İldırım Qurbanov: "Limit 30-35 minə kimi artırılsa, məncə daha yaxşı olar"
Yüksək dinamizmlə inkişaf edən Azərbaycan hazırkı mərhələdə iqtisadi həyatın bütün sahələrində şəffaflığı və hesabatlılığı təmin etməyə, müasir dünyanın tətbiq etdiyi yeniliklərdən səmərəli şəkildə bəhrələnməyə çalışır. Hökumət müasir mexanizmlərin tətbiqi yolu ilə cəmiyyətdə özünü göstərən neqativ hallara, o cümlədən vergidən yayınma və korrupsiyaya qarşı mübarizə tədbirlərini genişləndirmək niyyətindədir. Nağdsız ödəniş sisteminin inkişafı, nağdsız dövriyyənin genişləndirilməsi cəmiyyətdə maliyyə sabitliyinin qorunub saxlanması baxımından da zəruri sayılır.
Prezidentin 23 dekabr 2016-cı il tarixli Sərəncamı ilə təsdiq edilmiş "Nağdsız hesablaşmalar haqqında" Azərbaycan Respublikasının Qanunu isə ölkədə nağdsız ödəniş sisteminin genişləndirilməsi üçün geniş imkanlar açır. Nağdsız hesablaşmaların hüquqi və iqtisadi əsaslarını müəyyən edən qanunun məqsədi ölkə ərazisində mülki dövriyyənin iştirakçıları arasında aparılan əməliyyatların və hesablaşmaların şəffaflığını, istehlakçıların hüquqlarının müdafiəsini təmin etmək, nağd pul hesablaşmalarının nağdsız hesablaşmalarla əvəzlənməsini stimullaşdırmaq, bank sisteminin inkişafını sürətləndirməkdir.
Qanuna əsasən, nağdsız hesablaşma dedikdə bir şəxsin bank hesabından digər şəxsin bank hesabına köçürülməklə (o cümlədən ödəniş alətləri (ödəniş kartları, ödəniş tapşırığı və s.) və ödəniş vasitələri (mobil telefon aparatları, kompyuter və digər avadanlıq) ilə həyata keçirilən hesablaşmalar nəzərdə tutulur.
O da məlumdur ki, bu ilin martında Maliyyə Bazarlarına Nəzarət Palatasının (MBNP) kommersiya banklarına göstərişinə əsasən, hüquqi və fiziki şəxs olan vergi ödəyicilərinin bank hesablarından nağd vəsaitlərin çıxarılmasına qadağa qoyulub. Belə ki, hüquqi şəxslər və fiziki şəxs olan sahibkarların yalnız mal-materialların alınması üçün istifadə oluna bilən nağd vəsaitlərin hesablardan çıxarılması müvəqqəti olaraq dayandırılıb. Notariuslardan başqa istənilən hüquqi şəxslər və fiziki şəxs olan sahibkarlar tərəfindən nağd pulun çıxarılması ilə bağlı istənilən əməliyyat bank rəsmilərinə müraciət edilmədən aparıla bilməz.
Bütövlükdə, bankların nağd vəsait çıxarılmasına qarşı məhdudiyyət qoyması korrupsiyaya qarşı mübarizədə, ölkədə şəffaflığın təmin olunmasında necə rol oynayacaq? Məsələyə münasibət bildirən iqtisadçı-ekspert İldırım Qurbanovun sözlərinə görə, bunun bir sıra üstünlükləri var: "Bu addım aparılan bank əməliyyatlarının izlənilməsi üçün zəruridir. Çünki bu minvalla vəsaitlərin təyinatına uyğun xərclənməsinə nəzarət etmək mümkün olacaq. Bu həm də vergidən yayınmanın qarşısını alacaq. Sosial baxımdan ona görə yaxşıdır ki, əməkhaqqının nağdsız köçürülməsi vergidən yayınmanın qarşısını alacaq. İqtisadi baxımdan sahibkarlıq sahəsində şəffaf fəaliyyət üçün bu zəruridir. Sadəcə, nağdlaşdırma limiti 30-35 minə kimi artırılsa, məncə daha yaxşı olar. Ona görə ki, sahibkarlar əldə etdiyi gəlirləri rahat nağdlaşdıra bilsin. Bunun konkret faydası odur ki, kölgə iqtisadiyyatının qarşısını almaq mümkün olacaq. Bütün əməliyyatlar görünəcək. Bəzi müəssisələr gəlir vergisindən yayınmaq məqsədilə rəsmi əməkhaqqını az göstərir, amma indi bu halların qarşısı alınacaq. Bu, işçi və işəgötürən münasibətlərinə də öz töhfəsini verəcək".
Vidadi ORDAHALLI
