Rəşad Həsənov: “Naxçıvanda istehsal olunan məhsulların Azərbaycan bazarlarına çıxış imkanlarını artırmaqla, blokada şəraitində yaşayan...”
Uzun illərdir Ermənistanın apardığı işğalçılıq siyasəti üzündən Naxçıvan Muxtar Respublikası blokada şəraitindədir. Daha dəqiq desək, Naxçıvanla Bakı arasında dəmir yolu əlaqəsi yoxdur. Bu da Naxçıvana gediş-gəlişdə, iqtisadi əlaqələrdə müəyyən çətinliklər yaradır. Ancaq, görünür, sözügedən problemin həll olunmasına elə də çox qalmayıb.
Belə ki, Ordubad dəmir yolu stansiyasının açılış mərasimində “Azərbaycan Dəmir Yolları” Qapalı Səhmdar Cəmiyyətinin sədri Cavid Qurbanov bildirib ki, İran üzərindən Naxçıvan-Bakı dəmir yolu xətti açılacaq. Onun sözlərinə görə, Bakı vağzalından Naxçıvan vağzalına qədər olan 1450 kilometr yol “Ştadler” tipli sürətli sərnişin qatarları ilə 18 saata qət olunacaq: “Hazırda İran üzərindən Naxçıvan Muxtar Respublikası ilə Bakı şəhəri arasında dəmir yolu xəttinin açılması istiqamətində işlər aparılır. Bununla bağlı İran İslam Respublikasının prezidenti Həsən Ruhaninin ölkəmizə ötən həftə gerçəkləşən səfəri zamanı razılıq əldə olunub”.
Qeyd edək ki, sözügedən marşrut üzrə qatarlar hərəkətə başlayandan sonra, demək olar ki, Naxçıvanın dəmir yolu blokadası aradan qalxacaq. Bununla da, Naxçıvan əhalisinin Bakı ilə dəmir yolu vasitəsilə asan əlaqəsi təmin olunacaq. Digər tərəfdən, Naxçıvanda istehsal olunan travertin, mərmər, gips, Badamlı və Sirab kimi məşhur təbii mineral sular, duz, müxtəlif növ kənd təsərrüfatı, o cümlədən meyvə-tərəvəz məhsullarının təqribən 30-32 saata paytaxt Bakıya daşınması mümkün olacaq. Eyni zamanda, sadalanan ixrac məhsullarının qonşu ölkələrin bazarlarına çıxarılmasına da imkan yaranacaq. Bununla yanaşı, bir sira məhsulların Naxçıvana aparılması daha sərfəli olacaq.
Maraqlıdır, bəs ekspertlər açılacaq Naxçıvan-Bakı dəmir yolu xəttinin əhəmiyyətini necə dəyərləndirirlər?
Məsələyə münasibət bildirən iqtisadçı-ekspert Rəşad Həsənov sözügedən layihənin mühüm əhəmiyyət kəsb etdiyini bildirdi: “Layihənin effektivliyi Qarabağ probleminin həllindən çox asılıdır. Dağlıq Qarabağ probleminin həlli uzandıqca, layihənin əhəmiyyəti daha da artır. Məlum olduğu kimi, Naxçıvanda yaşayan ölkə vətəndaşları artıq 30 ilə yaxındır blokada şəraitindən əziyyət çəkirlər. Azərbaycanla birbaşa quru əlaqəsi yoxdur. Sadəcə, hava nəqliyyatı və eyni zamanda İran üzərindən avtomobil nəqliyyatı vasitəsilə Naxçıvanla Azərbaycanın əlaqəsi qurulur. Bu isə bütün istiqamətlərdə ciddi çətinliklər yaradır. Bu məsələdə xərclər kifayət qədər yüksəkdir, ikincisi, zaman baxımından səmərəli deyil. Təbii ki, hava nəqliyyatı bu baxımdan rəqabətlidir, amma burada da qiymətlər sərfəli deyil. Ona görə də vətəndaşların böyük əksəriyyəti İran üzərindən avtobus nəqliyyatından istifadə etməyə üstünlük verirlər. Bu da bir günə qədər vaxt itkisinə səbəb olur. Həmçinin, aztəminatlı insanların çətinliklərlə üzləşməsi ilə nəticələnir. Eyni zamanda, burada 2 gömrük xidmətindən istifadə olunması zərurəti yaranır. Bu da əlavə çətinliklərə səbəb olur və problemlər yaradır. Belə vəziyyət son nəticədə Azərbaycanla Naxçıvanın iqtisadi əlaqələrinə, həmçinin, vətəndaşların birbaşa gediş-gəlişinə problemlər yaradır. Sürətli qatar işə düşəndən sonra bu, sərnişin və yükdaşımada artıq yeni bir keyfiyyətin əldə olunmasına gətirib çıxara bilər. Naxçıvanda istehsal olunan məhsulların Azərbaycan bazarlarına çıxış imkanlarını artırmaqla, blokada şəraitində yaşayan əhalinin sosial təminatının gücləndirilməsinə öz müsbət təsirini göstərə bilər. Təbii ki, digər bütün iqtisadi mühitin də prosesə uyğunlaşdırılması şərtləri daxilində. Həmçinin, Azərbaycanda istehsal olunan məhsulların Naxçıvan bazarına daha asan şəkildə, az xərclə çıxarılması mümkün olacaq. Bundan əlavə, Naxçıvanda istehsal olunan məhsulları sözügedən dəmir yolu vasitəsilə Bakıya və oradan da dünya bazarlarına çıxarmaq mümkün olacaq. Mineral suların istehsalı ilə bağlı Naxçıvanda müəyyən potensial var. Eyni zamanda, bu məhsulların rəqabət baxımından müəyyən üstünlüyü var. Yəni sözügedən məhsulların dünya bazarına çıxışına da bu öz müsbət təsirini göstərə bilər. İstənilən halda, layihənin əhəmiyyəti böyükdür”.
Vidadi ORDAHALLI
