Fikrət Yusifov: “Vergi yükünün bu qədər azalması vergitutma bazasının da kifayət qədər genişlənməsinə aparıb çıxaracaq”
Məlum olduğu kimi, Milli Məclis “Vergi Məcəlləsində dəyişiklik edilməsi haqqında” qanun layihəsini təsdiqləyib. Yeni qanun layihəsində mühüm dəyişikliklər nəzərə çarpır. Qanunda nəzərdə tutulur ki, gəliri 8000 manata qədər olan muzdlu işçilər gəlir vergisindən azad olunacaq və sadəcə, 8000 manatdan çox olan hissəsinin 14 faizi miqdarında gəlir vergisi ödəyəcəklər.
Ümumilikdə, dəyişikliklər kifayət qədər genişdir. Hətta belə desək, inqilabi dəyişikliklərdir və bu günə qədər belə dəyişikliklər olmayıb. Məsələn, xidməti müqavilə ilə çalışanlar üçün isə ayrıca qərarlar var. Belə ki, tikinti və ticarət sahəsində çalışanlar, yeni dəyişikliyə görə, Sosial Müdafiə Fonduna minimum əməkhaqqının 50 faizini, xidmət sahəsində çalışanlar isə 25 faizini ödəyəcəklər. Eyni zamanda, belə bir söhbət var ki, sadələşdirilmiş vergi ilə çalışan müəssisə ƏDV ödəyicisi olan müəssisə ilə əməkdaşlıq edirsə, ƏDV ödəyicisinə çevriləcək. Burada da həm xidmət sahəsi üçün, həm də digər sahələr üçün güzəştlər nəzərdə tutulub. Sadələşdirilmiş vergi ilə çalışan müəssisənin dövriyyəsi 200 mini keçsə, 2 faiz yox, 6 faiz gəlir vergisi ödəməli olacaq. Ancaq bundan fərqli olaraq, ticarət sahəsində yenilik var. Belə ki, ticarət sahəsində çalışanlara o güzəşt ləğv olunub.
Bütün hallarda, görünən odur ki, növbəti ildə vergi yığımı ilə bağlı bir sıra yeniliklər tətbiq olunacaq. Bütün bunlardan ekspertlərin gözləntiləri nədir? Bunun hansı faydası olacaq?
Sözügedən məsələni “Bakı-Xəbər”ə şərh edən iqtisad elmləri doktoru Fikrət Yusifov buna bir neçə prizmadan yanaşdı: “Gələn ilin dövlət büdcəsini tam haqlı olaraq iqtisadi islahatlar büdcəsi adlandırmaq olar. Bu büdcə zərfinə əlavə edilmiş sənədlər toplusunda növbəti ilə ölkənin vergi sistemində və digər sahələrdə əsaslı islahatların aparılması hədəflənib. Təbii ki, iş adamlarının, bir sözlə, biznes aləminin, investorların maraqlarını yüksək səviyyədə təmin edəcək vergi islahatları ölkə iqtisadiyyatının real sektorunun inkişafında inqilabi bir dönüşün baş verməsinə, iqtisadiyyatın kölgədə olan hissəsinin tam leqallaşdırılmasına hesablanıb. Hökumət biznesin və muzdla çalışanların vergi yükünü indikindən 30-35 faiz azaltmaqla, öz büdcəsində müəyyən itkilərə məruz qalsa da, əvəzində iqtisadiyyatın qeyri-neft sektorunun sürətli inkişafına, habelə kölgədə olan iqtisadiyyatın leqallaşdırılacağına tam əmindir. O bu hesabla dövlətin xəzinəsinə daha ciddi daxilolmaların baş tutacağına inanır. Bir sözlə, bu islahatlar həm biznes, həm biznesdə çalışan vətəndaşlarımız və həm də hökumətə dividendlər gətirən bir islahatlardır. Bu islahatların başlıca hədəfi də elə budur. Təbii ki, vergi dövlətin əlində təkcə büdcəyə vəsait yığmaq üçün bir vasitə deyil, həm də tənzimləyici alət kimi iqtisadiyyatı istər makro və istərsə də mikro səviyyədə nizamlamaq üçün bir vasitədir. Ona görə də dövlət zəruri hallarda ölkə iqtisadiyyatının bir sahəsi, ayrıca götürülmüş müəssisə qrupları və ya regionlar üzrə vergi yükünü dəyişmək imkanlarından istifadə edə bilər. Qarşıya qoyulan məqsədlərə çatmaq üçün belə təcrübədən dünyanın inkişaf etmiş bütün ölkələri zaman-zaman istifadə ediblər. Yəni biz də burada yeni heç nə kəşf etmirik. O ki, qaldı bu islahatların qeyri-leqal fəaliyyətin hansı hissəsini leqallaşdıra biləcəyinə, onu deyə bilərəm ki, hər bir müəssisə, hər bir iş adamı ilk növbədə leqal fəaliyyət göstərməyə daha çox üstünlük verir. Onlar başa düşürlər ki, qeyri-leqal fəaliyyətin sonu yoxdur. Bu səbəbdən də vergi güzəştlərinin iş adamlarına və muzdla çalışan vətəndaşlarımıza yaradacağı imkanlardan onların düzgün faydalanacağı heç şübhəsizdir. Əslində, islahatlar da buna hesablanıb. Güman edirəm ki, vergi yükünün bu qədər azalması vergitutma bazasının da kifayət qədər genişlənməsinə aparıb çıxaracaq”.
Vidadi ORDAHALLI
