Məlum olduğu kimi, bu gün Azərbaycanın uğurla həyata keçirdiyi nəqliyyat layihələri ölkənin dünya miqyasında əsas tranzit qovşaqlarından birinə çevrilməsinə gətirib çıxarmaqdadır. O da sirr deyil ki, həyata keçrilən layihələr tranzit yükdaşımalarından Azərbaycana böyük həcmdə gəlirlər gətirəcək. Lakin məsələnin mahiyyəti təkcə bununla yekunlaşmır.
Proseslər göstərir ki, nəqliyyat layihələrinin Azərbaycan iqtisadiyyatına ən böyük təsirlərindən biri ölkə iqtisadiyyatında şaxələndirmə prosesinin sürətlənməsi, eyni zamanda ixrac həcminin artması ilə bağlı olacaq.
Hazırda istifadəyə verilən Bakı-Tiflis-Qars dəmir yolu xəttilə artan ixrac da qeyd edilənlərin real təsdiqi sayıla bilər. Yaxın tezlikdə “Şimal-Cənub” nəqliyyat dəhlizinin işə düşməsi də bu prosesə əlavə təkan verəcək. İran prezidenti Həsən Ruhaninin Azərbaycana son səfərindən sonra isə “Şimal-Cənub”la bağlı işlərin daha da intensivləşməsi gözlənir. Xatırladaq ki, Həsən Ruhaninin Azərbaycana rəsmi səfəri çərçivəsində “Azərbaycan Respublikası ilə İran Respublikası ərazisində Astara-Rəşt dəmir yolunun maliyyələşdirilməsi haqqında” saziş imzalanıb. Bu məqsədlə Azərbaycan İrana yarım milyard dollar həcmində kredit ayıracaq. Bu baxımdan Astara-Rəşt dəmir yolunun tikintisinin qısa müddətdə başa çatdırılması, eyni zamanda hər iki tərəfdaş dövlətin bütün sahələrdə gələcək əməkdaşlığının daha da dərinləşməsi gözlənir. Sözügedən nəqliyyat dəhlizinin reallaşması Azərbaycan və İran üzərindən beynəlxalq yükdaşımaların həcminin artmasına imkan verəcək. Eyni zamanda, bu dəhliz hər iki ölkənin beynəlxalq yükdaşımalar baxımından daha geniş coğrafiyaya qoşulması və çıxış imkanları əldə edilməsi baxımından əhəmiyyətlidir.
Amma yuxarıda qeyd olunduğu kimi, nəqliyyat dəhlizləri Azərbaycana iqtisadiyyatın şaxələndirilməsi prosesini daha sürətlə həyata keçirmək üçün də əlavə imkanlar yaradır. Bunu Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetinin (UNEC) professoru, ekspert Məhiş Əhmədov da təsdiq edir. Onun sözlərinə görə, ölkələri, qitələri birləşdirəcək Astara-Rəşt dəmir yolunun qısa müddətdə başa çatdırılaraq istifadəyə verilməsi ölkələrimizin dünya iqtisadiyyatına fəal inteqrasiya olunmasına, tranzit ölkələr kimi böyük səmərə əldə etməsinə səbəb olacaq ki, bu da Azərbaycana qlobal dəyər zəncirindən daha çox faydalanmağa imkan verəcək: “Belə ki, qitələri birləşdirən bu dəmir yolu xətti qonşu ölkələrin iqtisadi, siyasi sahədə əməkdaşlığını gücləndirəcək və daimi bir dəmir zəncir kimi bu ölkələri bir-birinə bağlayacaq. Astara-Rəşt dəmir yolunun tikintisinin istifadəyə verilməsi öz növbəsində “Şimal-Cənub” dəhlizinin tam güclə vahid bir dəmiryol şəbəkəsi sistemində fəaliyyətinə səbəb olacaq ki, bu da Avrasiya ölkələrinin qarşılıqlı əlaqələrini gücləndirəcək. Astara-Rəşt dəmir yolu işə düşdükdən sonra ölkəmizin Fars körfəzinə, Oman dənizinə, Hind okeanına, Afrika ölkələrinə çıxışı asanlaşacaq, Rusiya və Mərkəzi Avropa ölkələri ilə əməkdaşlıq imkanları kəskin artacaq. Azərbaycan tranzit bir ölkə kimi böyük iqtisadi səmərə ilə yanaşı, həm də böyük siyasi dividendlər əldə edərək, ölkəmizin regionda aparıcı rolu kəskin artacaq. Azərbaycan və İran dövlətlərinin prezidentlərinin güclü iradəsi və səyi nəticəsində qitələri birləşdirəcək Astara-Rəşt dəmir yolunun tikintisi ilə bağlı imzalanmış bu tarixi sənəd bütövlükdə bu ərazidə tranzit nəqliyyat kompleksinin inkişafına səbəb olacaq. Beləliklə, qitələri birləşdirəcək Astara-Rəşt dəmir yolu tranzit ölkələrə, xüsusən ölkəmizə böyük mənfəət gətirməklə bölgədə keyfiyyətcə yeni əməkdaşlıq formalarının yaranmasına, inkişafına səbəb olacaq. Astara-Rəşt dəmir yolunun işə düşməsi nəticəsində xəttin keçdiyi regionlarda yeni iş yerləri açılacaq, logistik infrastrukturlar yaradılacaq, ticarət şəbəkəsi genişlənəcək, ölkə sahibkarlarının dünya bazarına çıxış imkanları kəskin artacaq. Bu, bölgədə turizmin inkişafına, ölkələr arasında dəmir yolu xətti boyunca ticarətin genişləndirilməsinə təkan verəcək.
Astara-Rəşt dəmir yolunun tikintisinin qısa müddətdə başa çatdırılaraq istifadəyə verilməsi ölkəmizin iqtisadi inkişafına, iqtisadiyyatın diversifikasiyasına, onun ixrac imkanlarının artırılmasına səbəb olacaq və bütövlükdə bölgədə iqtisadi, siyasi əməkdaşlığın keyfiyyətcə yeni mərhələsinə daxil olmağa imkan verəcək”. Bütün bunlar aydın şəkildə nümayiş etdirir ki, Azərbaycanın həyata keçirdiyi nəqliyyat layihələri çoxşaxəlidir və ölkəyə bir çox sahələr üzrə böyük dividendlər vəd edir. Belə görünür ki, məhz bu layihələr ölkədə qeyri-neft sektorunun inkişafının daha da sürətlənməsinə, bu istiqamət üzrə ixrac həcminin artmasına, eyni zamanda məşğulluq səviyyəsinin yüksəlməsinə rəvac verəcək.
Tahir TAĞIYEV
