Bu gün neft hasilatçıları üçün ən vacib məqamlardan biri də qiymətlərin formalaşmasına təsir etmək, hasilat səviyyəsini buna müvafiq olaraq müəyyən etməkdir. Son bir il ərzində qeyd edilən istiqamətdə atılan addımlar öz nəticələrini verib. Neftin qiyməti tədricən artıb. Amma hasilatçı ölkələr bu istiqamətdə yeni mühüm addımlar atmağa hazırlıq görür və bunu Neft İxrac edən Ölkələr Təşkilatının (OPEK) baş katibi Məhəmməd Barkindo da təsdiq edib.
Onun sözlərinə görə, Neft İxrac edən Ölkələr Təşkilatına üzv və kartelə daxil olmayan digər neft istehsalçısı ölkələr 2018-ci ildə bəzi mühüm tədbirlər görə bilər: “OPEK və digər böyük istehsalçısı olan ölkələr gələn il neft bazarını balanslaşdırmaq üçün bir sıra tədbirlər görəcək. OPEK+ sazişinə qoşulmaq istəyən digər neft istehsalçısı ölkələr noyabrın 30-da Avstriyanın paytaxtı Vyanada OPEK-ə üzv ölkələrin nazirlərinin ümumi toplantısında iştirak edə bilərlər. 2018-ci ilin mart ayından müddəti bitəcək neft hasilatının azaldılması ilə bağlı sazişin daha da uzadılması üçün də danışıqlar aparılır”. M.Barkindo həmçinin qeyd edib ki, ABŞ-da şist nefti istehsalının artmasından narahat deyil.
Xatırladaq ki, ötən il noyabrın 30-da OPEK üzrə gündəlik neft hasilatının 1,2 milyon barrel azaldılaraq 32,5 milyon barrelə endirilməsi barədə razılıq əldə olunub. Dekabrın 10-da isə Vyanada OPEK üzvləri ilə təşkilata daxil olmayan 11 ölkə, o cümlədən Azərbaycan ümumi hasilatın sutkada 558 min barrel azaldılması barədə sazişə imza atıb. Bu il mayın 25-də OPEK Nazirlər Şurasının 172-ci iclası çərçivəsində OPEK-ə üzv və qeyri-üzv dövlətlər arasında neft hasilatının azaldılmasına dair sazişin müddətinin 2018-ci ilin birinci rübünün sonunadək uzadılması barədə razılıq əldə olunub. İndi hasilatçılar sazişin müddətini ən azından gələn ilin sonuna kimi uzatmağı düşünür. Bu xüsusda OPEK-də müəyyən hasilatçıların, o cümlədən Azərbaycanın atdığı addımlar təqdir olunur. Bunu Məhəmməd Barkindo da təsdiq edir. O vurğulayır ki, Azərbaycan neft hasilatının azaldılması üzrə OPEK və quruma daxil olmayan ölkələr arasındakı Vyana sazişinin öhdəliklərini tam yerinə yetirir: “Azərbaycan Vyana sazişinə sadiqliyini nümayiş etdirir Bu sadiqlik bizim ümumi işimiz – neft bazarının balanslaşdırılması üçün nümunədir”. Baş katibin sözlərinə görə, Vyana sazişinin şərtlərinin yerinə yetirilməsinə nəzarət üçün birgə çərçivələrin yaradılması unikal və yeni bir addımdır. O qeyd edib ki, bu çərçivələr OPEK-in şəffaflığı, açıqlığı və məlumat mübadiləsini dəstəklədiyinin göstəricisidir: “Sazişin şərtlərinin bütün iştirakçılar tərəfindən yerinə yetirilməsinin qiymətləndirilməsi həm OPEK üzvləri, həm də quruma daxil olmayan ölkələr tərəfindən həyata keçirilir. Bunun üçün Nazirlərin Birgə Monitorinq Komitəsi yaradılıb. Bu komitəyə OPEK-dən Küveyt, Əlcəzair və Venesuela, quruma üzv olmayan ölkələrdən Rusiya və Oman daxildir. Komitəyə dəstək üçün Birgə Texniki Komitə də yaradılıb ki, bu da OPEK katibliyi ilə birgə fəaliyyət göstərir”. Birgə Monitorinq Komitəsinin sentyabrın 22-də Vyanada keçirdiyi iclasda da Azərbaycanın hasilatla bağlı tutduğu mövqe OPEK rəhbərliy tərəfindən xüsusi təqdir olunub. Məhəmməd Barkindo burada bir daha vurğulayıb ki, Azərbaycanın OPEK üzvü olan və kartelə üzv olmayan ölkələrlə əldə edilən neft hasilatının azaldılmasına dair saziş üzrə öhdəliyinə maksimum əməl etməsi təqdirəlayiqdir: “Sazişə əməletmə səviyyəsi əhəmiyyətli dərəcədə yaxşılaşıb və avqust ayında maksimum səviyyəyə çatıb. Buna görə də saziş üzrə öhdəliklərini fəal icra edən OPEK-ə üzv ölkələr - Səudiyyə Ərəbistanı, Anqola və Ekvatorial Qvineyanın nümunəvi davranışları və liderlik göstərmələri, həmçinin kartelə üzv olmayan ölkələrdən Azərbaycan, Bruney və Sudanın öhdəliklərinə sadiqliyi, maksimum əməletmə səviyyəsi göstərmələri və fədakarlıq nümayiş etdirmələrini təqdir edirik”. OPEK-in baş katibi bəyan edib ki, saziş imzalanan vaxtdan hər bir iştirakçı ölkə tam şəkildə öz öhdəliyini icra etsəydi, bazar artıq balanslaşmış olardı. Beləliklə, Azərbaycanın addımı təqdir olunur və bu, gələcəkdə hasilatçılar sırasında ölkəmizin mövqeyinin daha da güclənməsinə rəvac verir.
Son atılan addımlar isə neftin qiymətini yenidən artırır. Nyu-Yorkun NYMEX birjasında “Layt” markalı neftin bir barrelinin qiyməti 0,18 dollar bahalaşaraq 49,47 dollar, Londonun ICE birjasında “Brent” markalı neftin bir barrelinin qiyməti isə 0,1 dollar artaraq 55,72 dollar təşkil edib. Azərbaycan neftinin qiyməti isə yenidən 60 dollara yaxınlaşır. Amma yaxın tezlikdə qiymətlərin daha da artması gözlənir.
Nahid SALAYEV
