Fransa Azərbaycanı Yeni Kaledoniyada siyasi gərginliyi qızışdırmaqda ittiham edir. Rəsmi Bakı isə bu iddiaları rədd edərək Parisin öz siyasətində demokratiya və insan hüquqları prinsiplərini rəhbər tutmalı olduğunu bildirir. Fransanın xarici işlər naziri Jan-Noel Barro Parisdəki Qlobal Forumda çıxış edərkən Azərbaycanla bağlı bir qrupu Yeni Kaledoniyada üsyana çağırışlar yaymaqda və Fransanın daxili işlərinə müdaxilədə günahlandırıb. Nazir qrupun adını çəkməyib. Bu ittihamlar Fransada 2027-ci il prezident seçkisi ərəfəsində demokratik təsisatları zəiflətməyə yönəlmiş xarici müdaxilə təhlükəsi barədə geniş çıxış zamanı səslənib.
Azərbaycan Xarici İşlər Nazirliyinin (XİN) sözçüsü Ayxan Hacızadə bu ittihamları əsassız adlandırıb. Onun sözlərinə görə, Parisin mövqeyi Fransa hakimiyyətinin Azərbaycanla münasibətlərdə qarşıdurma ritorikasından əl çəkmədiyini göstərir. Bakı hesab edir ki, Yeni Kaledoniyada və Fransanın digər dənizaşırı ərazilərindəki siyasi prosesləri xarici müdaxilə kimi təqdim etmək yerli əhalinin iradəsini və narazılıqlarını kölgədə qoyur. XİN Fransanı suveren bərabərlik və daxili işlərə qarışmamaq prinsiplərinə hörmət etməyə çağırıb. Azərbaycanla Fransa arasında münasibətlər Qarabağ münaqişəsi ətrafında tərəflərin fərqli mövqeləri səbəbindən, xüsusilə 2020-ci il müharibəsindən və Azərbaycanın 2023-cü ilin sentyabrında öz suverenliyini tam bərpa etməsindən sonra pisləşib. Paris Ermənistanın təhlükəsizliyi və Qarabağ ermənilərinin hüquqları məsələlərini önə çəkir. Bakı isə Fransanı münaqişədə qərəzli mövqe tutmaqda və Ermənistana hərbi dəstək verməklə regiondakı qüvvələr balansına mənfi təsir göstərməkdə ittiham edir. Fransa bu mövqeyini Ermənistanın təhlükəsizliyinin müdafiəsi ilə əsaslandırır. Azərbaycanla Fransa arasında gərginliyin əsas mövzularından biri Yeni Kaledoniya olub. 2024-cü ilin mayında Fransanın seçki qaydalarını dəyişdirmək təşəbbüsündən sonra Sakit okeandakı bu ərazidə kütləvi etirazlar və zorakılıqlar baş verib. Yerli kanak xalqı müstəqillik tələb edir, Fransa isə ərazi üzərində nəzarətini qorumağa çalışır. Bakı Təşəbbüs Qrupu Fransanın dənizaşırı ərazilərindəki müstəqillik hərəkatlarını dəstəkləyir. Bakı bunu dekolonizasiya və xalqların öz müqəddəratını təyin etmək hüququ ilə əsaslandırır. Bir daha qeyd edək ki, Azərbaycanla Fransa arasında bugünkü gərginliyin kökündə 2020-ci il müharibəsi zamanı və ondan sonra Parisin Ermənistanla bağlı tutduğu mövqe dayanır. Fransa ilə Ermənistanın sonrakı illərdə də yaxınlaşması Azərbaycanın narahatlığına səbəb olub. Fransa ATƏT-in Minsk qrupunun həmsədri olduğu dövrdə də ermənipərəst mövqedə olub.
Fransa ilə gərginlik fonunda Belçika ilə münasibətlərdə də fikir ayrılıqları dərinləşib. Belçika parlamenti 2025-ci il iyulun 17-də Azərbaycanla bağlı qərəzli qətnamə qəbul edib. 2026-cı il aprelin 16-da isə Belçika və Niderland parlamentləri Azərbaycan-Ermənistan sülh prosesi ilə bağlı yeni qətnamələr qəbul ediblər. Azərbaycan Milli Məclisi bu sənədləri birtərəfli və qərəzli adlandıraraq onların sülh prosesinə zərər vurduğunu bildirib. Sonradan Azərbaycan XİN Belçika və Niderlandın diplomatik nümayəndələrini nazirliyə çağıraraq qətnamələrə kəskin protest bildirib. Mayın 1-də isə Milli Məclis Avropa Parlamentinin Azərbaycanla bağlı qətnaməsinə cavab olaraq bu qurumla əməkdaşlığı dayandırıb. Cənubi Qafqaz Tədqiqat Mərkəzinin rəhbəri Fərhad Məmmədov Fransa, Belçika, Niderland və Lüksemburqla münasibətlərdəki gərginliyin haqlı səbəblərə dayandığı düşüncəsindədir və bu ölkələrin Azərbaycana qarşı sistematik hücumlar apardığını bildirir: "Həmin ölkələrin parlamentlərində "Dağlıq Qarabağ Respublikası"nın tanınması ilə bağlı qətnamələrin qəbul edilməsi əsas səbəblərdəndir və bugünə qədər də o qətnamələr qüvvədədir. Digər tərəfdən, Qarabağ erməniləri ilə bağlı Azərbaycan istiqamətində əsassız ittihamlar səsləndirilir, daim əleyhimizə iş aparılır". F.Məmmədov Fransa və Niderlandın müstəmləkə siyasətinin beynəlxalq səviyyədə tənqid olunmasını Bakı Təşəbbüs Qrupunun fəaliyyəti ilə əlaqələndirir. Onun sözlərinə görə, Azərbaycanda yaradılan və geniş beynəlxalq şəbəkəyə malik olan QHT-nin fəaliyyətini Fransa tərəfi Azərbaycan hakimiyyəti ilə əlaqələndirməyə çalışır. Məmmədov isə Azərbaycanın bu ölkələrin müstəmləkə siyasətini beynəlxalq arenada tənqid etməsini legitim sayır: "Bu bizim haqqımızdır və öz haqqımızdan istifadə edirik".
Tahir TAĞIYEV
