“Vergi sistemi elə qurulmalıdır ki, insan təşəbbüskarlığa, öz qabiliyyətini açmağa stimullaşdırılsın, şirnikləndirilsin”
Azərbaycanda vergi inzibatçılığı və qanunvericilikdə islahatlar həyata keçiriləcək. Amma biznes strukturunun bu islahatlardan məmnunluğu onların öz bizneslərini hansı dərəcədə şəffaf həyata keçirməsindən asılıdır. Xəbər verildiyi kimi, bunu Aİ-Azərbaycan biznes forumunda çıxış edən Azərbaycan vergilər naziri Mikayıl Cabbarov deyib.
M.Cabbarovun sözlərinə görə, fəal vergi ödəyicilərinin cəmi 3 faizi ƏDV ödəyicisidir: “Məndə olan məlumata görə, burada olan biznes nümayəndələrinin 60-70 faizi ƏDV ödəyicisi kimi qeydiyyatdadır. Biz nazirlik olaraq 3 böyük problemlə qarşılaşırıq: dövriyyə, hesabatlılıq və əməkhaqlarının qeydiyyatında ciddi azaltmalar”.
O, çıxışında bu ilin ilk 4 ayında səyyar vergi yoxlamalarının ötən ilin müvafiq dövrünə nisbətən 40% azaldığını bildirib. Nazir qeyd edib ki, Vergilər Nazirliyi özəl sektorda və qeyri-neft sektorunda ümumi vergi yükünün azaldılması üçün müəyyən addımlar atmağı planlaşdırır.
Nazir qeyd edib ki, vergi sistemində islahatları həyata keçirərkən vergi ödəyicilərinin, iş adamlarının, investorların bu və ya digər məsələlərlə bağlı düşüncələri və ictimai müzakirələrin əhəmiyyəti nəzərə alınır. Vergilər Nazirliyi bununla bağlı keçirilən müxtəlif araşdırmaları diqqətlə izləyir və biznes mühitinin öyrənilməsinə yönəlmiş tədqiqatları yüksək dəyərləndirir. Vergilər naziri bildirib ki, kiçik və orta sahibkarlıq üçün əhəmiyyətli vergi güzəştləri veriləcək. Burada həm vergi inzibatçılığının sadələşdirilməsi, həm də vergi yükünün azaldılması nəzərdə tutulur. Digər tərəfdən, vergi orqanları hesabatlılığa dair ümumi tələblərin artırılması istiqamətində addımlayacaqlar. Lakin bu da, öz növbəsində, özəl sektorda, xüsusilə qeyri-neft sektorunda fəaliyyət göstərən müəssisələr üçün ümumi vergi yükünün azaldılması istiqamətində addımlarla müşayiət olunacaq. Vergilər naziri “kölgə iqtisadiyyatı”nın səviyyəsinin azaldılmasına yönəlmiş bu və ya digər tədbirlərin müsbət rol oynayacağını da qeyd edib.
Bütün bunların fonunda, dövriyyə, hesabatlılıq və əməkhaqlarının qeydiyyatında ciddi azaltmalar sahəsində nə gözlənir? Bu sahədə hansı islahatlar aparılacaq? Sözügedən məsələni dəyərləndirən iqtisadçı-ekspert Yaşar Əsədovun fikrincə, ümumilikdə, vergi sahəsində bir sıra islahatlar gözlənir: “Ancaq vergi islahatları sahəsində ilk növbədə prosedurun şəffaf olmasına nail olmaq lazımdır. Vergi sahəsində dünya praktikası mövcuddur. Bu istiqamətdə adətən liberal və yaxud məcburetmə vergi sistemləri tətbiq olunur. Azərbaycanda isə vergi sahəsində hardasa hər iki, yəni həm liberal, həm də məcburetmə sistemlərindən istifadə olunur. Ölkəmizdə vergi sahəsində islahatlar ilk növbədə bu istiqamətdə şəffaflığın yaradılmasından keçməlidir. Vergi ödəyicisinin vergiyə cəlbi, onun öz öhdəliklərini yerinə yetirməsi, prosesin konkret necə reallaşdırılması, bunlar hamısı şəffaflığın olmasını tələb edir. Bu işdə bütün proses şəffaf olmalıdır. Vergi müfəttişlərilə vergi ödəyicisi arasında şəxsi təmaslar olmamalıdır. Belə hallar mütləq şəkildə aradan götürülməlidir. Yoxlamalar da olmalıdır. Təəssüf ki, ölkəmizdə vergi prosesinin şəffaf olması istiqamətində hələlik tam olaraq lazımi şərait yaradılmayıb. Ardınca vergi sistemi elə qurulmalıdır ki, insan təşəbbüskarlığa, öz qabiliyyətini açmağa stimullaşdırılsın, şirnikləndirilsin”.
Vidadi ORDAHALLI
