Samir Əliyev: “Hətta Sovet dövründə 3 rubl tədavüldə olub”
Azərbaycanda 200 manatlıq əskinas buraxılması gözlənir. Ancaq ekspertlər isə 200 manatlıq əskinaslar deyil, xırda nominallı pulların dövriyyəyə çıxarılmasının məqbul olduğunu düşünürlər. Onlar Azərbaycanda 2-3 manatlıq əskinasların çap olunmasını təklif edir.
Ekspertlər bildirir ki, 5 manatlıq əskinası xırdalamaq üçün 5 ədəd 1 manatlıq lazımdır. Bu səbəbdən də 3 manatlıq əskinasın çapı zəruridir. 3 manatlıq əskinas çap olunsa, nə qədər manatlıq əskinasın çap olunmasına qənaət edilər.
Bəllidir ki, bu gün cəmiyyətdə xırda pul problemi müşahidə olunur. Xırda əskinas sayılan 10 və ya 5 manatı xırdalamaq üçün insanlar dükan-dükan gəzməlidirlər.
Qeyd edək ki, milli valyutanın denominasiyası çərçivəsində 2006-ci ilin əvvəlindən ölkədə nağd hesablaşmalar yalnız yeni sikkə və əskinaslarla aparılır. Sikkələrin nominalı 1, 3, 5, 10, 20 və 50 qəpik, əskinasların nominalı isə 1, 5, 10, 20, 50 və 100 manata bərabərdir.
2-3 manatlıq əskinasların çap olunması barədə fikir bildirən iqtisadçı-ekspert Samir Əliyev bizimlə söhbətində qeyd etdi ki, dövriyyəyə 2 manatlıq əskinaslar buraxılmalıdır: “Xatırladım ki, bir müddət öncə Mərkəzi Bank 1 manatlıq sikkələrin buraxılması məsələsini nəzərdən keçirirdi. Fikrimcə, Azərbaycanda 1 manatlıq sikkələrə keçməyin vaxtı çoxdan çatıb. Hökumət bu addımı çoxdan atmalı idi. Çünki bütün dünyada sınaqdan çıxmış təcrübədir ki, dəmir pulların ömrü kağız pullarla müqayisədə dəfələrlə çox olur. Acı həqiqətdir ki, vətəndaşlarımızda puldan istifadə mədəniyyəti hələ də tam formalaşmayıb. Kağız pulları pul qablarında saxlamaq əvəzinə, cibdə səliqəsiz şəkildə saxlayırlar. Mən hələ şəhər nəqliyyatında 1 manatlıq əskinasları dürmək şəklində büküb avtobusların müxtəlif yerlərinə soxuşdurmaqlarını demirəm. Nəticədə düzgün istifadə olunmayan kağız pullar cırılmağa, əzilməyə, yuyulmağa məruz qalır. Dövriyyədə kifayət qədər skoçlu manatlıqlara rast gəlirik. Ona görə də valyutası Azərbaycan manatının məzənnəsinə yaxın olan Avropa Birliyi, Böyük Britaniya və s. ölkələrdə 1 nominallı pullar sikkə şəklində buraxılır. Sovet dövründə də 1 rubl həm kağız, həm də sikkə şəklində tədavülə buraxılmışdı. Təbii ki, paralel olaraq eyni nominaldan olan kağız və dəmir pulların işləməsi müəyyən çətinliklər yaradır. İnsanlar kağız pula daha çox üstünlük verirlər. Ən azı sikkəni cibdə gəzdirmək insanda müəyyən rahatsızlıq yaradır. Ancaq buna baxmayaraq, Mərkəzi Bank sikkələrə keçidə start verməlidir. Əks halda, tez-tez manatlıqlar çap etdirməli olacaq. Bir qanunauyğunluqdur ki, valyuta dəyərdən düşdükcə, ondan istifadə sürəti artır və daha tez-tez aşınmaya məruz qalır. Bunun üçün aşağı nominallı pulları sikkə şəklində buraxırlar”.
Hömsöhbətimiz hesasb edir ki, yeni nominallı əskinaslar dövriyyəyə buraxılmalıdır. Yeni nominal deyəndə 200 manatlıq əskinası deyil, 2 manatlıq əskinasın dövriyyəyə buraxılması daha məqsədəuyğun olar: “Bu gün 1 manatlıq əskinasdan sonra 5 manatlıq gəlir. Bu isə ödəniş zamanı problemlər yaradır, xüsusilə də şəhərarası nəqliyyatda. Dünya təcrübəsində də 2 nominallı əskinaslar var. 2 avro, 2 funt və sair. Hətta Sovet dövründə 3 rubl tədavüldə olub. Ona görə Mərkəzi Bank rəhbərliyi 1 manatlıq sikkələri buraxmaqla yanaşı, yeni nominallı pulun - 2 manatlığın da buraxılması üzərində düşünməlidir”.
Günel CƏLİLOVA
