Yeni Dehlidə gənclərin etirazları işsizlik və universitetlərə qəbulda çətinliklərlə müşayiət olunur. Nümayişlərə yeni yaradılmış "Tarakanlar Partiyası" rəhbərlik edir. Artıq Təhsil nazirinin istefasını təmin edib. İndi isə Mərkəzi Seçki Komissiyasının rəhbəri Qaneş Kumarın vəzifədən azad edilməsi şüarını qaldıraraq hakim “Bharatiya Janata Partiyası”nın (BJP) hakimiyyətinə meydan oxuyur. O, ədalətli seçkilərin qarantı hesab olunurdu. Bu arada, "tarakanlar" və müxalifət liderləri Kumarın seçici siyahılarını hökumətin xeyrinə dəyişdirdiyini iddia edirlər.
Qeyd edək ki, "Tarakanlar Partiyası" 2026-cı ilin mayında yaradılmış satirik siyasi hərəkatdır. Partiya Hindistan Ali Məhkəməsinin sədri Suryakantın işsiz gəncləri tarakanlarla müqayisə edən açıqlamasına cavab olaraq formalaşdırılıb. Partiya indi aktiv siyasi fəaliyyət həyata keçirir. Daxili İşlər Nazirliyinin rəsmilərinə istinadən medianın verdiyi məlumata görə, oktyabrın 10-da Yeni Dehlidə 2000-dən çox, Mumbayda isə daha 400 nəfər həbs edilib. Bunlar kütləvi etirazların iştirakçılarıdır və onların intensivliyinin repressiya dalğası ilə zəiflədilməsi ehtimalı azdır. BJP uzun müddətdir ki, belə bir çətinliklə üzləşməyib. Bu, xüsusilə ciddi məsələdir, çünki etirazçıların böyük əksəriyyəti partiyanın ənənəvi olaraq etibar etdiyi hindulardır. Lakin BJP həm də güclü və populyar lider olan baş nazir Narendra Modinin partiyasıdır. İndi bu populyarlıq şübhə altına alınır və sınaqdan keçirilir. Hazırda Hindistan siyasətində əsas sual Kumarın seçki siyahılarını yenidən nəzərdən keçirməsində hər hansı qanun pozuntusunun olub-olmamasıdır. Əgər belədirsə, seçki nəticələri şübhə altına alınır - milli seçkilər deyil, daha vacib olan ştat seçkiləri. "Indian Express" qəzetindəki xəbərlərdə seçki komissiyasının üzvlərinin seçici siyahılarındakı dəyişikliklərə etiraz etdikləri, lakin Kumarın onlara məhəl qoymadığı göstərilir. Əsas müxalifət partiyası olan Hindistan Milli Konqresindən (INC) olan parlament üzvlərinin sözlərinə görə, əsasən müsəlmanlardan ibarət immiqrant seçicilər siyahılardan çıxarılıb. 1,4 milyard əhalisi olan ölkədə isə onların sayı kifayət qədər çoxdur. Bu rəqəm milyonlarla deyil, on milyonlarladır. Bu fonda hakimiyyətin yürüş təşkilatçılarına qarşı ciddi tədbirlər görməsi təəccüblü deyil. Aksiya zamanı polis Yeni Dehlinin mərkəzini mühasirəyə aldı. Küçələrdə baryerlər quruldu. Bir çox metro stansiyası və bazar bağlandı. Mobil telefon xidməti müvəqqəti olaraq dayandırıldı. Etiraz təşkilatçıları tərəfdarlarını hazırda muzey kimi fəaliyyət göstərən qədim rəsədxananın yaxınlığındakı meydana toplamaq istəyirdilər. Bura etirazların keçirildiyi yer olan “Indian Hyde Parkı”na bənzəyir. Lakin meydan polis tərəfindən mühasirəyə alınmışdı. Bu, toqquşmalara və ardınca həbslərə səbəb olmuşdu.
BMT-nin İnsan Hüquqları Komissiyası Hindistan paytaxtında baş verən hadisələrlə bağlı narahatlığını ifadə edərək, insanların sərbəst toplaşmaq və nümayiş etmək hüquqlarına hörmət edilməli olduğunu bildirib. Lakin Cenevrədəki BMT Ofisindəki Hindistan Missiyası Komissiyanın bəyanatını yersiz və ölkənin daxili işlərinə müdaxilə adlandırıb: dinc toplaşmaq hüququ Hindistan Konstitusiyası ilə təmin edilir və bu hüquq ictimai asayişin maraqları naminə məhdudiyyətlərə məruz qalır. "Tarakanlar Partiyası"nın səyləri hazırda etirazları mümkün qədər çox şəhərə yaymağa yönəlib. Partiyanın qurucusu Abhijit Deepkenin Mumbaya uçması təsadüfi deyil. Dehliyə qayıdarkən polis onu hava limanında saxlayıb. Onun həbsi qısa müddətə davam edib. Deepke daha sonra sərbəst buraxılıb. O, mətbuata bildirib ki, polis yoldaşlarını qorxutmayacaq və etirazlar davam edəcək. Hindistan Milli Konqresi də daxil olmaqla, digər müxalifət partiyalarının fəalları da saxlanılıb. Onların arasında Qərbi Benqalın keçmiş baş naziri Mamata Banerci də var. Bununla əlaqədar olaraq, İNC lideri Rahul Qandi partiyasının iştirak etdiyi kütləvi nümayişlərin davam edəcəyini bildirir. İNC etirazlardan ən böyük faydanı əldə etməyi gözləyir. Partiyanın əsas məqsədi erkən parlament seçkiləri keçirməkdir. Növbəti Lok Sabha (parlamentin aşağı palatası) seçkiləri 2029-cu ildə keçiriləcək. Bəzi Hindistan media orqanları etirazların arxasında xarici qüvvələrin dayandığını irəli sürüb. Məsələn, milyarder İlon Mask şübhə altına düşüb. O, hakim partiyanı maliyyələşdirən nüfuzlu hind milyarderi Mukeş Ambanini Hindistanda Starlink peyk genişzolaqlı xidmətlərinin genişləndirilməsinə mane olmaqda günahlandırıb.
Samirə SƏFƏROVA
