Beynəlxalq yükdaşımalarda indi ən sərfəli marşrutlardan birinə çevrilən Bakı-Tiflis-Qars (BTQ) dəmir yolu xəttinə dünya miqyasında marağın artması müşahidə edilir. Ən azından o baxımdan ki, artıq Çindən çıxan bir qatar Londona qədər fasiləsiz gedə bilir.
Məsələnin bu tərəfinə toxunan Gürcüstanın baş naziri Georgi Kvirikaşvili qeyd edir ki, bir zamanlar xəyal kimi görünən “Bir kəmər - bir yol” layihəsi bu gün uğurla inkişaf edir: “İndi yüklərin Çindən Qazaxıstan ərazisinə, oradan Xəzər dənizindən keçməklə Azərbaycana və Gürcüstana çatdırılmasının 9-10 günə başa çatması hamı tərəfindən razılıqla qarşılanır. Bu çox uğurlu bir layihədir və logistik yolun inşası nəticəsində biz həmçinin yüklərin Cənubi Koreyadan 12 günə Gürcüstana çatdığının da şahidi olduq. Bu, Böyük İpək Yolu layihəsinin bərpasının tam sübutudur. Bunların davamlı olması üçün Gürcüstan Bakı-Tiflis-Qars dəmir yolunun potensialının artırılması məqsədilə yeni layihələr hazırlayır”.
Bakı-Tiflis-Qarsla yükdaşmaların artımı və burada daha çox dövlətin iştirakı öz növbəsində Azərbaycanın sözügedən marşrut vasitəsilə daha çox gəlir əldə etməsi deməkdir. Amma Bakı-Tiflis-Qarsın Azərbaycan üçün əhəmiyyəti təkcə bununla məhdudlaşmır. İndi ölkəmiz üçün xüsusi maraq doğuran məqam Bakı-Tiflis-Qarsın Naxçıvana qədər uzanmasıdır. Qeyd olunan xüsusda isə Türkiyənin nəqliyyat, gəmiçilik və kommunikasiyalar naziri Əhməd Arslan maraqlı açıqlamalar verib. Onun sözlərinə görə, Qars-İqdır-Aralıq-Dilucu dəmir yol xətti tikintisinin Naxçıvan Muxtar Respublikası istiqamətində davam etdirilməsi işlərinə 2018-ci ilin sonu – 2019-cu ilin əvvəlində start veriləcək. Yeni nəqliyyat layihəsinə əsasən, tikintisi nəzərdə tutulan iki yoldan ibarət dəmir yolu xəttinin uzunluğu 224 kilometr olacaq.
Nazirin sözlərinə görə, bu xətt Bakı-Tiflis-Qars dəmir yolu ilə birləşdiriləndən sonra Şərqdən Qərbə doğru bütün Türkiyə ərazisindən keçən Qars-Kapıkule xəttinə, daha sonra Avropaya doğru uzanacaq. Beləliklə, Kapıkule-Edirne-İstanbul-Eskişehir-Ankara-Yozqat-Sivas-Erzincan-Qars dəmir yolu İqdır əyalətindən keçməklə Azərbaycan və İran dəmir yollarına birləşdiriləcək. Yeni dəmir yol xətti çəkilərkən sürəti saatda 160 kilometrədək olan qatarlardan istifadə etmək imkanı nəzərə alınacaq.
Beləliklə, barəsində bəhs edilən layihə də başa çatdıqdan sonra Naxçıvan Qars vasitəsilə birbaşa Bakı ilə əlaqə saxlaya, həm də Avropa ilə fasiləsiz yükdaşımaları təmin edə biləcək. Yəni bu, eyni zamanda, Naxçıvanın gələcəkdə hazırki iqtisadi təcridini ciddi şəkildə aradan qaldırmağa xidmət edir. Bütün bunlar Azərbaycanın geosiyasi və iqtisadi mövqeyini gücləndirir, eyni zamanda bu, Azərbaycan üçün çox ciddi gəlir deməkdir.
Onu da bildirək ki, gələcəkdə Bakı-Tiflis-Qars dəmir yolunun Naxçıvan-Culfa-Təbriz dəmir yolu xəttinə birləşdirilməsi planları da var. Bu isə Naxçıvandan İran istiqamətinə daha böyük yükdaşımaların həyata keçməsinə imkan verir. Ən əsası isə, İran Naxçıvan vasitəsilə Türkiyəyə daha rahat çıxış əldə edir.
Ekspertlər burada diqqəti ona da yönəldir ki, Bakı-Tiflis-Qars dəmiryol nəqliyyatında yalnız Azərbaycan, Gürcüstan və Türkiyənin deyil, eyni zamanda Orta Asiya ölkələrinin də İran və Rusiyadan asılılığını azaldır. Bu xətt Asiya və Avropa arasında dəmir yolu nəqliyyatını həyata keçirən İranın Razi-Sarakhs, Rusiyanın isə Transsibir dəmiryolu xətlərinə də bir növ alternativ olma xarakteri daşıyır. Bu baxımdan layihə Orta Asiya ölkələri və Çinin Avropa ilə dəmir yolu əlaqəsini Rusiya və İrandan asılı olmadan reallaşdırmasına imkan verir. Lakin layihə, Rusiya və İranın dəmiryolu şəbəkələrinə alternativ olmaqla yanaşı, eyni zamanda da hər iki ölkə üçün yeni imkanlar açır. Belə ki, Azərbaycan üzərindən keçən Şimal-Cənub nəqliyyat dəhlizi vasitəsilə bir-birinə bağlanacaq Rusiya-İran dəmiryolu şəbəkələrinin gələcəkdə Şərq-Qərb nəqliyyat dəhlizinin mühüm elementi olan Bakı-Tiflis-Qars dəmiryolu xəttinə inteqrasiyasının da perspektivi böyükdür. Əslində, bu istiqamətdə intensiv iş də gedir.
Bundan əlavə, gələn ildən etibarən Bakı-Tiflis-Qarsın Azərbaycanda turizmin inkişafına yeni təkan verməsi gözlənir. Türkiyənin nəqliyyat, gəmiçilik və kommunikasiyalar naziri Əhməd Arslan xatırladır ki, Bakı-Tiflis-Qars dəmir yolu ilə gələn ildən ilkin mərhələdə 1 milyon sərnişinin daşınması nəzərdə tutulub. O bildirib ki, dəmir yolu yalnız yükdaşımalarda deyil, həmçinin turizmin inkişafında da böyük rol oynayacaq: “Bakı-Tiflis-Qarsla ilkin olaraq 1 milyon, növbəti illərdə isə 3-3,5 milyon sərnişin daşınması planlaşdırılır. Qatarla səyahət tarixən mövcud olub. Bu marşrut təyyarə ilə səyahəti yox, gəzərək görməyi sevən turistlər üçün gözəl imkandır”.
NAHİD
