İlham Şaban: “Bunun özü ona dəlalət edir ki, Azərbaycan Avropanın enerji təhlükəsizliyində istehlakçılara göstərilən xidmətin yüksəldilməsində mühüm rola malikdir”
Azərbaycan qazına Avropa dövlətlərinin marağı artmaqdadır. Artıq İspaniya ilə İtaliya da TAP layihəsinə qoşulacağını bəyan ediblər. Belə ki, İtaliyanın “Edison” şirkəti “Şahdəniz-2” layihəsi çərçivəsində hasil olunacaq və Avropaya çatdırılacaq təbii qazı alacaq.
Məlumata əsasən, “Edison” İspaniyanın “Gas Natural Fenosa” şirkəti ilə müvafiq saziş imzalayıb. Sənəddə vurğulanıb ki, İtaliya şirkəti ildə 1 mlrd. kubmetr həcmində qaz alacaq. Razılaşmanın ümumi dəyəri 30 mln. avro təşkil edir: 10 mln. avro ilkin ödəniş qismində, qalan 20 mln. avro isə 2021-ci ildən etibarən ödəniləcək.
Müqavilənin başqa bir şərtinə əsasən, “Edison” “Gas Natural Fenosa”ya məxsus “Gas Natural Vendita” şirkətini alacaq. Əqdin dəyəri 192,8 mln. avro dəyərində qiymətləndirilir.
Qeyd edək ki, “Gas Natural Fenosa”, “Shell”, “Bulgargaz”, DEPA , “eON”, “Gaz de France”, “Hera”, “Enel”, “Axpo” ilə imzalanan 25 illik müqavilələrə əsasən, tərəflər “Şahdəniz-2” layihəsindən hasil olunan 10 mlrd. kubmetr qaz alacaqlar.
“Cənub Qaz Dəhlizi” layihəsi regionun ən aktual layihələrindən biridir. "Şahdəniz-2" layihəsi üzrə hasil edilən qaz sualtı boru kəməri ilə Səngəçal Terminalına və daha sonra Cənubi Qafqaz Boru Kəməri (CQBK), TANAP və TAP vasitəsilə Türkiyə və Avropa bazarlarına çatdırılacaq. Layihə Gürcüstan və Türkiyə ilə birlikdə Avropa ölkələrinin davamlı enerji təhlükəsizliyi ilə əlaqədar strateji maraqlarına xidmət edəcək. TAP Avropa Birliyinin enerji təhlükəsizliyi və enerji mənbələrinin diversifikasiyasına görə strateji məqsədlərində əsas rolu oynayır. Təbii qazın Azərbaycandan Avropa bazarlarına ixracının ən qısa və birbaşa marşrutunu TAP təşkil edir.
Bütün bu deyilənlərin fonunda, İtaliya və İspaniya şirkətlərinin də TAP vasitəsilə qaz alacaqlarına ekspertlərin münasibəti necədir?
Sözügedən məsələ ilə bağlı fikirlərini “Bakı-Xəbər”lə bölüşən Neft Araşdırmaları Mərkəzinin rəhbəri İlham Şabanın sözlərinə görə, Avropa şirkətlərinin TAP-a artan marağı müsbət tendensiyadır: “Cənub Qaz Dəhlizi” ilə ixrac ediləcək Azərbaycan qazını 10 şirkət alacaq. Bunlardan biri Türkiyənin BOTAŞ şirkətidir, yerdə qalan 9 şirkət isə Avropanındır. Onlardan Yunanıstan və Bolqarıstan şirkətlərini çıxmaqla, yerdə qalan şirkətlər İtaliya bazarına qaz idxal edəcəklər. İtaliya bazarına daxil olacaq Azərbaycan qazı əsasən enerji şirkətləri tərəfindən alınacaq. Yəni alınan qaz elektrik enerjisinə çevrilməkdə istifadə olunacaq. Nəyə görə? Çünki İtaliyada elektrik enerjisinin paylayıcı şəbəkələri çox böyük uğura imza atıblar. Məsələ ondadır ki, bütün Avropada ən aşağı enerji itkisi məhz İtaliyadadır. Ona görə də onlar Azərbaycan qazını elektrik enerjisinə çevirirlər və istehlakçılara satırlar. Bu zaman həm İtaliya, həm də digər Avropa ölkələri həmin elektrik enerjisinin istehlakçısı ola bilərlər. Bir məqamı da qeyd edim ki, Avropada istehlakçı elektrik enerjisini istənilən şirkətdən ala bilər. Ona görə də Azərbaycan qazı vasitəsilə elektrikə çevrilən o enerjinin Avropanın istənilən məkanına çatdırılması mümkündür. Bu, İspaniya da ola bilər, Hollandiya da. Bunun özü də ona dəlalət edir ki, Azərbaycan Avropanın enerji təhlükəsizliyində istehlakçılara göstərilən xidmətin yüksəldilməsində mühüm rola malikdir. Hesab edirəm ki, məhz bu məqama xüsusi diqqət etmək lazımdır”.
Vidadi ORDAHALLI
