Müslüm İbrahimov: “Mərhələ-mərhələ sənaye müəssisələrinin modernləşdirilməsi qeyri-neft sektorunun inkişafına ciddi təkan verəcək”
Ölkə iqtisadiyyatında müsbət meyllər davam edir. Doğrudur, neftin qiymətində beynəlxalq bazarlarda artıq 2 ilə yaxındır davam edən sabitlik sözünü deyir və bu mühüm amildir. Ancaq 2016-cı ilin yanvarından ölkənin ixrac potensialının sürətləndirilməsi istiqamətində ciddi işlər görüldü.
Prezident bir sıra müvafiq qərar və sərəncamlar verdi, hüquqi-normativ aktlar imzaladı. Hökumətə mühüm tapşırıqlar verildi, struktur islahatları aparıldı, islahatlara nəzarət mexanizmi təşkil edildi. Bütün bunlar ölkədə makroiqtisadi sabitliyin zəifləməsinin qarşısını aldı. Hələ ki neftdən asılıyıq və bunu inkar etmək mümkün deyil. Ancaq real sektorun inkişafına dəstək davam edir. Bu da öz müsbət nəticəsini verəcək.
Bu arada "Moody's" beynəlxalq reytinq agentliyinin eksperti Kristian Fanq bildirib ki, Azərbaycan əvvəlki kimi neft ixracından çox asılıdır. Ekspert qeyd edib ki, ölkə iqtisadiyyatının şaxələndirilməsi üzrə tədbirlər görülsə də, neft-qaz sektoru iqtisadiyyatda, o cümlədən ixracda və hökumətin gəlirlərində hələ də yüksək paya sahibdir: “Neft-qaz sektorunun payına hələ də sənaye istehsalının 70 faizdən çoxu, ixracın 90 faizi və hökumətin gəlirlərinin 60 faizə yaxını düşür”.
K.Fanq bildirib ki, ümumilikdə, yaxın illərdə qaz istehsalının artırılması neft hasilatının azaldılmasından yaranan zərərləri tam ödəməyəcək: “Cənub Qaz Dəhlizi”nin istismara verilməsi və 2020-ci ilədək layihənin maksimum inkişafı nəticəsində qaz ixracının artması neft ixracından əldə olunan vəsaitin təqribən yarısını gətirəcək”.
Maraqlıdır, bütün bu deyilənləri ekspertlər necə dəyərləndirirlər? Məsələyə münasibət bildirən iqtisad elmləri doktoru Müslüm İbrahimovun sözlərinə görə, neft bazarında konyukturadan çox şey asılıdır: “Bu gün neftin qiyməti qalxıbsa, təbii ki, münasib qiymət bizim iqtisadiyyata müsbət təsir göstərir. Bir şeyi də nəzərə almaq lazımdır ki, neftin satılmasından əldə edilən gəlirin əsasında artıq idxal strukturasında köklü dəyişikliklər baş verir. Artıq nefdən əldə olunan gəlirlər yüksək texnologiyalı avadanlıqların alınmasına yönəldilir. Sözügedən texnologiyalar da qeyri-neft sektorunun inkişafını özündə ehtiva edir. Nəzərə almaq lazımdır ki, bu gün Azərbaycanda kənd təsərrüfatında pambıqçılığın, baramaçılığın istehsalı artıb. Ancaq buna baxmayaraq, bizim hədəfimiz odur ki, ikinci dərəcəli emal olunmuş məhsullarla bazara çıxaq. Yalnız bazara xammal çıxarmaq yetərli deyil. Bunun üçün də ölkənin sənaye sektorunda köklü modernizasiya işləri aparmaq lazımdır. Bu istiqamətdə də işlər gedir. Təbii ki, bununla bağlı texnologiyalar və texnikalar xaricdən gətirilməlidir. Bunun üçün də neft pullarına ehtiyac var. Mərhələ-mərhələ sənaye müəssisələrinin modernləşdirilməsi qeyri-neft sektorunun inkişafına ciddi təkan verəcək. Azərbaycan iqtisadiyyatında hələlik neft sektorunun böyük çəkiyə malik olması normaldır. Ona görə ki, qeyri-neft sektorunun inkişaf etdirilməsi ilə bağlı işlər başa çatmayıb. Bir sıra ölkələrdə də bənzər situasiya hökm sürür. Hətta inkişaf etmiş ölkələrdə də xarici ticarət dövriyyəsi mənfi saldoda olduqda belə, daha çox resurs xammalı idxal edirlər. Ona görə ki, müəyyən bir vaxtdan sonra həmin resursu emal edib öz ixracatlarını artırırlar. Bizdə də oxşar situasiya müşahidə olunur. Azərbaycan neft gəlirlərindən istifadə edərək qeyri-neft sektorunu inkişaf etdirir. Ona görə də bu istiqamətdə görülən məqsədyönlü və sistemli işlər bəlli bir müddətdən sonra öz səmərəsini verəcək”.
Vidadi ORDAHALLI
