İlon Mask Starlink peyk rabitə sisteminin sürətinə qoyulan məhdudiyyətlərin arxasında ABŞ hökumətinin dayana biləcəyini ehtimal edib. Starlink Ukrayna ordusuna pilotsuz uçuş aparatlarını Rusiya hədəflərinə yönəltməyə və ölkənin hava məkanını müdafiə etməyə imkan verir. Lakin çərşənbə axşamı tətbiq edilən yeni məhdudiyyətlər Ukrayna ordusunun döyüş tapşırıqlarının icrasına mane olub. Saatda 160 kilometrdən yüksək sürətlə hərəkət edən hərbi vasitələr şəbəkə ilə əlaqəni itirib.
Mask bildirib ki, Starlink-in hərbi versiyası olan Starshield ABŞ hökumətinin nəzarətindədir. Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenski məhdudiyyətlərin ciddi texniki nasazlıqdan qaynaqlana biləcəyinə ümid etdiyini bildirib. Çərşənbə günü axşam isə Ukraynanın keçmiş müdafiə naziri Mixail Fedorov xidmətin fəaliyyətinin qismən bərpa olunduğunu açıqlayıb. O, Starshield-də sürət məhdudiyyətinin tam aradan qaldırılmasının Ukraynanın müdafiəsi üçün həyati əhəmiyyət daşıdığını vurğulayıb, Maska təşəkkür edib və ondan dəstəyini davam etdirməsini istəyib. Mask bu müraciətə təxminən bir saat sonra cavab verib.
İlon Maskın Starshield sisteminin ABŞ hökumətinin nəzarətində olduğunu bildirməsi Vaşinqtonun Ukraynanın hərbi rabitə imkanlarına təsir göstərə biləcəyini deməyə əsas verirmi? Starlink-in sürət məhdudiyyətinin hansı səbəbdən tətbiq edildiyi barədə rəsmi və aydın izahatın olmaması hansı sualları yaradır? Bunun texniki nasazlıq, yoxsa təhlükəsizlik qərarı olması ehtimalı nə dərəcədə realdır?
Tofiq Abbasov: "Vaşinqtonun Zelenskiyə etimad dəstəyini geri çəkməsi Ukraynaya qırmızı kart göstərilməsi deməkdir"
Politoloq Tofiq Abbasov hesab edir ki, Moskva ilə Vaşinqton arasında müşahidə olunan yumşalma və yaxınlaşma Ukraynaya ABŞ tərəfindən göstərilən dəstəyin azalması ilə müşayiət oluna bilər. Onun fikrincə, Donald Tramp administrasiyası Rusiya-Ukrayna müharibəsinin dayandırılmasına nail olmaqla daxili siyasi mövqelərini gücləndirməyə çalışır. Bu baxımdan, Vaşinqtonun Kiyevə münasibətindəki dəyişikliklər Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenskinin manevr imkanlarını məhdudlaşdıra bilər.
Tofiq Abbasov "Bakı-Xəbər" qəzetinə müsahibəsində bildirib ki, hazırda həm Moskva, həm də Vaşinqton siyasi dividendlər əldə etməyə çalışır. Onun sözlərinə görə, ABŞ Prezidenti Donald Tramp üçün Ukrayna müharibəsinin dayandırılması xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Belə bir nəticə əldə olunarsa, Tramp bunu öz xarici siyasətinin uğuru kimi təqdim edə bilər.
Politoloq hesab edir ki, Vaşinqtonun Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenskiyə münasibətində sərtləşmənin müşahidə olunması Moskvanın maraqlarına uyğun mənzərə yaradır. Onun fikrincə, ABŞ administrasiyası Kiyevi Rusiya ilə danışıqlara sövq etməklə müharibənin dayandırılması istiqamətində nəticə əldə etməyə çalışır.
Abbasovun qənaətinə görə, bu prosesdə ABŞ-ın Ukraynaya hərbi və texnoloji dəstəyinin həcmi mühüm amildir. O, bildirib ki, Vaşinqtonun Kiyevə təqdim etdiyi strateji kəşfiyyat məlumatları, peyk rabitəsi imkanları və hədəflərin müəyyənləşdirilməsi sahəsindəki dəstəyi Ukrayna ordusu üçün xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
Politoloq qeyd edib ki, Starlink peyk rabitə sistemindən istifadə və kəşfiyyat məlumatlarının əldə olunması Ukrayna ordusunun əməliyyat imkanlarına təsir göstərir. Onun fikrincə, bu sahələrdə məhdudiyyətlərin tətbiqi Kiyevin hərbi imkanlarını zəiflədə bilər. Abbasov hesab edir ki, Ukraynanın öz texnoloji və elektron sistemləri ABŞ-ın təqdim etdiyi imkanları tam əvəz etmək üçün kifayət etməyə bilər.
Politoloq Avropa ölkələrinin Ukraynaya dəstəyinə də toxunub. Onun sözlərinə görə, Avropa dövlətləri Kiyevə maliyyə və hərbi yardım göstərməyə davam etsələr də, onların öz silah ehtiyatları və müdafiə imkanları ilə bağlı çətinlikləri var. Abbasov hesab edir ki, indiyədək Ukraynaya təqdim olunan hərbi texnika və sursatın böyük hissəsinin istifadə edilməsi Avropa ölkələrinin əlavə yardım imkanlarına təsir göstərə bilər.
O vurğulayıb ki, ABŞ-ın dəstəyinin azalması Ukraynanın həm döyüş meydanındakı, həm də diplomatik müstəvidəki mövqelərinə təsirsiz ötüşməyəcək. Politoloqun fikrincə, Vaşinqtonun Kiyevə münasibətindəki dəyişikliklər Zelenskinin siyasi manevr imkanlarını daralda və onu müharibənin dayandırılması ilə bağlı danışıqlarda daha çətin seçimlər qarşısında qoya bilər.
Abbasov Ukraynada prezident seçkilərinin keçirilməsi ehtimalına da münasibət bildirib. O qeyd edib ki, belə bir qərar qəbul olunsa belə, seçki prosesinin təşkili müəyyən vaxt tələb edəcək. Siyasi partiyaların hazırlığı, seçki prosedurları və səsvermənin təşkili kimi məsələlər prosesi mürəkkəbləşdirə bilər.
Politoloqun fikrincə, hazırda əsas məsələ Vaşinqtonun Zelenskiyə siyasi dəstəyinin hansı səviyyədə qalacağıdır. O hesab edir ki, ABŞ-ın hərbi, kəşfiyyat və texnoloji imkanlarından istifadənin məhdudlaşdırılması Ukraynanın mövcud vəziyyətini daha da çətinləşdirə bilər. Abbasov bu ehtimalı Vaşinqtonun Kiyevə siyasi təzyiq vasitələrindən biri kimi qiymətləndirir.
Akif NƏSİRLİ
