Pərviz Heydərov: “Azərbaycanda baramaçılıq kütləvi xarakter almalıdır”
Azərbaycanda dövlət səviyyəsində həyata keçirilən tədbirlər nəticəsində baramaçılıq sahəsi artıq əvvəlki şöhrətini yaşamaq üzrədir. Nəzərə almaq lazımdır ki, baramaçılıq olduqca qədim tarixə malik gəlirli məşğulluq növlərindən biridir. Tarixi mənbələrə görə, ipək qurdundan ipəyin alınması qədim zamandan məlum olub.
Arxeoloji qazıntılar bu sənətin hətta eramızdan 5 min il əvvəl mövcud olduğunu göstərir. Barama qurdu əsasında ipəkçilik qədim zamanlardan Çin, Yaponiya, Cənubi Koreya, Hindistan, İran, Türkiyə, Orta Asiya və Cənubi Qafqaz ölkələrində, həmçinin, digər ərazilərdə inkişaf edib. VII əsrdən ipəkçilik Azərbaycanda inkişaf etməyə başlayıb. Bunun üçün Azərbaycan ərazisinin səth quruluşu, əlverişli iqlim şəraiti, xüsusən bol günəş işığı, tarixi əmək vərdişləri, tut ağaclarının yetişdirilməsi üçün əlverişli şərait imkan verirdi.
Məlumat üçün bildirək ki, hazırda Azərbaycanda 30 rayonda barama istehsal olunur. Bu sahənin inkişafı istiqamətində dövlət tərəfindən müəyyən işlər görülür.
Xatırladaq ki, ötən il Prezident İlham Əliyev "Azərbaycan Respublikasında baramaçılığın və ipəkçiliyin inkişafına dair 2018-2025-ci illər üçün Dövlət Proqramı”nın təsdiq edilməsi haqqında Sərəncam imzalayıb. Sərəncamda qeyd olunur ki, baramaçılığın və ipəkçiliyin inkişaf etdirilməsi, bu sahədə ixrac potensialının artırılması və kənd əhalisinin məşğulluğunun təmin edilməsi məqsədilə "Azərbaycan Respublikasında baramaçılığın və ipəkçiliyin inkişafına dair 2018-2025-ci illər üçün Dövlət Proqramı” təsdiq edilsin.
Barama istehsalının həcminin daha da artması qarşıya məqsəd qoyulub. Yaxın 4 il ərzində Azərbaycanda barama istehsalının illik həcmi 1000 tona çatdırılacaq. Bu barədə 2019-cu ilin büdcə zərfində bildirilir. Qeyd olunur ki, gələn il Azərbaycanda 600 ton yaş çəkidə barama istehsalı proqnozlaşdırılır ki, bu da 2018-ci ilin proqnozu (514 ton) ilə müqayisədə 16,7% çoxdur. Məlumata görə, 2020-ci ildə 700 ton, 2021-ci ildə 800 ton, 2022-ci ildə 1000 ton barama istehsal olunacağı gözlənir.
2022-ci ilə qədər Azərbaycanda barama istehsalının 1000 tona çatdırılmasının mümkün olduğunu ekspertlər də təsdiqləyirlər.
İqtisadçı-ekspert Pərviz Heydərov “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında qeyd etdi ki, baramaçılıq ənənəvi və gəlirli sahələrdən biridir: “Məlumat üçün bildirim ki, 1970-ci ildə Azərbaycanda 4000 tona yaxın barama istehsal olunub. 1980-ci ildə isə bu rəqəm 5 min tona çatıb. 1991-ci ildən sonra isə barama istehsalı kəskin şəkildə aşağı düşdü. 2015-ci ildə cəmi 200 kiloqramdan bir qədər çox barama tədarük edilib. Hazırda bu rəqəm 500 tona çatdırılıb. Gələn il barama istehsalının daha da artacağı ehtimal olunur. 2022-ci ilə qədər barama istehsalının 1000 tona çatdırılacağı gözlənir. Ehtimal edilir ki, 2025-ci ildə 6 min ton barama istehsal etmək mümkün olacaq. Yəni hətta sovet dövründəkindən 2 dəfə çox”.
Həmsöhbətimiz onu da vurğuladı ki, barama istehsalını artırmaq üçün bu sahədə görülən işlər artırılmalıdır: “Azərbaycanda baramaçılıq kütləvi xarakter almalıdır. Əhalinin baramaçılığa marağı artmalıdır. Müvafiq infrastruktur yaradılmalıdır. Bəllidir ki, Azərbaycan ipəyi dünyada məşhurdur. Ölkədə Şəki İpək Kombinatı fəaliyyət göstərir ki, onun istehsal gücünün artırılması yönündə müvafiq işlər aparılır. Daha bir kombinatın yaradılması gözlənir”.
İqtisadçı hesab edir ki, baramaçılığın inkişafı ilə bağlı nəzərdə tutulan işlər həyata keçirilərsə, dövlət proqramına uyğun olaraq Azərbaycanda barama tədarükü sovet dövründə qeydə alınan rəqəmdən də üstün olar: “Baramaçılığın və ipəkçiliyin inkişaf etdirilməsi bu sahədə ixrac potensialının artırılması və kənd əhalisinin məşğulluğunun təmin edilməsinə imkan verəcək”.
Günel CƏLİLOVA
