Vüqar Bayramov: “Qeyri-neft sektorunun ölkə iqtisadiyyatında payı artdıqca, bu, adambaşına düşən ÜDM-in daha da artmasına öz təsirini göstərəcək”
Beynəlxalq Valyuta Fondu (BVF) tərəfindən yayılan proqnoza görə, yaxın 5 ildə Azərbaycanda adambaşına ümumdaxili məhsul (ÜDM) 34 faiz artacaq. Azərbaycanda adambaşına ÜDM-in həcmi illik müqayisədə 140 ABŞ dolları və ya 3,5 % artaraq 2017-ci ilin yekununda 4100 dollara çatacağı gözlənir.
Proqnozda o da bildirilib ki, 2018-ci ildə adambaşına düşən ÜDM-in həcmi 4440 dollara, 2019-cu ildə 4750 dollara, 2020-ci ildə 5080 dollara, 2021-ci ildə 5440 dollara, 2022-ci ildə isə 5840 dollara çatacaq.
Məlumat üçün qeyd edək ki, Azərbaycanda adambaşına ÜDM-in tarixi rekord həddi 2014-cü ilin yekununda qeydə alınıb və 8050 dollar təşkil edib. Bu göstərici 1992-ci ildən hesablanır və onun minimal həddi də məhz həmin ildə (160 dollar) qeydə alınıb.
O da sirr deyil ki, beş ildən sonra Azərbaycan iqtisadiyyatı üçün neft faktoru həlledici faktor olmayacaq. Çünki neftin qiymətinin azalması neft sektorunun iqtisadiyyatdakı rolunun azalmasına gətirib çıxarır. Ölkə Prezidenti də bəyan edib ki, Azərbaycan nefti unutmalıdır və ölkə iqtisadiyyatının inkişafı məhz qeyri-neft sektoru üzərində formalaşmalıdır. Bu baxımdan beş il sonra Azərbaycanda ÜDM-in məhz qeyri-neft sektoru hesabına artacağı gözlənir.
Ümumilikdə, 5 il sonra Azərbaycanda ÜDM-in 34 faiz artacağını ekspertlər necə şərh edir?
Sözügedən məsələni “Bakı-Xəbər”ə şərh edən iqtisadçı-ekspert Vüqar Bayramovun sözlərinə görə, proqnozlar reallığı əks etdirir: “Çünki son illər iqtisadiyyatın ümumdaxili məhsulda qeyri-neft sektorunun payının artırılması ilə bağlı bir sıra uğurlar əldə edilib. Ancaq bununla yanaşı, Azərbaycan iqtisadiyyatında neft sektorunun payı yüksək olaraq qalmaqdadır. Neft sektorunun payı yüksək olduğuna görə ixracatda çəkisi böyükdür. Proseslərin gedişi göstərir ki, Azərbaycan iqtisadiyyatı beş il sonra indiki vəziyyətindən daha yaxşı ola bilər. Beş il sonra iqtisadiyyatın vəziyyəti həm də islahatlardan asılı olacaq. Qeyri-neft sektorunun payının artırılması ilə bağlı islahatlar davam etdirilərsə, o zaman neft dominantı olmayacaq. Bu imkan verəcək ki, Azərbaycan iqtisadiyyatı qeyri-neft sektoru üzərində formalaşsın və adambaşına düşən ÜDM artsın. BVF ilə yanaşı, digər qurumlar tərəfindən də Azərbaycanda iqtisadi artım proqnozlaşdırılır. Nəzərə almaq lazımdır ki, 2019-cu ildə daha çox iqtisadi artım proqnozlaşdırılır. Ölkədə iqtisadi artım tempinin 4 faiz yüksələcəyi proqnozlaşdırılır. Reallıq ondan ibarətdir ki, 2017-ci ildə ölkə iqtisadiyyatında yaranan stabillikdən sonra artım tendensiyası özünü göstərəcək. Növbəti il ölkə iqtisadiyyatında praktiki artım qeydə alınacaq. Bəzi proqnozlara görə, iqtisadi artım 1 faiz olacaq. Ancaq bu, deyilən rəqəmdən çox da ola bilər. Lakin 2019-cu ildə bu daha çox olacaq. Çünki həmin dövrdə TANAP və TAP kəmərləri vasitəsilə Azərbaycan qazı Avropa bazarına çıxarılacaq. Qazın Avropa bazarına çıxarılması dövlətin gəlirlərini artıracaq. Bu da, heç şübhəsiz ki, ölkədə ÜDM-in artmasına gətirib çıxaracaq. Ona görə də 2018-ci ildən başlayaraq Azərbaycan iqtisadiyyatında artım tempi bərpa olunacaq. 2019-cu ildən başlayaraq isə ölkədə daha sürətli artıma nail olunacağı proqnozlaşdırılır. Bu da onu deməyə əsas verir ki, mövcud şərtlər daxilində Azərbaycan 2018-ci ildən başlayaraq iqtisadi artım tempini bərpa edəcək. Qeyri-neft sektorunun ölkə iqtisadiyyatında payı artdıqca, bu, adambaşına düşən ÜDM-in daha da artmasına öz təsirini göstərəcək”.
Vidadi ORDAHALLI
