə yanaşı, iqtisadi maliyyə proseslərini də proqnozlaşdırmağı bacaran bir adam idi. Bütün bunlardan çıxış edərək hesab edirəm ki, o zaman verilən qərar düşünülmüş və doğru addım idi”.
Vidadi ORDAHALLI
