Vüqar Bayramov: "İpoteka götürüb ev almaq istəyən vətəndaşlar qiymətlərin daha da ucuzlaşacağını güman etdiklərindən, gözləmə mövqeyindədir"
Məlum olduğu kimi, 2017-ci ilin mart ayından etibarən banklar tərəfindən ipoteka kreditinin verilişi yenidən bərpa olunub. Bəzi kommersiya bankları öz müştərilərinə ipoteka krediti təklif edir. İlkin ödəniş məbləği ümumi şərtlərlə verilən ipoteka kreditləri üzrə 15-25 faizdən, güzəştli ipoteka kreditləri üzrə isə 15 faizdən başlayır.
Lakin banklar tərəfindən ipoteka verilişi bərpa olunsa da, vətəndaşların buna marağı olduqca azalıb.
Məsələ ilə bağlı fikir bildirən iqtisadçı Vüqar Bayramovun sözlərinə görə, ipoteka kreditlərinə marağın azalmasının ilkin səbəbi sosial ev layihəsilə bağlıdır: "Birincisi, vətəndaşların bir qismi sosial ipotekadan deyil, sosial evdən faydalanmaq niyyətindədir. O baxımdan sosial ev almaq üçün müraciətlərin qeydiyyatını gözləyir. Yəni əvvəllər ipoteka krediti ilə evə sahib olmaq istəyənlər hazırda sosial ev almağa maraq göstərdiyindən, bu, sosial ipoteka üçün müraciət edənlərin sayının azalmasına gətirib çıxarıb".
İqtisadçı ikinci səbəb kimi mənzil bazarında qiymətlərdə olan durğunluğu göstərdi: "Xüsusilə də ipoteka götürüb ev almaq istəyən vətəndaşlar qiymətlərin daha da ucuzlaşacağını güman etdiklərindən, gözləmə mövqeyindədir. Onlar, bir növ, qiymətlər düşdükdən sonra ipoteka krediti üçün müraciət etmək niyyətindədir. 2014-cü ildən ucuzlaşma müşahidə edildiyini nəzərə alsaq, bazarda qiymətlərin daha da ucuzlaşacağı ilə bağlı proqnozlar ipoteka krediti almaq istəyənlərin gözləmə mövqeyinə üstünlük verməsinə gətirib çıxarır.
Digər səbəb isə kredit tarixçəsilə bağlıdır. Xüsusilə də ipoteka krediti götürmək imkanı olan vətəndaşların bir qisminin xarici valyutada kredit borclarını qaytarmaqda çətinlikləri var. Bu baxımdan onların ipoteka krediti almaq imkanları xeyli məhdudlaşır. Nəticədə bu da ipoteka kreditlərinə marağın azalmasına səbəb olur".
Həmsöhbətimiz onu da əlavə etdi ki, istehlak bazarında baş verən bahalaşma da ipoteka kreditlərinə marağın azalmasına təsir edən amillərdən biridir: "Həmçinin, onu da deyim ki, özəl sektorda iş yerlərinin azalması ipoteka ilə mənzil almaq istəyənlərin sayına təsir edir. Əvvəlki illərdə özəl sektorda çalışanlar ipoteka kreditlərindən faydalana bilirdi. Neftin qiyməti düşdükdən sonra real sektorda da durğunluq hiss olunur ki, bu, iş yerlərinə, eləcə də əməkhaqlarına təsir göstərir. Eyni zamanda, istehlak bazarında xərclər artıb. Hətta bəzi iş yerlərini itirməyən vətəndaşlarımızın xərci həddindən çoxdur. Onlar cari xərclərlə yanaşı, ipoteka kreditlərini ödəmək iqtidarında deyil".
Günel CƏLİLOVA
