Müslüm İbrahimov: “Layihə çərçivəsində yeni iş yerləri açılacaq”
“Cənub Qaz Dəhlizi”nin açılışı ilə Azərbaycan həm enerji siyasətində, həm də öz iqtisadiyyatında yeni bir səhifə açdı. Bu yeni qaz kəməri nəinki Azərbaycana, hətta region, eləcə də Avropa üçün siyasi və iqtisadi olaraq böyük imkanlar yaradır. Məsələ ondadır ki, növbəti 25 il ərzində bu kəmərlə Avropaya 400 milyard kubmetrlik qaz ixracı nəzərdə tutulur.
“Cənub Qaz Dəhlizi”nin açılışı bu qaz kəmərinin keçdiyi bütün ölkələrin enerji təhlükəsizliyində yeni dövrün başlanğıcıdır. Azərbaycan isə yeni situasiyanın ən mühüm oyunçularından birinə çevrilməklə öz siyasi çəkisini artırır. Layihənin icrası ilə Azərbaycan iqtisadi cəhətdən də öz maraqlarını maksimum təmin edir.
Hazırda Azərbaycan bu layihədə tədarükçü ölkə kimi çıxış etsə də, eyni zamanda tranzit ölkə olmaq imkanları da genişdir. Yaxın keçmişdə digər layihələrdən əldə olunan təcrübə belə deməyə əsas verir. Xəzəryanı ölkələrin “Cənub Qaz Dəhlizi”nin timsalında öz qazını Avropaya tranzit olaraq çıxarmaq ehtimalı hər zaman aktualdır. CQD-nin dünya enerji siyasətində önəmli roluna gəldikdə isə, Birləşmiş Ştatlar prezidenti, Böyük Britaniyanın baş naziri, eləcə də bir sıra ölkə rəhbərlərinin təbrik mesajlarına nəzər salmaq kifayətdir. Ümumilikdə, bu layihədən gələcək gəlirlər qazın dünya bazarında qiymətindən asılı olacaq. Bu isə Azərbaycanın növbəti 25 ildə 150-250 milyard dollar arasında gəlir əldə etməsi deməkdir.
Bütün bunların fonunda, CQD Azərbaycan iqtisadiyyatının möhkəmlənməsində konkret hansı formada özünü göstərəcək?
Məsələyə münasibət bildirən iqtisad elmləri doktoru Müslüm İbrahimov buna bir neçə aspektdən yanaşdı: “Ümumilikdə, CQD çərçivəsində görülən işlər ona gətirib çıxaracaq ki, Azərbaycan həm öz qazını Avropaya çıxaracaq, həm də digər ölkələrin. Yəni Xəzər dənizinin statusu ilə bağlı məsələ həll olunandan sonra digər qonşu ölkələrin də təbii qaz ehtiyatlarını Avropa bazarına çıxarmaq mümkün olacaq. Azərbaycan həm öz qazını ixrac etməklə, həm də tranzit ölkə olaraq qazanacaq. Kəmərə Türkmənistan və İran qazının əlavə olunması planlaşdırılır. Bütün bunlar konkret olaraq ölkədəki makroiqtisadi sabitliyə müsbət təsir göstərəcək. Bunun sayəsində Azərbaycana böyük və stabil valyuta gəlirləri daxil olacaq. Ölkədə həm inflyasiyanın səviyyəsi, həm də manatın sabitliyini qorumaq mümkün olacaq. Eyni zamanda, Azərbaycan əvvəllər dünya bazarında əsasən neftlə iştirak edirdisə, bundan sonra qazla da iştirak edəcək. Müsbət məqamlardan biri də odur ki, SOCAR-ın sözügedən layihədə iştirak payı 16 faizdən çoxdur. Bu o deməkdir ki, SOCAR böyük korporasiya olaraq bu kimi layihələrdə iştirak edir. Tam əminliklə demək olar ki, SOCAR Cənubi Qafqaz və Orta Asiya arasında transmilli şirkətə çevrilib. Bu da böyük hadisədir. Bütün bunlar onu göstərir ki, SOCAR istiqrazlarının dəyərinin artması baş verəcək. Ona görə ki, SOCAR-ın birbaşa olaraq bu layihədə iştirak etməsi onun kapitalizasiya səviyyəsinin qaldırılmasına səbəb olur. Ən nəhayət, bunun bir konkret faydası da sosial nöqteyi-nəzərdən özünü göstərəcək. Layihə çərçivəsində yeni iş yerləri açılacaq. Təkcə Azərbaycanda yox, Gürcüstan və Türkiyədə də iş yerləri açılacaq. O baxımdan hesab edirəm ki, bu layihənin çoxşaxəli iqtisadi faydası olacaq”.
Vidadi ORDAHALLI
