Məlumatda bildirilir ki, SpaceX şirkəti Ukrayna ordusunun istifadə etdiyi Starlink peyk rabitə terminallarının yüksək sürətlə hərəkət zamanı fəaliyyətinə məhdudiyyət tətbiq edib. Ukrayna prezidentinin müşaviri Sergey Beskrestnovun sözlərinə görə, məhdudiyyət saatda 160 kilometrdən yüksək sürətdə işə düşür və bu, bəzi hərbi əməliyyatların pozulmasına səbəb olub. O, qərarın əvvəlcədən Ukrayna tərəfinə bildirilmədiyini və bunun mövcud siyasi vəziyyətlə əlaqəli ola biləcəyini ehtimal edib.
Məlumatda Starlink və Starshield xidmətləri arasındakı fərq də vurğulanır. Starlink SpaceX-in peyk interneti və rabitə xidmətidir. Ukrayna ordusu cəbhədə, o cümlədən pilotsuz uçuş aparatlarının idarə olunmasında bu sistemdən istifadə edir. Starshield isə əsasən dövlət qurumları və hərbi ehtiyaclar üçün nəzərdə tutulmuş, daha xüsusi təhlükəsizlik və rabitə imkanları təqdim edən peyk xidmətləri sistemidir. Mətndə yüksək sürətlə hərəkət edən dronların Starshield imkanlarına ehtiyac duya biləcəyi qeyd olunur.
Ukraynalı keçmiş müdafiə nazirinin müşaviri Sergey Sternenkonun ehtimalına görə, məhdudiyyət ABŞ Prezidenti Donald Tramp administrasiyasının müraciəti ilə tətbiq edilmiş ola bilər. Lakin nə SpaceX, nə də Ağ Ev bu iddiaları təsdiqləyib. Buna görə də məhdudiyyətin siyasi sifarişlə verildiyini hazırda təsdiqlənmiş fakt kimi təqdim etmək olmaz.
Məqalədə İlon Maskın Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenskini tənqid etməsinə də yer verilir. Mask Ukraynanın Rusiya neft emalı zavodlarına zərbələrini pisləyib və ölkəyə yeni lider lazım olduğunu bildirib. O, daha əvvəl də müharibənin dayandırılması üçün Ukraynanın Kremlə müəyyən güzəştlər etməli olduğunu müdafiə edib.
Beləliklə, xəbərin əsas məğzi Ukrayna ordusunun hərbi rabitə imkanlarına mümkün məhdudiyyət qoyulması və bunun ABŞ–Ukrayna münasibətlərinə təsiri ilə bağlıdır. Ancaq məhdudiyyətin konkret səbəbi, Starshield xidmətinə aid olub-olmaması və Vaşinqtonun bu qərarda iştirak edib-etməməsi hələ rəsmi şəkildə aydınlaşdırılmayıb.
Starlink və Starshield peyk rabitə sistemlərinin fəaliyyətinə mümkün məhdudiyyətlər Ukrayna ordusunun cəbhədəki əməliyyatlarına və pilotsuz uçuş aparatlarından istifadə imkanlarına necə təsir göstərə bilər? İlon Maskın bu addımının ABŞ administrasiyasının siyasi mövqeyi ilə əlaqəli olması ehtimalı Ukrayna ilə Vaşinqton arasında münasibətlərdə yeni gərginlik yarada bilərmi?
Əli Orucov: “Tramp Ukraynanı aşağılayıcı sülhə razı salmaq üçün Starlink imkanlarını məhdudlaşdırmağa çalışa bilər”
Politoloq Əli Orucov məsələ ilə əlaqədar “Bakı-Xəbər” qəzetinə açıqlamasında bildirib ki, Ukraynaya ABŞ tərəfindən təzyiqlərin artması və Kiyevin Rusiyaya güzəştlərə məcbur edilməsi təsadüfi deyil. Onun sözlərinə görə, xüsusilə ABŞ-da keçirilən aralıq seçkiləri ərəfəsində bu təzyiqlər daha da güclənib. Ağ Ev administrasiyası çalışır ki, mümkün qədər qısa müddətdə müəyyən nəticələr əldə etsin və Kreml ilə öz maraqlarına uyğun sövdələşməyə nail olsun.
Əli Orucov qeyd edib ki, Donald Tramp Ukrayna-Rusiya müharibəsinə daha çox biznes maraqları prizmasından yanaşır. Kiyevə təzyiqlər yalnız siyasi müstəvidə aparılmır. Paralel olaraq Ukraynaya ayrılan maliyyə vəsaitinin, hərbi dəstəyin, eləcə də informasiya və texnoloji təminatın azaldılması istiqamətində addımlar atılır.
Politoloqun fikrincə, Ukrayna dəfələrlə hava məkanının etibarlı müdafiəsini təmin etmək və Rusiyanın hava üstünlüyünü minimuma endirmək üçün hava hücumundan müdafiə sistemlərinin, o cümlədən “Patriot” komplekslərinin verilməsini istəsə də, ABŞ bu tələblərə müsbət cavab verməkdə tərəddüd edir.
Əli Orucov Starlink peyk rabitəsi xidmətinin Ukrayna üçün mühüm əhəmiyyət daşıdığını vurğulayıb. Onun sözlərinə görə, bu sistem Ukrayna qüvvələrinin rabitə və naviqasiya imkanlarının təmin edilməsində, hədəflərin müəyyənləşdirilməsində və pilotsuz uçuş aparatlarının effektiv istifadəsində mühüm rol oynayır. Starlink texnologiyası Ukraynanın Rusiya ərazisinin dərinliklərindəki hədəflərə zərbələr endirmək imkanlarına da təsir göstərir.
Politoloq bildirib ki, Starlink xidmətinin maliyyə yükü əsasən Almaniya və digər Qərb dövlətlərinin üzərinə düşür. İlon Maska məxsus “SpaceX” şirkətinin Starlink peyk rabitə terminalları ödənişsiz xidmət göstərmir. Buna görə də xidmətin keyfiyyətinin aşağı düşməsi və ya imkanlarının məhdudlaşdırılması təkcə Ukraynanın deyil, bu xidmətin maliyyələşdirilməsində iştirak edən dövlətlərin də narazılığına səbəb ola bilər.
Əli Orucov hesab edir ki, Tramp və onun tərəfdaşı İlon Mask Ukraynanı öz şərtləri ilə sülhə razı salmaq məqsədilə bu texnoloji vasitənin imkanlarını məhdudlaşdırmaq variantını nəzərdən keçirə bilərlər. Onun fikrincə, belə bir addım Kiyevin hərbi əməliyyatlar zamanı texnoloji üstünlüklərindən bir qismini itirməsinə gətirib çıxara bilər.
Politoloq diqqətə çatdırıb ki, Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenski və İlon Maskın Ukraynanın enerji sektoruna, eləcə də neft emalı zavodlarına pilotsuz uçuş aparatları ilə zərbələr endirilməsi məsələsinə münasibəti də müzakirə mövzusudur. Orucovun qənaətinə görə, Kiyevin Rusiyanın dərinliklərindəki hədəflərə zərbələr endirmək imkanlarının məhdudlaşdırılması məqsədilə Starlink xidmətinin keyfiyyətinin və ya funksional imkanlarının aşağı salınması da mümkün ehtimallardan biridir.
Bununla belə, politoloqun irəli sürdüyü bu ehtimalın təsdiqlənməsi üçün Starlink xidmətində mümkün məhdudiyyətlərin konkret səbəbləri və onların Ukraynanın hərbi imkanlarına təsiri barədə əlavə məlumatlar tələb olunur.
Dəniz NƏSİRLİ
