Məktəb partasından ər evinə: Erkən nikah faciəsi və Qanunun müdafiəsi

Tarix: 13.10.2026 / 16:43
Bölmə: Sosial

Cəmiyyətin tərəqqisi və gələcəyi onun yetirməsi olan uşaqların, xüsusən də qızların fiziki, mənəvi və intellektual inkişaf səviyyəsi ilə birbaşa bağlıdır. Lakin təəssüf ki, XXI əsrdə, rəqəmsal texnologiyaların və elmin çiçəkləndiyi bir dövrdə dünyanın müxtəlif bölgələrində hələ də minlərlə azyaşlı qız uşağı erkən nikah adlandırılan, əslində isə uşaq istismarı və hüquq pozuntusu olan acınacaqlı bir reallıqla üz-üzə qalır.

Beynəlxalq təşkilatların hesabatlarına və acı statistikaya nəzər saldıqda mənzərənin dəhşəti daha aydın görünür. Əfqanıstanda ənənəvi və dini təzyiqlər nəticəsində qızların təxminən 29%-dən çoxu 18 yaşına, 10%-ə yaxını isə 15 yaşına çatmadan ərə verilir. Təhsil hüququndan büsbütün məhrum edilən 9-12 yaşlı uşaqlar ailə iqtisadiyyatının və ya feodal təfəkkürün qurbanına çevrilir. İraqda son dövrlərdə Ailə Məcəlləsinə edilməsi planlaşdırılan və geniş etirazlara səbəb olan dəyişikliklər dini icmalara faktiki olaraq 9 yaşlı qız uşaqlarının nikahına icazə vermək imkanı yaradır. İranda mövcud qanunvericilik atanın və ya hakimin razılığı ilə 13, hətta daha kiçik yaşda qızların nikahına hüquqi zəmin yaradır. Bu rəqəmlər sadəcə quru statistika deyil, hər bir rəqəmin arxasında yarımçıq qalmış bir taleyin, söndürülmüş gələcəyin faciəsi dayanır.

Erkən nikah qız uşaqlarının həyatını hərtərəfli şəkildə iflic edir. Hələ fiziki və psixoloji cəhətdən formalaşmamış 10-12 yaşlı uşağın ana olmağa, ev idarə etməyə məcbur edilməsi onun sağlamlığına vurulan ağır zərbədir. UNICEF və ÜST-ün məlumatlarına görə, 15 yaşdan kiçik qızlarda hamiləlik və doğum zamanı ölüm riski böyüklərə nisbətən 5 dəfə çoxdur. Təhsildən uzaqlaşdırılan qız uşaqları şəxsi müstəqilliyini, peşə sahibi olmaq şansını itirir. Bu isə bilavasitə cəmiyyətin savadsızlaşmasına, yoxsulluq dövrəsindən çıxa bilməməsinə və gender bərabərsizliyinin dərinləşməsinə gətirib çıxarır.

Bu dəhşətli mənzərə fonunda müasir, dünyəvi və hüquqi dövlət modelinin vacibliyi bir daha özünü büruzə verir. Azərbaycan Respublikası dünyəvilik prinsipinə sadiq qalaraq uşaq hüquqlarının müdafiəsi istiqamətində qətiyyətli və müsbət addımlar atmışdır. Ölkəmizdə rəsmi nikah yaşı 18 yaş kimi müəyyən olunub və bu tələbin pozulmasına görə qanunvericilikdə ciddi cinayət və inzibati məsuliyyət nəzərdə tutulub. Azərbaycan dövləti erkən nikahların və məcburi evliliklərin qarşısını almaq üçün qanunvericilik bazasını davamlı olaraq sərtləşdirir, 18 yaşına çatmayanların nikaha daxil olmasına şərait yaradan istisnaları ləğv edir. Bu hüquqi mexanizm qızlarımızın təhsil almaq, şəxsiyyət kimi formalaşmaq və öz gələcəyini azad şəkildə seçmək hüququnun təminatçısıdır.

Vətəndaş cəmiyyəti olaraq birmənalı şəkildə bəyan edirik ki, şəriət qanunlarının insan hüquqlarından üstün tutulduğu, azyaşlı qızların erkən nikahlara məcbur edildiyi və dini örtüklərin uşaq azadlıqlarını məhdudlaşdırdığı bir cəmiyyət modelini özümüzə gələcək görmürük. Gələcəyimizi fanatizmin kölgəsində deyil, elmin, dünyəviliyin və insan hüquqlarının işığında görmək istəyirik. Qız uşaqlarının yeri erkən nikah və sosial təcrid deyil, təhsil ocaqları, auditoriyalar və elmi mühitdir. Dünyəvi dövlət quruluşumuzu qorumaq hər bir qız uşağının hüquqlarını, ləyaqətini və azad seçim imkanlarını, müstəqil və işıqlı gələcəyini qorumaq deməkdir.

Lamiyə İsazadə,

"Kimsəsiz uşaqların sosial müdafiəsi" İctimai Birliyinin İdarə Heyətinin sədri.

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 13.10.2026 / 17:21

Qara dənizdə hücuma məruz qalan gəmidəki 8 Azərbaycan vətəndaşı xilas edilib

Tarix: 13.10.2026 / 17:06

Allahşükür Paşazadə Azərbaycana qarşı iddiaları rədd etdi - İğtişaş yaradırlar... kimin təhriki ilə olur bilirik...

Tarix: 13.10.2026 / 14:30

“Məktəbli forması dünyəvi təhsil prinsiplərini ehtiva edir” - Rizvan Qarabağlı

Tarix: 13.10.2026 / 11:20

Nazirlikdən pensiyaçılara ŞAD XƏBƏR...

Tarix: 13.10.2026 / 10:07

NİİM-dən motosiklet və skuter sürənlərə xəbərdarlıq - bu sizə məsuliyyətdən yayınmaq hüququ vermir... VİDEO

Tarix: 13.10.2026 / 09:53

“Mercedes” qatarla toqquşdu - sürücü son anda qurtuldu...

Tarix: 12.10.2026 / 21:27

Naxçıvanın Bakıdakı Daimi Nümayəndəliyinə yeni rəhbər təyin edildi

Tarix: 12.10.2026 / 21:01

Dövlət məktəblərində geyim qaydalarının icrasına nəzarət gücləndirildi...

Tarix: 12.10.2026 / 16:04

Bakıda məktəb direktorunun avtomobili yandırıldı

Tarix: 12.10.2026 / 15:28

Azərbaycanın ilk addımı məscidlərin bərpası oldu

Tarix: 12.10.2026 / 15:23

Qəzənfər Paşayev: “Vahid məktəbli formasının olması çox böyük xoşbəxlikdir”

Tarix: 12.10.2026 / 14:59

Ceyran Mahmudova:"Hər bir şagirdin eyni geyim qaydalarına riayət etməsi məktəb kollektivinə mənsubiyyət hissini gücləndirir..."

VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 21.06.2025 / 08:15

Dünyada xaos böyüyür, Azərbaycana təhlükə də artır... - VİDEO

Tarix: 08.10.2026 / 18:55

Erməni təcavüzündən hələlik 32 kütləvi məzarlıq qalıb - Xarici dipkorpusun mövqeyi...

Tarix: 08.10.2026 / 18:27

Prezident Əliyevin məntiqi - “Belə nankor qonşusu olanlar daim öz hərbi gücünü artırmalıdır...”

Tarix: 08.10.2026 / 15:19

1000-5000 pensiya alanların artımı nə qədər olacaq?..

Dövlətçilik tarixinə siyasi-ideoloji baxış, milli-mədəni mühitin mühafizəsi...