Akif Nəsirli: “Ən mümkün səbəblərdən biri biletlərə tələbatın yüksək, yerlərin isə məhdud olmasıdır”
ADY: “ADY hər hansı vasitəçi və ya makler adlandırdığınız şəxslərlə, həmçinin turizm şirkətləri ilə bilet satışı üzrə əməkdaşlıq etmir”
Bakı-Tbilisi-Bakı marşrutu üzrə bilet çatışmazlığı ciddi problemə çevrilib və bu insanları ciddi narahat edir. Xüsusən də Gürcüstanda yaşayan soydaşlarımızı və onların Bakıda yaşayan qohumlarını. Gürcüstanlılar deyirlər ki, qatara bilet tapmaq müşkülə çevrilib və biletlərin rəsmi qiyməti 54 manat olduğu deyilsə də, bu belə deyil, biletlər “qara bazarda” satılır, maklerlərin əlindədir. Onların sözlərinə görə, qiyməti 54 manat olan biletlər bəzən 120-125,130, 160 manata satılır. Məcburiyyət qarşısında qalanlar bu qiymətə o biletləri alırlar da.
Bakı-Tbilisi-Bakı reysi üzrə biletlər “qara bazaar” necə ayaq açır?
Ekspertlərə görə, Bakı-Tbilisi-Bakı marşrutu üzrə bilet çatışmazlığı və "makler" məsələsi hazırda ən çox müzakirə olunan və sərnişinləri narahat edən mövzulardan biridir. 2026-cı ilin mayında reyslər bərpa olunduqdan sonra yaranan kəskin tələbat fonunda biletlərin saniyələr içində bitməsi müxtəlif vasitəçilərin (maklerlərin) sui-istifadə hallarına zəmin yaradıb.
Bu vəziyyətlə bağlı əsas məqamlar və rəsmi qurumların addımları aşağıdakı kimidir:
Sosial şəbəkələrdə və bəzi qeyri-rəsmi platformalarda bilet tapmaqda çətinlik çəkən sərnişinlərə "kassadan düzəldilmiş" və ya "bron edilmiş" adı altında biletlər təklif olunur.
"Azərbaycan Dəmir Yolları" QSC (ADY) rəsmi olaraq bəyan edib ki, qatara heç bir turizm şirkəti və ya kənar vasitəçi üçün bilet kvotası ayrılmır.
Maklerlərin təklif etdiyi biletlərin böyük qismi saxtadır və mövcud olmayan yerlərə satılır.
Bu hallarla bağlı hüquq-mühafizə orqanlarına müraciət edilib və araşdırmalar aparılır.
Sərnişinlər sistemin gecə yarısı (00:30-da) açılmasından bir neçə dəqiqə sonra biletlərin tamamilə tükənməsindən şikayətlənirlər. ADY-nin məlumatına görə, biletlərin 90%-ə yaxını onlayn (sayt və mobil tətbiq vasitəsilə) alınır. Tələbat yerlərin sayından dəfələrlə çox olduğu üçün kütləvi onlayn alışlar süni qıtlıq təəssüratı yaradır və bu da maklerlərin manipulyasiyasına yol açır.
Süni sıxlığı və vasitəçilərin "at oynatmasını" əngəlləmək üçün ADY aşağıdakı tədbirləri görür:
1 noyabr 2026-cı il tarixindən etibarən Bakı-Tbilisi marşrutu üzrə gündəlik reyslərin sayı 2-dən 4-ə çatdırılacaq. Bu, sərnişin yerlərini gündəlik 386-dan 564-ə yüksəldəcək (təxminən 50% artım) və qıtlığı xeyli azaldacaq.
Biletlərin kütləvi şəkildə botlar və ya maklerlər tərəfindən proqram təminatı ilə toplanmasının qarşısını almaq üçün təhlükəsizlik qaydaları gücləndirilir.
Aldanmamaq və maklerlərin qurbanı olmamaq üçün biletləri yalnız ady.az rəsmi saytından, "ADY Mobile" tətbiqindən və ya birbaşa dəmiryol vağzalının kassalarından şəxsiyyət vəsiqəsi / xarici pasport təqdim etməklə əldə etmək lazımdır. Kənar şəxslərdən alınan biletlərlə qatara minik qətiyyən mümkün deyil.
Liberal İqtisadçılar Birliyinin rəhbəri Akif Nəsirli baki-xeber.com-a bildirdi ki, Bakı-Tbilisi qatarına rəsmi qiyməti 54 manat olan biletlərin 120–160 manata satılması barədə sərnişin şikayətləri doğrudursa, burada əsas məsələ biletlərin satış mexanizmi və vasitəçilərin onları necə əldə etməsidir. “Belə vəziyyət bir neçə səbəbdən yarana bilər.
Ən mümkün səbəblərdən biri biletlərə tələbatın yüksək, yerlərin isə məhdud olmasıdır. Qatarın hərəkət etdiyi tarixlər üçün biletlər satışa çıxarılan kimi tükənirsə, bəzi şəxslər onları əvvəlcədən alıb daha sonra ehtiyacı olan sərnişinlərə baha qiymətə təklif edə bilərlər. Biletlərin ayrı-ayrı şəxslər tərəfindən çoxsaylı hesablarla alınması, satış sistemində alıcı sayına məhdudiyyətin olmaması və ya biletlərin ləğvindən sonra yenidən satışa necə qaytarılmasına nəzarətin zəifliyi də bu vəziyyəti asanlaşdıra bilər.
