Vüqar Bayramov: “Siyasi böhranların davam etməsi hansısa formada iqtisadiyyata mənfi təsir göstərə bilər, amma...”
“Avropa İttifaqı irimiqyaslı maliyyə böhranı ilə üz-üzə qalacaq. Digər valyutalar qarşısında ABŞ dollarının möhkəmlənməsi və inkişaf etməkdə olan ölkələrin bazarlarından kapital axını dünyanı yeni maliyyə böhranı ilə üzləşdirə bilər”. Bunu amerikalı milyarder Corc Soros Parisdəki çıxışında bildirib. Onun fikrincə, böhran dolların kursunun artması və inkişaf edən bazarlardan kapitalın çıxması üzündən baş verə bilər.
Sorosun sözlərinə görə, Avropa İttifaqı üç ciddi problemlə üzləşib: bunlar Avropaya qaçqın axını, ərazi dezinteqrasiyası və Avropa iqtisadiyyatının inkişafına əngəl olan sərt iqtisadi ölçülərdir: “ABŞ-ın İranla nüvə sazişindən çıxması və Avropa İttifaqı ilə ABŞ arasındakı transatlantik birliyin iflası Avropa iqtisadiyyatına mütləq şəkildə təsir edəcək ki, bu da inkişaf etməkdə olan valyuta bazarlarının devalvasiyası daxil olmaqla, digər dəyişikliklərə gətirib çıxaracaq. Bir çox şey düz getməyib. Məsələn, Avropada miqrant böhranı, sərt iqtisadi siyasət üzündən populistlərin hakimiyyətə gəlməsi, həmçinin, Breksit timsalında ərazi dezinteqrasiyası və s.”.
Soros hesab edir ki, Avropanın həyati təhlükədə olması artıq sadəcə çıxışlarda səslənən fikir yox, acı reallıqdır: “Avropa qitəsinə miqrasiya təzyiqi məhdudlaşdırılmalı, Avropa İttifaqı radikal transformasiya keçməli və hətta ittifaq ölkələri vahid valyuta istifadəsindən imtina etməlidirlər”.
Yeri gəlmişkən onu da qeyd edək ki, bu, C.Sorosun Aİ ilə bağlı birinci proqnozu deyil. Bu ilin əvvəlində o, Aİ-nin dağılacağı ilə bağlı proqnoz vermişdi. Bütün hallarda, Sorosun Aİ-nin irimiqyaslı maliyyə böhranı ilə üzləşəcəyi barədə verdiyi proqnoz nə dərəcədə əsaslıdır?
Məsələyə münasibət bildirən iqtisadçı-ekspert Vüqar Bayramovun sözlərinə görə, Sorosun səsləndirdiyi fikirlər əsaslı deyil. O bunu bir sıra arqumentlərlə əsaslandırdı: “Düzdür, zaman-zaman Aİ-nin 4 aparıcı dövlətində müəyyən problemlər özünü göstərir, amma bu o demək deyil ki, qurum ölkələri ciddi iqtisadi böhranla üzləşəcəklər. İtaliyada hökumət böhranı avronun məzənnəsinin ucuzlaşmasına öz təsirini göstərir. Ancaq, bütün hallarda, yaxın zamanlarda Avropa İttifaqında irimiqyaslı iqtisadi böhranın olacağı inandırıcı deyil. Düzdür, ABŞ-dan, digər ölkələrdən Avropada irimiqyaslı maliyyə və iqtisadi böhranın olacağı ilə bağlı proqnozlar eşidilir. Ancaq bunlar o qədər də real əsaslara malik deyil. Çünki nəzərə alsaq ki, Avropa iqtisadiyyatı son siyasi dəyişikliklərə rəğmən, dayanıqlı şəkildə inkişaf edir, o zaman belə fikirlərin ciddi əsası yoxdur. Avropa iqtisadiyyatının indiki məqamda potensialını nəzərə alsaq, bu qənaətə gəlmək olar. Xüsusən də Almaniyanın iqtisadi potensialı çox yüksəkdir. Almaniya da Aİ-nin iqtisadi baxımdan lokomotividir. Fransa da iqtisadi baxımdan Aİ-nin aparıcı dövlətlərindən biridir. Digər tərəfdən, İspaniya mövcud iqtisadi artım tempini qoruyub saxlamağa çalışır. O baxımdan hesab edirəm ki, indiki məqamda Aİ üçün iqtisadi böhran təhlükəsi yoxdur. Siyasi böhranların davam etməsi hansısa formada iqtisadiyyata mənfi təsir göstərə bilər, amma yaxın zaman üçün Avropada irimiqyaslı iqtisadi böhranın olacağı proqnozlaşdırılmır”.
Vidadi ORDAHALLI
