Əli Əlirzayev: “Ona görə ki, sözügedən kreditlər daha effektlidir”
Son illər Azərbaycan iqtisadiyyatı əhəmiyyətli dərəcədə inkişaf edib. Bunun nəticəsidir ki, hər il iqtisadi artım qeydə alınır. Bütün bunların nəticəsində ölkənin maliyyə imkanları artıb. Bu gün Azərbaycan bir sıra xarici ölkələrə investisiyalar yatırır. Eyni zamanda, Azərbaycanın beynəlxalq miqyasda artıq kreditor ölkəyə çevrilməsi də müşahidə olunur.
Təsadüfi deyil ki, Prezident İlham Əliyev VI Bakı Beynəlxalq Humanitar Forumunda çıxışı zamanı bu məqama xüsusi toxundu: “Azərbaycan iqtisadiyyatı özünü təmin edən iqtisadiyyatdır, xarici kreditlərdən asılı iqtisadiyyat deyil. Biz nəinki kreditlərin alınmasını demək olar ki, dayandırmışıq, özümüz bəzi ölkələrə kreditlərin verilməsinə başlamışıq”.
Müşahidələr göstərir ki, xaricə verilən kreditlərdən Azərbaycan artıq daha çox həcmdə gəlir əldə etməyə başlayır. Belə ki, müxtəlif xarici dövlətlərin hökumətlərinə verilmiş kreditlərdən 2019-cu il dövlət büdcəsinə 69 milyon 148 min manat daxil olacağı proqnozlaşdırılır. 2018-ci ilin dövlət büdcəsində bu istiqamətdə daxilolmaların 68 milyon 529 min manat olması gözlənir. Bu istiqamətdə daxilolmaların 2020-ci ildə 67 milyon 594 min manat, 2021-ci ildə 65 milyon 348 min manat və 2022-ci ildə 62 milyon 631 min manat olacağı ehtimal olunur. Bütün bunlar xarici kreditləşmə siyasətinin uğurunu kifayət qədər aydın şəkildə göstərir.
Azərbaycan 15 il əvvəl hansısa böyük layihələrin həyata keçirilməsi üçün xarici donorlardan kreditlər alırdısa, artıq indi buna heç bir ehtiyac yoxdur. Ona görə ki, Azərbaycanın özü indi bir sıra ölkələrə kredit verir və bunun müqabilində qazanır. Məsələn, bu il Azərbaycan Rəşt-Astara dəmir yolunun inşası ilə əlaqədar qonşu İrana 500 milyon dollar kredit verib. Bununla bağlı çoxsaylı misal çəkmək olar. Bu baxımdan sözügedən siyasəti ekspertlər necə dəyərləndirirlər?
Məsələyə münasibət bildirən iqtisadçı-alim Əli Əlirzayev bu yöndə aparılan siyasətə müsbət prizmadan yanaşdı: “Azərbaycan həm istehsal sahələrinin yaradılması ilə bağlı, həm də digər formada kreditlər verir. İstehsal sahələrinin yaradılması ilə bağlı verilən kreditlər daha çox gəlir gətirir. Bu cür kreditlər digərlərinə baxanda daha dayanıqlı və uzunmüddətli olur. Bütün hallarda, bunun müqabilində kredit verən tərəfə faizlər ödənilir. Hansısa dövlətə müəyyən faizlə kredit vermək və onu 5 ildən sonra almaq da gəlir gətirir. Ancaq bundan əldə olunan gəlirlərin həcmi elə də böyük olmur. O da məlumdur ki, Azərbaycan xarici dövlətlərə krediti dollarla verir. Müəyyən layihələrin həyata keçirilməsi üçün Azərbaycana müraciətlər olunur. Elə də olur ki, bu kreditlər hesabına müştərək müəssisələr yaradılır. Bu zaman Azərbaycan daha çox qazanır. Çünki bunun sayəsində Azərbaycan həmin müəssisədə müəyyən paya malik olur. Gələcəkdə Azərbaycan onu kapital kimi istifadə edir və s. Məlum olduğu kimi, Azərbaycan Türkiyə ilə bir sıra müştərək və böyük layihələr həyata keçirir. Hesab edirəm ki, həmin layihələrin işə düşməsi Azərbaycana böyük iqtisadi dividendlər verəcək. O baxımdan hesab edirəm ki, Azərbaycan kredit siyasətini davam etdirməlidir. Bir məqamı da qeyd edim ki, elə kreditlər var humanitar məqsədlər üçün verilir. Yaxın siyasi-iqtisadi münasibətlər nəzərə alınaraq kreditlər aşağı faizlə verilir. Hesab edirəm ki, Azərbaycan istehsalyönümlü kreditlərin verilməsinə daha çox önəm verməlidir. Ona görə ki, sözügedən kreditlər daha effektlidir”.
Vidadi ORDAHALLI