Digər ehtimal isə satış prosesində texniki və ya təşkilati boşluqların olmasıdır. Əgər adi sərnişin rəsmi satış kanalında bilet tapa bilmir, amma vasitəçilər eyni reysə çoxsaylı biletlər təklif edirlərsə, biletlərin hansı kanallarla əldə edildiyi araşdırılmalıdır. Bununla belə, konkret sübutlar olmadan dəmir yolu əməkdaşlarının vasitəçilərlə əlbir olduğunu və ya biletlərin sistemli şəkildə onlara ötürüldüyünü iddia etmək düzgün olmaz. Bunu müəyyənləşdirmək üçün satış qeydləri, sifariş tarixçələri və ödəniş məlumatları yoxlanılmalıdır.
Bu problemin aradan qaldırılması üçün ilk növbədə vacib bir məqam nəzərə alınmalıdır: ADY 2 sentyabr 2026-cı ildə bəzi turizm şirkətlərinin və sosial şəbəkə səhifələrinin mövcud olmayan yerlər üzrə saxta biletlər təqdim etdiyini açıqlayıb. Qurum həmçinin heç bir turizm şirkəti və ya vasitəçi ilə əməkdaşlıq etmədiyini, onlara bilet kvotası ayırmadığını bildirib.
Problemin qarşısını almaq üçün bir neçə konkret tədbir görülə bilər.
Birincisi, hər bir sərnişinin öz şəxsiyyət məlumatları ilə ala biləcəyi bilet sayına məhdudiyyət qoyulmalıdır. Eyni şəxsin çoxsaylı hesablar vasitəsilə bilet almasının qarşısını almaq üçün sistemdə texniki nəzarət gücləndirilməlidir. Şübhəli şəkildə çoxlu sayda bilet alan hesablar yoxlanılmalıdır.
İkincisi, bilet satışının şəffaflığı təmin edilməlidir. ADY hər reys üzrə neçə biletin satışa çıxarıldığını, neçə biletin satıldığını və neçə yerin boş qaldığını göstərən məlumatları açıqlaya bilər. Bu, biletlərin həqiqətən tükəndiyini, yoxsa satış sistemində başqa problem olduğunu müəyyənləşdirməyə kömək edər.
Üçüncüsü, vasitəçilərin biletləri baha qiymətə təklif etməsi ilə bağlı elanlar araşdırılmalıdır. Biletin rəsmi qiymətindən baha satılması barədə iddialar konkret elanlar, yazışmalar və ödəniş sübutları ilə təsdiqlənərsə, hüquqi qiymət verilməlidir. Saxta bilet satanlarla mövcud bileti qanunsuz şəkildə yenidən satan şəxslərin əməlləri də bir-birindən fərqləndirilməlidir.
Dördüncüsü, bilet qaytarıldıqda həmin yer dərhal rəsmi satış sisteminə qaytarılmalıdır. Bu, biletlərin vasitəçilərin əlində qalması ehtimalını azaldar və başqa sərnişinlərin onları əldə etməsinə imkan yaradar.
Beşincisi, biletləri hər bir sərnişinə səxsiyyət vəsiqəsi və ya pasport əsasında adlı şəkildə satmaq olar. Bələdçilər isə qatarda sərnişinlərin səxsiyyət məlumatları ilə üst-üstə düşməyən biletləri etibarsız saya bilər”.
A.Nəsirli qeyd etdi ki, nəhayət, Azərbaycan və Gürcüstanın müvafiq qurumları sərnişin şikayətlərini birgə araşdırmalı, xüsusilə Gürcüstan vətəndaşlarının bilet almaqda üzləşdiyi çətinlikləri də nəzərə almalıdırlar.
“Ən vacib addım isə satış sisteminin müstəqil şəkildə yoxlanılmasıdır. Biletləri kimlərin, hansı vaxtda və neçə ədəd aldığı, satışa çıxarılan biletlərin nə qədərinin adi sərnişinlərə çatdığı araşdırılmadan problemin kökünü müəyyənləşdirmək mümkün deyil. Eyni zamanda, noyabrın 1-dən reyslərin sayının artırılaraq gündəlik sərnişin tutumunun 386-dan 564 yerə çatdırılması planlaşdırılır. Bu, qıtlığı azalda bilər, lakin satışa nəzarət gücləndirilməsə, vasitəçilərlə bağlı şikayətləri öz-özünə aradan qaldırmaya bilər”-deyə A.Nəsirli qeyd etdi.
ADY-dən isə baki-xeber.com-a belə cavab verdildi: “ADY hər hansı vasitəçi və ya makler adlandırdığınız şəxslərlə, həmçinin turizm şirkətləri ilə bilet satışı üzrə əməkdaşlıq etmir. Bütün biletlər dəmiryol kassaları, ADY-nin rəsmi sayı və mobil tətbiqi üzərindən aparılır”.
İradə SARIYEVA
