Rəşad Həsənov: "Hesab edirəm ki, faiz dərəcələri 16 faizə endirilməlidir"
Azərbaycanda sosial sığorta ödənişlərinin optimallaşdırılması üzrə qanun layihəsi hazırlanır. Bunu mətbuata açıqlamasında əmək və əhalinin sosial müdafiəsi nazirinin müavini İdris İsayev Türkiyə-Azərbaycan iş adamları və sənayeçiləri İctimai Birliyinin Ümumi Şurasının keçirilən iclasında deyib. Nazir müavininin sözlərinə görə, həmçinin, əmək münasibətlərinin modernləşdirilməsi ilə bağlı təkliflər hazırlanır.
O da məlumdur ki, hər bir dövlətin makroiqtisadi siyasətinin əsas məqsədlərindən biri əmək qabiliyyətli insanların məşğulluğunu yüksək səviyyədə təmin etməkdir. Məşğulluğun yüksək səviyyədə təmin olunması da, öz növbəsində, ölkədə olan məhsuldar qüvvələrdən səmərəli istifadəyə gətirib çıxarır.
Hazırda Avropa İttifaqının üzvü olan dövlətlərin hər birində ayrı-ayrılıqda məşğulluq siyasəti mövcuddur və bu siyasət həmin ölkələrin oturuşmuş iqtisadi sisteminə əsaslanır. Azərbaycanda isə gizli əmək bazarının mövcudluğu məşğulluq siyasətinin müəyyənləşdirilməsinə əngəl yaradır. Məhz bu səbəbdən də qeyri-rəsmi məşğulluq Azərbaycan iqtisadiyyatı üçün ciddi problemlərdən biri olaraq qalmaqdadır.
Son vaxtlar hökumətin bu sahəyə diqqəti artmaqdadır. Problemin qarşısını almaq üçün kompleks tədbirlər görülür. Bunlardan biri də sosial sığorta ödənişləri ilə bağlıdır. Görünən odur ki, hökumət bu sahədə daha mükəmməl sistemin yaradılmasında qərarlıdır. Bu baxımdan sosial sığorta ödənişlərinin optimallaşdırılması üzrə qanunun mahiyyəti nədən ibarət ola bilər? Bu sahədə hansı məqamlara diqqət edilməlidir? Məsələyə münasibət bildirən iqtisadçı-ekspert Rəşad Həsənovun sözlərinə görə, sığorta dərəcələrinin müyyən olunması daha çox əhəmiyyət kəsb edir: "Çünki qeyri-neft iqtisadiyyatında əmək bazarı kifayət qədər qeyri-leqaldır. Hökumət bu istiqamətdə təşəbbüsləri artırmaq və əmək bazarında leqallığı təmin etmək istəyirsə, o zaman sahibkarlıq xərclərinin azaldılması istiqamətində addımlar atmalıdır. Bunlardan biri də sosial sığorta ödənişləri ilə bağlıdır. Məsələn, hazırda tətbiq olunan qaydalarla işəgötürənlə işçi arasında bağlanan müqaviləyə əsasən, sosial sığorta ödənişi 22 faizdir. Yəni əməkhaqqının 22 faizi sahibkar, 3 faizi isə işçi tərəfindən ödənilir. Nəzərə almaq lazımdır ki, sahibkar tərəfindən 22 faiz ödəniş yetərincə yüksəkdir. Ümumilikdə, əməkhaqqının 25 faizi həcmində sığorta ödənişinin özü də yüksək rəqəmdir. Ona görə də davamlı olaraq təklif edirik ki, bu göstəricilərin üzərində yenidən işləmək lazımdır. Hazırkı şərtlər daxilində prosesi təşviq etmək, əmək bazarını leqallaşdırmaq istəyiriksə, bu faiz dərəcələri azaldılmalıdır. Hesab edirəm ki, faiz dərəcələri 16 faizə endirilməlidir. Bunun 13 faizi sahibkar, 3 faizi isə işçi tərəfindən ödənilməklə təmin edilsin. Bu istiqamətdə atılan addım ola bilsin ki, qısamüddətli dövrdə dövlət büdcəsi üçün müəyyən itkilərə gətirib çıxarsın. Ancaq orta və uzunmüddətli dövrdə kontingentin çoxalması, əmək bazarının leqallaşması sığorta daxilolmalarının artmasına gətirib çıxaracaq. Belə olsa, sahibkarlar və işçilər bu təşəbbüsə qoşulmaqda maraqlı olacaq. Son nəticədə bu, ölkədə iqtisadi mühitin liberallaşmasına öz müsbət təsirini göstərəcək". Vidadi ORDAHALLI
