Bu gün kənd təsərrüfatının daha dinamik inkişafı, burada məhsul istehsalının artırılması, eləcə də dünya bazarlarına daha çox həcmdə aqrar malların çıxarılması hökumətin sosial-iqtisadi siyasətində mühüm yer tutur. Son vəziyyətin təhlili qeyd edilən istiqamətdə artıq mühüm nailiyyətlərin əldə olunduğunu göstərir. Hökumətin fermerlərə yaratdığı şərait, güzəştli şərtlərlə kredit verilməsi və bu qəbildən olan digər hallar aqrar sahədə çalışanlar tərəfindən məmnunluqla qarşılanır. Digər tərəfdən, hökumətin bu sahədə tətbiq etdiyi vergi güzəştləri də kənd təsərrüfatına marağı əhəmiyyətli dərəcədə artırır.
Xatırladaq ki, kənd təsərrüfatı məhsullarının istehsalçıları 1999-cu ildən, torpaq vergisi istisna olmaqla, digər vergilərin ödənişindən azad edilib. Bu güzəştlər kənd təsərrüfatı məhsullarının birbaşa istehsalı ilə məşğul olan şəxslərə tətbiq edilir. Vergilər Nazirliyinin Vergi siyasəti və strateji araşdırmalar departamentinin baş direktorunun müavini Nicat İmanov isə bildirir ki, kənd təsərrüfatı məhsullarının istehsalçılarına müvafiq vergi güzəştlərinin verilməsi kənd təsərrüfatının əsaslı şəkildə inkişafını və bu sahəyə investisiya qoyuluşlarının artırılmasını təşviq edir: “Kənd təsərrüfatı məhsullarının istehsalçılarına 1999-cu ildən müvafiq vergilər üzrə güzəştlər tətbiq edilir: vergi qanunvericiliyinə əsasən, kənd təsərrüfatı məhsullarının istehsalçıları, torpaq vergisi istisna olmaqla, 2019-cu il yanvarın 1-dək Azərbaycan Respublikasının Vergi Məcəlləsi ilə müəyyən edilmiş mənfəət vergisini, gəlir vergisini, əlavə dəyər vergisini, sadələşdirilmiş sistem üzrə vergini və həmin fəaliyyət prosesində istifadə olunan obyektlərdən əmlak vergisini ödəməkdən azad edilib.
Bunlarla yanaşı, Vergi Məcəlləsinə kənd təsərrüfatı məhsullarının istehsalı ilə məşğul olan sahibkarların dövriyyə vəsaitlərinə qənaət edilməsi məqsədilə bəzi malların idxalda ƏDV-dən azad edilməsini nəzərdə tutan maddələr əlavə edilib. Kənd təsərrüfatı məhsullarının istehsalı ilə məşğul olan sahibkarlara bu sahədə güzəştlərin verilməsi məqsədilə bəzi malların idxalının ƏDV-dən azad edilməsi ilə yanaşı, onların ölkə daxilində satışı da ƏDV-dən azad edilib. Buraya damazlıq heyvanların idxalı və satışı, toxum və tinglərin idxalı və satışı, mineral gübrələrin, pestisidlərin idxalı və satışı, toxumların yetişdirilməsi, quşçuluq və arıçılıq üçün avadanlıqların, o cümlədən laboratoriya avadanlıqlarının, toxum, taxıl və quru paxlalı bitkilərin təmizlənməsi, çeşidlənməsi və ya kalibrlənməsi üçün maşınların idxalı və satışı, kənd təsərrüfatı heyvanlarının və quşların profilaktikası, diaqnostikası və müalicəsi üçün istifadə olunan baytarlıq preparatlarının idxalı, bilavasitə kənd təsərrüfatı təyinatlı suvarma və digər qurğuların, maşınların, avadanlıqların və texnikaların idxalı və satışı aiddir. Vergi Məcəlləsinə edilmiş dəyişikliklərə əsasən, 2016-cı il yanvarın 1-dən hüquqi şəxslər və fərdi sahibkarlar Azərbaycan Respublikası Prezidentinin müəyyən etdiyi qaydaya uyğun olaraq, verilən investisiya təşviqi sənədi əsasında əlavə dəyər vergisindən, əmlak və torpaq vergilərindən, o cümlədən həmin sənədi aldığı tarixdən əldə etdiyi gəlirin 50 faizi məbləğində gəlir və mənfəət vergilərindən 7 il müddətinə azaddır».
Hesab edilir ki, vergi güzəştləri hazırda aqrar sahədə fəaliyyəti daha əlverişli edir. Elə bu səbəbdən indi aqrar sahədə iş quranların sayı ötən illərə nisbətən əhəmiyyətli dərəcədə artıb. Bu isə qarşıdakı dövrdə aqrar sahədə daha çox məhsul istehsalına imkan verir. Qeyd edək ki, təkcə cari ilin 6 ayı ərzində ölkədə kənd təsərrüfatı 2,2 faiz artıb. Eyni zamanda qeyri-neft məhsullarının ixracında 27 faiz, o cümlədən kənd təsərrüfatı məhsullarının ixracında 40 faizdən çox artım özünü göstərib. Onu da qeyd edək ki, ənənəvi kənd təsərrüfatı sahələrinin dirçəldilməsi, əkin sahələrinin genişləndirilməsi əhalinin 47 faizinin yaşadığı kənd rayonlarında xeyli sayda vətəndaşa məşğulluq və gəlirlərini artırmaq imkanı verib. Misal üçün, ölkənin kənd təsərrüfatı sektorunda çalışanların sayı cari ilin əvvəlinə 1,7 milyon nəfəri ötüb. Ölkədə məşğul əhali tərkibində bu sektorda işləyənlərin xüsusi çəkisi 37 faiz təşkil edir. hesab edilir ki, vergi güzəştləri, xüsusən də aqrar sahəyə sərmayə qoyanlara edilən güzəştlər kənd təsərrüfatının inkişafını daha sürətli hala gətirəcək. Bu da, öz növbəsində, həmin sahə üzrə ölkənin gəlirlərini daha da yüksəldəcək.
Tahir TAĞIYEV
