Çinin xarici işlər naziri və Çin Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin Siyasi Bürosunun üzvü Van İ Azərbaycan, Xorvatiya, Monteneqro və Bolqarıstana səfər edəcək. Sinxua Xəbər Agentliyinin qeyd etdiyi kimi, Vanq bu səfərlər zamanı Çin prezidenti Si Cinpini təmsil edəcək.
Vanq İnin Avrasiya turnesindəki bütün olduqca müxtəlif ölkələrin ortaq bir cəhəti var: onlar Çinin Çinlə ticarət əməkdaşlığını genişləndirmək üçün nəzərdə tutulmuş "Bir kəmər, bir yol" təşəbbüsünün bir hissəsidir. Bundan əlavə, bu, əsasən faktaraşdırıcı səfərdir. Çin xarici işlər naziri heç vaxt Monteneqroya səfər etməyib. Onun Azərbaycana son səfəri xeyli əvvəl - yeddi il əvvəl baş tutub. Vanq İnin Azərbaycana səfəri ən çox mətbuatda işıqlandırılıb. Axı orada nazir təkcə ölkə rəhbərliyi ilə deyil, həm də Asiyada Qarşılıqlı Fəaliyyət və Etimad Qurucu Tədbirlər üzrə Müşavirənin (AQMQ) iştirakçıları ilə görüşəcək. Bu təşkilat uzun müddət televiziya və qəzetlər tərəfindən diqqət mərkəzində yer almayıb. AQMQ, Rusiya da daxil olmaqla, 28 dövlətdən ibarətdir. Üstəlik, ABŞ müşahidəçi kimi siyahıdadır. AQMQ hazırda Rusiya və Amerika hökumətlərinin nümayəndələrinin görüşə biləcəyi azsaylı beynəlxalq forumlardan biridir. Azərbaycan təkcə Moskva və Pekinin deyil, həm də Vaşinqtonun diqqətini cəlb edir. ABŞ-ın vitse-prezidenti Ceyms Vensin bu il Bakıya səfər etməsi təsadüfi deyil. Azərbaycan prezidenti İlham Əliyevlə danışıqları zamanı həm Azərbaycanla Ermənistan arasındakı münaqişənin həlli, həm də Cənubi Ermənistandan keçən təklif olunan marşrut müzakirə olunub. Bu marşrut Azərbaycanın əsas hissəsini Naxçıvanla, daha sonra isə Türkiyə ilə birləşdirəcək. ABŞ baxımından bu layihə faydalıdır, çünki bu onlara regionda iqtisadi iştiraklarını genişləndirməyə imkan verir, Azərbaycan isə Naxçıvana nəqliyyat marşrutunu təkmilləşdirməyə ümid edir. Lakin Pekin, təbii ki, Azərbaycanı və hətta bütün Qafqazı Vaşinqtona təhvil vermək istəmir, çünki Çinin ixrac marşrutlarının onların ərazisindən çəkilməsi planlaşdırılır. Bu, Çinin siyasətinin əsas səbəbidir. Çin Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü Mao Ninq bildirib ki, bu, Asiyada təhlükəsizlik məsələləri və əməkdaşlığı müzakirə etmək üçün vacib bir forumdur. Məlum olub ki, bu təşkilat regiondakı münaqişələrin aradan qaldırılmasına, Asiyada vəziyyətin sabitləşdirilməsinə və iqtisadiyyatın inkişafına mühüm töhfə verib.
Azərbaycanla münasibətlərə gəldikdə, Mao Ninq Çinin xarici işlər nazirinin Bakı ilə qarşılıqlı anlaşmaya ümid etdiyini bildirib. Səfər zamanı o və həmkarları həm iki ölkə arasındakı münasibətləri, həm də cari beynəlxalq məsələləri müzakirə edəcəklər. Rus ekspert Aleksey Maslov məsələ ilə bağlı qeyd edib: "Təxminən bir il əvvəl Çin əvvəllər Rusiyanın nəzarətində olan bölgələrlə fəal şəkildə əlaqə qurmağa başladı. Bu, Mərkəzi Asiyadır. Mərkəzi Asiya liderləri ilə Si Cinpin arasında görüş keçirildi. İndi Çin diqqətini Qafqaza yönəldir. İdeya çox sadədir: bölgədən nəqliyyat dəhlizi keçir və bu dəhliz, birincisi, Azərbaycan və Türkiyəni birləşdirir, ikincisi, Çinin açıq şəkildə investisiya qoymağa hazır olduğu Çin ilə Mərkəzi Asiya arasında körpü rolunu oynayır. Burada qeyri-sabit zonaları keçərək Çini Avropa ilə birləşdirən strateji marşrutlar da mövcuddur. Çin bu barədə müzakirə aparmağa hazırdır. Bundan əlavə, mövcud vəziyyəti nəzərə alsaq, Çin neft ehtiyatlarına son dərəcə maraq göstərir".
Çin pandemiya bitdikdən sonra Qafqaz ölkələrinə investisiyalarını kəskin şəkildə artırıb. O, Bakı və limanları da daxil olmaqla, Azərbaycanda logistika anbarları tikir. Çin və Azərbaycanın artıq təxminən 1 milyard dollar dəyərində investisiya fondu var.
Tahir TAĞIYEV
