İlham Şaban: “Bu ona dəlalət edir ki, bir vaxtlar səsləndirilən "Azərbaycanda neft erası bitdi” fikirləri yanlışdır”
“Bu gün Azərbaycan üçün əlamətdar və tarixi bir gündür. "Azəri-Çıraq-Günəşli" (AÇG) yataqlar blokunun işlənməsində yeni dövr başlayır”. Bunu dünən "Azəri-Çıraq-Günəşli" (AÇG) yataqlar blokunun işlənməsi üzrə Hasilatın Pay Bölgüsü sazişinin (PSA) 2050-ci ilə qədər uzadılmasını nəzərdə tutan sazişin imzalanması ilə əlaqədar keçirilən mərasimdə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev deyib.
Dövlət başçısı bildirib ki, imzalanan kontraktın ölkəmiz üçün böyük əhəmiyyəti var: “Bu yataqların işlənməsi 2050-ci ilə qədər uzadılır. Bu kontrakt Azərbaycan üçün daha əlverişli, daha yaxşı şərtlərlə imzalanır. Kontrakt imzalanandan sonra ölkəmizə xarici investorlar tərəfinlən 3,6 miyard dollar bonus ödəniləcək. SOCAR-ın payı 25 faizə qaldırılır. Azərbaycana çatacaq mənfəət neftinin səviyyəsi 75 faiz təşkil edəcək"
Prezident onu da qeyd edib ki, “Əsrin Müqaviləsi" imzalanan zaman "Azəri-Çıraq-Günəşli" (AÇG) yataqlar blokunda 511 milyon ton neft olduğu ehtimal edilirdi. Ancaq ehtiyatlar proqnozları üstələdi. Hazırda "Azəri-Çıraq-Günəşli" (AÇG) yataqlar blokunda hasil edilməmiş 500 milyon ton neft var.
Digər tərəfdən, bir məqamı da qeyd etmək lazımdır ki, 1994-cü ilin 20 sentyabrında “Əsrin Müqaviləsi” imzalanandan sonra xarici neft şirkətləri Azərbaycana 300 milyon dollar ödəmişdilər. Ancaq budəfəki müqavilədə göründüyü kimi, bu rəqəm kifayət qədər böyükdür.
Məsələyə münasibət bildirən Neft Araşdırmaları Mərkəzinin rəhbəri İlham Şaban buna müsbət prizmadan yanaşdı və bu fərqi bir sıra amillərlə əlaqələndirdi: “Məsələ ondadır ki, arada 23 il fərq var. Bu müddətdə Azərbaycan da çox dəyişib. Bonusun artırılması da Azərbaycandakı risqlərin dərəcəsinin azalmasının təcəssümüdür. Ona görə də sözügedən şirkətlər o bonusu ödəməyə razı olublar ki, bundan sonrakı dövrdə çıxarıla bilən ehtiyatlar əvvəlki dövrün kontraktından daha çoxdur. İlk müqavilə imzalanandan sentyabrın 1-nə qədər 436 milyon ton neft hasil edilib. Bundan sonra isə proqnozlara görə, 500 milyon tondan artıq neftin hasil ediləcəyi gözlənir. Yəni indiyə qədər çıxarılan neftdən daha çox neftin çıxarılması gündəmdədir. Bu ona dəlalət edir ki, bir vaxtlar səsləndirilən "Azərbaycanda neft erası bitdi” fikirləri yanlışdır. Yalnız Azərbaycanın artıq əvvəlki gəlirləri də olmayacaq. Yəni 2008-2014-cü illərdə əldə etdiyimiz səviyyədə - 17-20 milyard dollar arasında olan gəlirlər gözlənilmir. Getdikcə neft hasilatı azalır və bu templə də gedəcək. Müqayisə edək, 20 ilə 436 milyon ton neft çıxarılıb, 32 ilə isə yarım milyard ton neft hasilatı olacaq. Bu əvvəlki dinamikaya baxanda azdır. Nəticə olaraq, qiymətə böldükdə ortalama 5-6 milyard dollar civarında gəlir əldə ediləcək”.
Vidadi ORDAHALLI
