Yaxın tezlikdə Türkiyədən Azərbaycana gələn məhsulların qiymətində böyük ucuzlaşma gözlənir. Buna əsas səbəb artıq yükdaşımalarda dəmir yolunun istifadəyə verilməsinə gedən hazırlıqdır. Dəmir yolu ilə daşımalar daha ucuz başa gəldiyindən, bu, məhsulların da qiymətinə təsirsiz ötüşməyəcək.
Qeyd edək ki, ölkələrimiz arasında dəmir yolu ilə yükdaşımalar Bakı-Tiflis-Qars işə düşdükdən sonra reallaşacaq. Sözügedən xəttin bu il ərzində işə düşməsi gözlənir. Onun istifadəyə verilməsi həm də Azərbaycan üzərindən daşınan Türkiyə məhsullarının həcmini artıracaq. Ümumiyyətlə, verilən açıqlamalardan belə bəlli olur ki, Türkiyə dünya bazarlarına Azərbaycan vasitəsilə daha çox məhsul çıxarılmasına xüsusi maraq göstərir. Bu məqsədlə Ankara özü də Bakı-Tiflis-Qars xəttinin mümkün qədər tez işə düşməsini istəyir. Türkiyənin İqtisadiyyat Nazirliyinin təmsilçisi Tayfun Kılıç da bunu təsdiqləyir: "Türkiyə Bakı-Tiflis-Qars dəmir yolunun önəmini yaxşı başa düşür. Biz bu yolun Türkiyə ərazisində şaxələndirilməsi layihəsini də hazırlamışıq. Bu yolun İğdırdan keçməklə Azərbaycanın Naxçıvan Muxtar Respublikasına birləşdirilməsi məsələsi də gündəmdədir. Bakı-Tiflis-Qars dəmir yolunun Türkiyə hissəsinin tikintisində son tamamlama işləri gedir. Yaxın vaxtlarda işlər başa çatdırılacaq və Bakı-Tiflis-Qars dəmir yolu tam istifadəyə veriləcək".
Nazirlik rəsmisi qeyd edib ki, Azərbaycanın təşəbbüsü ilə reallaşdırılan bu layihə ölkələrimizin iqtisadi inkişafında, xalqlarımızın rifah halının yaxşılaşmasında, dostluq və qardaşlıq əlaqələrimizin möhkəmlənməsində mühüm rol oynayacaq. Onun sözlərinə görə, Türkiyə Çindən Avropaya qədər uzanan, Asiya və Avropanı birləşdirəcək bu yolun vacibliyini yaxşı bilir: "Bakı-Tiflis-Qars dəmir yolu tezliklə istismara verilməlidir. Türkiyə tərəfi bunun üçün bütün mümkün vasitələrdən istifadə edir".
Xatırladaq ki, Türkiyədə "Marmaray" dəmiryol xəttinin tamamlanması və Bakı-Tiflis-Qars dəmir yolunun istifadəyə verilməsi ilə Londondan Pekinə qədər olan məsafə, demək olar ki, bir-birinə qovuşacaq. Bu layihə Azərbaycan, Gürcüstan və Türkiyə arasındakı əlaqələri daha da gücləndirməklə yanaşı, Orta Asiya və Çinə qədər bütün ölkələri bir-birinə bağlayacaq.
Yuxarıda qeyd olunduğu kimi, layihə işə düşdükdən sonra Naxçıvana da dəmir yolu ilə getmək mümkün olacaq. Qeyd edək ki, Azərbaycanın iqtisadi sferada əsas hədəflərindən biri də Naxçıvanla dəmir yolu əlaqəsinin yaradılmasıdır. Bunun üçün ölkəmiz xeyli müddətdir ki, Qars-İğdır-Naxçıvan dəmir yolunun tikintisini xüsusi diqqət mərkəzində saxlayır. Qeyd edək ki, Qars-İğdır-Naxçıvan dəmir yolu Bakı-Tiflis-Qars dəmir yolu bağlantısının davamı olacaq. Layihə çərçivəsində Naxçıvan Muxtar Respublikası ərazisində Muxtar Respublikanı Türkiyə ilə birləşdirəcək dəmir yolunun tikintisi nəzərdə tutulur. Bütün bunlar Bakı-Tiflis-Qars dəmiryolunun nə qədər əhəmiyyət daşıdığını bir daha göstərir. Ən əsası isə, bu xətt Azərbaycanın tranzit ölkə kimi əhəmiyyətini daha da artıracaq. Beləliklə, aydın görünür ki, Bakı-Tiflis-Qars dəmiryolu layihəsi bölgə ölkələri üçün iqtisadi və strateji baxımdan böyük önəmə malikdir. İldə 1 milyon sərnişin, 6,5 milyon ton yükdaşıma qabiliyyətinə malik olan bu layihə işə düşdükdən sonra növbəti illər ərzində onun vasitəsilə ildə 3 milyon sərnişin və 17 milyon ton yük daşımaq mümkün olacaq.
