Natiq Cəfərli: “Nə Avropa, nə Amerika, nə də ki, Asiya bazarında Azərbaycan istehsalı olan avtomobillərin alıcı tapması, rəqabətə davam gətirməsi real görünmür”
Azərbaycanın “AzerMash” və İranın “İran Khodro” şirkəti birgə istehsal etdikləri avtomobilləri Ukrayna, Rusiya və Mərkəzi Asiya bazarlarına tədarük etmək imkanlarını müzakirə edir. Bunu media nümayəndələrinə açıqlamasında “AzerMash” şirkətinin təsisçisi Emin Axundov deyib.
Məlumat üçün bildirək ki, ötən il iki şirkət arasında Neftçala sənaye zonasında birgə avtomobil zavodunun yaradılması barədə saziş imzalanıb. Layihənin dəyəri 15 milyon dollar qiymətləndirilir.
E.Axundov deyib ki, artıq Ukraynadan bizim avtomobillərin bu ölkəyə tədarük edilməsi ilə bağlı təklif almışıq. Eləcə də Şimali Qafqaz (Rusiya), Tacikistan və Türkmənistandan olan şirkətlərlə bu barədə danışıqlar aparılır. Onun sözlərinə görə, “AzerMash” və “İran Khodro”nun Azərbaycanda istehsal edilən avtomobillərin başqa ölkələrə tədarükü ilə bağlı böyük planları var: “Azərbaycan hökumətinin uğurlu siyasəti sayəsində biz ixrac edə biləcəyimiz məhsul istehsal edə bilirik. Bu, Azərbaycana imkan verəcək ki, İran avtomobillərinin başqa ölkələrə tədarükü üçün hab rolu oynaya bilsin”.
Onun sözlərinə görə, hazırda zavodu idarə edəcək birgə müəssisənin qeydiyyatı məsələləri aparılır:
“Birgə müəssisədə 75 faiz pay “AzerMash” şirkətinə, 25 faiz pay isə “İran Khodro” şirkətinə məxsusdur. İran tərəfi zavod üçün lazımi avadanlığı Azərbaycana tədarük etməyi öhdəsinə götürüb. Biz isə zavodun tikintisini maliyyələşdirəcəyik. Bu, böyük layihədir və hazırda biz zavodun tikintisini yekunlaşdırmaq mərhələsindəyik”.
Şirkət təsisçisi daha sonra əlavə edib: “Hələ ki, ildə 5-6 min avtomobil istehsal etməyi planlaşdırırıq. Növbəti mərhələlərdə bu rəqəmi 10 minə çatdırmağı düşünürük. Bu gün zavodda 300 işçi çalışır, gələcəkdə həmçinin ştatı da artıra bilərik”.
O, avtomobillərə böyük tələbat olacağını da qeyd edib və bildirib ki, həmin avtomobillər yüksək keyfiyyəti ilə seçilir.
E.Axundov zavodda ilkin mərhələdə “Dena”, “Runna”, “Soren” və “Samand” markalı avtomobillərin istehsal edilməsinin planlaşdırıldığını bildirib. Bununla belə, gələcəkdə istehsal edilən avtomobillərin spektrinin genişlənməsini də istisna etməyib.
Azərbaycan istehsalı olacaq avtomobillərin beynəlxalq bazara çıxarılması nə qədər perspektivli olacaq? “AzerMash” şirkətinin avtomobilləri xarici bazarda özünə necə yer tapacaq?
Suallarımıza cavab tapmaq məqsədilə mütəxəssisə müraciət etdik.
İqtisadçı-ekspert Natiq Cəfərli “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında qeyd etdi ki, beynəlxalq avtomobil bazarı rəqabətli bir mühitdir: “Azərbaycan-İran şirkətinin birgə yığdığı avtomobillərin Azərbaycan istehsalı kimi təqdim olunması çətin olacaq. Nəzərə almaq lazımdır ki, hər hansı bir ölkədə yığılan avtomobillərin detallarının ən azı 30 faizi yerli istehsal olursa, o zaman daha rentabelli və gəlirli olur. Hələlik belə bir plan yoxdur, yalnız yığım keçirilir. Yeni açılacaq zavodda ancaq yığım həyata keçiriləcək. Onu da deyim ki, Azərbaycanda belə bir təcrübə olub. Şamaxı və Naxçıvanda İran və Çin şirkətləri ilə birgə yığım həyata keçirilib. Devalvasiyadan sonra gələn detalların manatla ekvivalenti çox bahalaşdığından, o sahələrdə istehsal dayandırıldı”.
Həmsöhbətimiz hesab edir ki, Azərbaycanda avtomobil yığımı həyata keçirilərkən əsasən daxili bazarda müəyyən rəqabət yaratmaq olar. Çünki xarici istehsal olan yeni avtomobillərin qiyməti çox bahalaşıb: “Ən sadə model sayılan Cənubi Koreya istehsalı olan maşınlar devalvasiyadan öncə 12-14 min civarında idi, ancaq indi 25 min manata yüksəlib. Bunu nəzərə alıb yerli bazarda rəqabət yaratmaq olar. Yerli istehsal olacaq avtomobillər daha aşağı qiymətlə bazarda müəyyən dərəcədə alıcı tapa bilər. Xarici bazara çıxmaq çox çətindir”.
N.Cəfərlinin fikrincə, İran bazarına çıxış Azərbaycan üçün əlverişli olar: ”Çalışmaq lazımdır ki. İran bazarına çıxılsın. Çünki İranda yeni avtomobillərə ciddi ehtiyac var. İran bazarına çıxmaq daha perspektivli görünür. 80 milyon əhalisi olan İranın avtoparkı çox köhnədir. Bu bazarda Azərbaycan istehsalı olan avtomobillərə alıcı tapmaq rahat olar. Ancaq etiraf etmək lazımdır ki, nə Avropa, nə Amerika, nə də ki, Asiya bazarında Azərbaycan istehsalı olan avtomobillərin alıcı tapması, rəqabətə davam gətirməsi real görünmür”.
Günel CƏLİLOVA
