Daşınmaz əmlak bazarında son vəziyyətin təhlili burada hələ fəallıq dərəcəsinin elə də yüksək olmadığını göstərir. Lakin sosial mənzillərin inşası, ipoteka kreditləşməsinin həcminin artması fonunda fəallıq dərəcəsinin tədricən yüksəlməsi gözlənir. Eyni zamanda dövlətin bu sahəyə əlavə investisiyalar yönəltməsi də vəziyyətə müsbət istiqamətdə müəyyən təsirlər edəcək. Əmlakla bağlı digər maraqlı məqam isə həm də ölkəmizdən bu istiqamətdə xaricə axan vəsaitlərdir.
Mövcud durum göstərir ki, Azərbaycandan olan alıcılar xaricdə mənzil alışının coğrafiyasını genişləndirir. Əvvəllər MDB ölkələri, Türkiyə bu istiqamətdə üstünlük təşkil edirdisə, indi Avropada mənzil sahibi olan azərbaycanlıların sayında artım qeydə alınmaqdadır. Bunu "fins" portalına açıqlamasında "Houzboom" şirkətinin rəhbəri Xəqan Qulamov da təsdiq edir. Onun sözlərinə görə, son dövrdə Azərbaycanda xaricdə daşınmaz əmlaka maraq artıb.
Ekspert bildirir ki, yerli vətəndaşların xaricdə daşınmaz əmlaka maraq göstərməsinin əsas səbəblərindən biri manatın ucuzlaşmasıdır. Belə ki, insanlar xaricdə daşınmaz əmlaka daha çox yatırım imkanı kimi baxır. Bəziləri isə turizm imkanlarına görə buna maraq göstərir. Çexiya, Estoniya kimi Avropa ölkələrinə daha çox kommersiya məqsədilə daşınmaz əmlak almağa maraq göstərirlər. Belə ki, daşınmaz əmlaka sahib olub onu kirayə verməklə gəlir əldə edirlər. İspaniya və Türkiyədə isə turistik zonalarda ev almaq istəyənlər daha çoxdur: "Məsələn, kimsə İspaniyada dəniz kənarında istirahət edir, məkan xoşuna gəlir. Qayıdandan sonra həmin ərazidə olan daşınmaz əmlaklarla maraqlanır". İndilikdə isə azərbaycanlıların xaricdə ən çox Türkiyədə ev alması müşahidə olunur. Təkcə 2017-ci ilin mart ayında 50 Azərbaycan vətəndaşı Türkiyədə ev alıb. 2017-ci ilin yanvarından mart ayında qədər bu rəqəm 159 olub. Keçən ilin müvafiq dövründə isə Türkiyədə 168 soydaşımız mənzil alıb. 2016-cı ildə Azərbaycan vətəndaşları Türkiyədə ümumilikdə 280 min kvadratmetr həcmi olan 724 mənzil alıblar. Türkiyənin mənzil bazarı araşdırması ilə məşğul olan "EVA Gayrimenkul Degerleme" şirkətinin hesabatına görə, 2015-ci ildə azərbaycanlılar qardaş ölkədə ümumi ərazisi 127 min kvadratmetr olan 864 ədəd əmlak alıb. Göründüyü kimi, alınan mənzillərin sayında azalma olsa da, sahəsində bunun əksinə olaraq böyük artım var. Araşdırmalar göstərir ki, Türkiyənin istirahət zonalarından ev alışı xüsusi diqqət mərkəzindədir.
Ekspertlər hesab edir ki, azərbaycanlıların Türkiyənin kurort şəhərlərində daşınmaz əmlaka marağının artmasının əsas səbəblərindən biri iqtisadi məsələlərlə bağlıdır. Çünki Türkiyədə mənzillərin qiymətində illik artımlar var. Türkiyədə bu il alınan mənzili bir neçə ildən sonra kifayət qədər yüksək məbləğə satmaqla gəlir əldə etmək mümkündür. Digər tərəfdən, Türkiyədə mənzillərin qiyməti hələ də Bakı ilə müqayisədə yüksək deyil. Statistikaya da nəzər saldıqda məlum olur ki, Türkiyədə, xüsusilə də İstanbulda mənzil alan vətəndaşlarımızın əksəriyyəti kommersiya və iqtisadi gəlir əldə etmək məqsədi güdür. Bununla yanaşı, mənzil alanlar arasında övladları Türkiyədə təhsil alan vətəndaşlar da az deyil. Araşdırmalar zamanı o da məlum olur ki, Türkiyədə mənzil alanlar şəhərindən və yerləşdiyi ərazidən asılı olaraq iki kateqoriyaya bölünür. Birinci kateqoriyada xüsusilə kurort şəhərlərində mənzil alanlar yer alır. Bura Bodrum, Kəmər və Antalya başda olmaqla kifayət qədər bahalı mənzillər, villalar alanlar daxildir. İkinci kateqoriya isə daha çox say etibarilə nisbətən orta qiymətə üstünlük verənlərdir. Birinci kateqoriyaya daxil olan evlərin qiyməti 1 milyondan artıq olanlardırsa, ikincilər 100-150 min dollar arası dəyişən qiymətə alınan mənzillərdir. Statistika isə göstərir ki, Türkiyədə ev alan azərbaycanlılar daha çox 100-150 min dollara mənzil sahibi olmağa üstünlük verir.
Qeyd edək ki, xaricdə ev almağa üstünlük verən azərbaycanlılar Türkiyədən başqa Mərkəzi və Şərqi Avropa ölkələrində də mülk sahibi olmağa üstünlük verir. Vətəndaşlarımız bu ölkələr arasında daha çox Çexiyaya üstünlük verir. Eyni zamanda son illər Macarıstan və Polşada da mənzil alanların sayında artım var. Lakin bu bir o qədər də ciddi rəqəmlə ifadə olunmur. Qərbi Avropa ölkələrindən Almaniyada mənzil alan azərbaycanlıların sayında yüksəlmə var. Lakin bütün bunların fonunda Azərbaycanda yaşayıb İngiltərə, Amerika Birləşmiş Ştatları kimi ölkələrdə ev alanların sayı azdır. Amma bu istiqamətdə yenə ötən illərə nisbətən müəyyən artım var. Hesab edilir ki, maliyyə imkanları yüksək olan şəxslərin qarşıdakı dövrdə də xaricdə daşınmaz əmlaka böyük vəsait yatırması prosesi davam edəcək.
Tahir TAĞIYEV
-bidi-font-weight:normal'>Tahir TAĞIYEV
