Beynəlxalq Valyuta Fondunun hesabatına görə, qlobal neft qiymətləri 2026-cı ilə qədər təxminən 41% artacaq. Qurumun analitikləri qlobal neftin bir barelinin qiymətinin 95,74 dollara çatacağına inanırlar. Bu rəqəm ən populyar markaların – “Brent”, WTI və “Dubai Fateh”in qiymətlərinin sadə ortalaması kimi hesablanır. Ötən il bu rəqəm bir barel üçün 67,74 dollar olub.
Fondun hesablamalarına görə, gələn il dünyada neftin orta qiyməti 8,7% azalaraq 87,39%-ə çatacaq. Rus ekspert Aleksandr Frolov Hörmüz boğazının blokadası və İran münaqişəsinin başlanğıcından bəri qiymətlərin barel üçün 100 dollardan yuxarı qalxması nəticəsində yaranan qarışıqlıqlara baxmayaraq, 2026-cı ildə neft bazarı üçün nisbətən yumşaq ilkin nəticələr barədə danışıb: “2026-cı ilin üç rübü artıq keçib və bazar vəziyyətinin dördüncü rübdə köklü şəkildə dəyişməsi ehtimalı azdır - ən azı, Yaxın Şərqdə Fars körfəzindən neft tədarükü ilə bağlı yaranan problemlərin ilin sonuna qədər həll olunacağına dair hələlik heç bir əlamət yoxdur. Buna baxmayaraq, BVF proqnozu da daxil olmaqla, mövcud orta illik qiymətləri yüksək adlandırmaq olmaz - əslində onlar təxminən 2018-ci ilin 85 dollar səviyyəsinə uyğundur. Nəzərə alın ki, bugünkü 100 dollar, inflyasiya səbəbindən, 15 il əvvəlki 100 dollardan xeyli aşağıdır. Biz əvvəllər də oxşar orta illik qiymətləri dəfələrlə görmüşük, ona görə də gözlənilən barel üçün 95 dollar çox deyil. Bugünkü reallıqda neft qiymətləri üçün investisiya optimalı barel üçün 85-95 dollar diapazonundadır və bu səviyyələr ətrafında müsbət və ya mənfi 5 dollar dalğalanmaları müşahidə olunur. Bu qiymət diapazonu yüksək tələb artım templərini dəstəkləyəcək və geoloji kəşfiyyata və yeni yataqların işlənməsinə lazımi investisiya səviyyəsini təmin edəcək. Buna görə də, 2026-cı ildə orta illik qiymətlər neft sənayesi üçün optimal qiymətin yuxarı həddinə yaxındır. Cari qiymətlər ümumiyyətlə bu dəyərlərdən yüksəkdir, lakin əhəmiyyətli dərəcədə yüksək deyil. Bu səbəbdən, neft tələbatının hazırkı azalması qiymətlərlə deyil, Yaxın Şərqdəki problemlər səbəbindən təklif çatışmazlığı ilə müəyyən edilir. Başqa sözlə, hazırda bazarda neft çatışmazlığı var, lakin qiymətlər alıcılar üçün olduqca rahat olaraq qalır”.
Aleksandr Frolov qeyd edib ki, gələn il neft bazarında nə baş verəcəyini etibarlı şəkildə proqnozlaşdırmaq hələ də çətindir: "Hazırda hesablamalarda çoxlu sayda naməlum məqamlar var, ona görə də 2027-ci il üçün qiymət diapazonu barədə dəqiq danışa bilmərik. Onların il ərzində orta hesabla barel üçün 100 dollardan yuxarı, 80-100 dollar diapazonunda qalacağı və ya barel üçün 80 dollardan və ya hətta 60 dollardan aşağı düşəcəyi bəlli deyil. Bu dəyərlərin hər biri üçün çoxsaylı mümkün ssenarilər mövcuddur və onlardan hər hansı birinin digərlərindən daha çox ehtimal olunduğunu demək çətindir. Yaxın Şərq böhranının gələn ilə qədər uzanacağını fərz etsək belə, bu, qiymətlərin yüksək qalacağı anlamına gəlmir. Həqiqət budur ki, bazarda əhəmiyyətli neft çatışmazlığı ilə müşayiət olunan uzunmüddətli böhran bütün qlobal iqtisadiyyata mənfi təsir göstərəcək, onu yavaşlatacaq və eyni zamanda neftə tələbat azalmağa başlayacaq. Hörmüz boğazı bağlı qalsa və qlobal gərginlik davam etsə belə, qiymətlər tələbatın azalması ilə uyğun olaraq düşə bilər. Bu, bazarda baş verə biləcək hadisələrin yalnız bir nümunəsidir və 2027-ci ildə orta illik neft qiymətlərinin proqnozlaşdırılmasının bu gün, demək olar ki, mümkün olmadığını göstərir”.
Ramil QULİYEV
