İlham Şaban: “O dövrdəki qiymətlərlə müqayisədə qiymətdə 18 faiz artım qeydə alınıb”
Azərbaycanın Neft İxrac Edən Ölkələr Təşkilatına (OPEC) üzv və kartelə üzv olmayan ölkələrlə əldə edilən neft hasilatının azaldılmasına dair saziş üzrə öhdəliyini maksimum əməl etməsi təqdirəlayiqdir.
Məlum olduğu kimi, bu fikirləri OPEC-in baş katibi Məhəmməd Barkindo Vyanada keçirilən OPEC+ ölkələrinin nümayəndələrindən ibarət Birgə Monitorinq Komitəsinin iclasında deyib: “Sazişə əməletmə səviyyəsi əhəmiyyətli dərəcədə yaxşılaşıb və avqust ayında maksimum səviyyəyə çatıb. Buna görə də saziş üzrə öhdəliklərini fəal icra edən OPEC-ə üzv ölkələr - Səudiyyə Ərəbistanı, Anqola və Ekvatorial Qvineyanın nümunəvi davranışları və liderlik göstərmələri, həmçinin, kartelə üzv olmayan ölkələrdən Azərbaycan, Bruney və Sudanın öhdəliklərinə sadiqliyi, maksimum əməletmə səviyyəsi göstərmələri və fədakarlıq nümayiş etdirmələrini təqdir edirik”.
OPEC-in baş katibi bəyan edib ki, saziş imzalanan vaxtdan hər bir iştirakçı ölkə tam şəkildə öz öhdəliyini icra etsəydi, bazar artıq balanslaşmış olardı.
Qeyd edək ki, ötən il noyabrın 30-da OPEC üzrə gündəlik neft hasilatının 1,2 milyon barrel azaldılaraq 32,5 milyon barrelə endirilməsi barədə razılıq əldə olunub. Dekabrın 10-da isə Vyanada OPEC üzvləri ilə təşkilata daxil olmayan 11 ölkə, o cümlədən Azərbaycan ümumi hasilatın sutkada 558 min barrel azaldılması barədə sazişə imza atıb. Bu il mayın 25-də OPEC Nazirlər Şurasının 172-ci iclası çərçivəsində OPEC-ə üzv və qeyri-üzv dövlətlər arasında neft hasilatının azaldılmasına dair sazişin müddətinin 2018-ci ilin birinci rübünün sonunadək uzadılması barədə razılıq əldə olunub.
Ümumilikdə, OPEC rəhbərinin öhdəliklərə əməl etməklə bağlı Azərbaycan barəsində bu cür yüksək fikirlər səsləndirməsinini nə kimi əhəmiyyəti var? Həmçinin, bütün tərəflər üzərlərinə düşən öhdəliklərə əməl etsəydi, neft bazarında nə baş verərdi?
Məsələyə münasibət bildirən Neft Araşdırmaları Mərkəzinin rəhbəri İlham Şabanın sözlərinə görə, bunun Azərbaycan üçün müsbət əhəmiyyəti var: “O mənada ki, bu, ölkənin imici baxımından yaxşı haldır. Ümumən götürəndə, bu işdə iştirak edən dövlətlər öhdəlikləri yerinə yetiriblər. Bu da bazarda olan izafi neftin azalmasına gətirib çıxarıb. Bunu təkcə OPEC öz hesabatında qeyd etmir. O cümlədən, belə faktlar bir sıra enerji agentliklərinin hesabatlarında da öz əksini tapıb. Dünyada neft ehtiyatları artıq azalmağa doğru gedir. Nəticə etibarilə neftin qiymətində artım baş verib. OPEC bu qərarı qəbul etməzdən əvvəl neftin bir barrelinin qiyməti 40-45 dollar civarında idisə, məlum qərardan sonra OPEC və ona dəstək olan 11 qeyri-OPEC ölkəsinin bu təşəbbüsə qoşulması nəticəsində neftin orta qiyməti artıq 53 dolları keçib. O dövrdəki qiymətlərlə müqayisədə, qiymətdə18 faiz artım qeydə alınıb. Bu həm hasilatçı ölkələr, həm də iqtisadiyyatı neftdən asılı olan ölkələr üçün çox yaxşı bir nəticə oldu. Ona görə ki, neft ixrac edən ölkələr ötən ilin sonuna qədər şok vəziyyətində idilərsə, indi isə ümidverici əhval-ruhiyyədədirlər. Eyni zamanda, növbəti il üçün daha ümidverici ssenarilər qururlar”.
Vidadi ORDAHALLI