Amma Azərbaycan üzərindən yükdaşımalar təkcə Bakı-Tiflis-Qars dəmir yolu ilə həyata keçməyəcək. Şərqi Qara dəniz İxracatçılar Birliyi idarə heyətinin sədri Əhməd Hamdi Gürdoğan digər yollarla da Azərbaycan vasitəsilə yükdaşımaları artırmaqda maraqlı olduqlarını bildirir: "Azərbaycan beynəlxalq yükdaşımalarında mühüm rol oynayır. Eyni zamanda, Böyük İpək yolunun Azərbaycansız istismarını və inkişafını təsəvvür etmək olmur. Lakin bəzən bizdən asılı olmayan problemlər də yaranır. Məqsədimiz birlikdə həmin problemləri həll etmək, Asiya ilə Avropanı birləşdirən böyük layihələrin tez bir zamanda həyata keçirilməsinə nail olmaqdır. Biz Xəzər dənizi vasitəsilə beynəlxalq yükdaşımalarının həcmini artırmaq və vaxt itkisinin qarşısını almaq üçün Azərbaycanda mövcud olan logistik mərkəzlərin inkişafına dəstək vermək, yeni logistik mərkəzi açmaqla dənizə yeni dalğaqıran gəmilərin buraxılmasını istəyirik".
Bir məqamı da qeyd edək ki, Azərbaycan vasitəsilə yükdaşımalara təkcə Türkiyə maraq göstərmir. Qonşu Rusiya da Azərbaycanın tranzit potensialından geniş istifadə etməyə başlayıb. Bu xüsusda Azərbaycanın və Rusiyanın ötən il birgə təsis etdiyi "AzRusTrans" müştərək müəssisəsi regionda tranzit daşımalar üzrə fəaliyyətini genişləndirib. Şirkətin baş direktoru Cavid Quliyevin sözlərinə görə, şirkət Azərbaycan üzərindən Rusiya taxılını Gürcüstana tədarük etməyə başlayıb: "Azərbaycan üzərindən tranzit yüklərin daşınması ilə bağlı yeni layihənin icrasına başlamışıq. Belə ki, Amerikanın aqrar sahədə ixtisaslaşmış "Bunge" və İsveçrənin "Glencore İnternational" şirkətinin Rusiyada nümayəndəliyi fəaliyyət göstərir. Bu şirkətlərlə əldə etdiyimiz razılaşma əsasında onların Gürcüstana tədarük etməli olduqları yükü "AzRusTrans" çatdırır. Tərəflərlə 14 min tona yaxın taxılın daşınmasına dair razılıq əldə etmişik və mart ayında 8 min ton yük Azərbaycan üzərindən Rusiyadan Gürcüstana çatdırılıb. Apreldə həmin yükün 6 min tonu daşınıb. May ayında da bu proses davam edəcək". Azərbaycan üzərindən tranzit yüklərin daşınmasının üstünlüklərini qeyd edən C.Quliyev bildirib ki, indiyə qədər Rusiyadan Gürcüstana taxıl Azov dənizi - Qara dəniz hövzəsindən keçirilərək Batumiyə çatdırılır, oradan isə Qardabani şəhərinə gedirdi: "Yüklərin Azərbaycan üzərindən daşınması isə həm vaxt, həm təhlükəsizlik, həm də iqtisadi baxımdan olduqca əlverişlidir".
Tahir TAĞIYEV
