Avtomobil bazarında son vəziyyət burada tələb olmasa da, qiymətlərin artmaqda olduğunu üzə çıxarır. Bahalaşma özünü əsasən buraxılış ili köhnə olan maşınlarda göstərir. Elə bazarda da ən çox tələbat ikinci əl avtomobillərədir. Məsələnin digər maraq doğuran tərəfi isə odur ki, ölkəyə ikinci əl avtomobillər çox az gətirildiyindən, tələbin uzun müddət belə maşınlar hesabına ödənilməsi də mümkün deyil. Bu fonda ekspertlər hesab edir ki, yaranmış vəziyyətdə yerli istehsal olan və xaricilərə nisbətən daha ucuz başa gələn maşınlar hesabına tələbi ödəmək olar. Belə vəziyyət həm də yerli avtomobil sənayesinin daha sürətli inkişafına imkan verərdi.
Bir məqamı da qeyd edək ki, məlum devalvasiyalardan sonra Azərbaycana yeni maşınların gətirilməsi qiymət artması səbəbindən xeyli azalıb. Düzdür, bu ilin ilk rübündə ölkəyə 1431 ədəd nəqliyyat vasitəsi gətirilib ki, bu da ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 5% çoxdur. 2016-cı ilin yanvar-mart aylarında 1362 ədəd nəqliyyat vasitəsi idxal olunub. Lakin artım yük avtomobillərinin hesabına baş verib. Minik avtomobillərinin idxalı isə 4% azalıb. Bu ilin qeyd olunan dövründə 1185 ədəd minik avtomobili gətirilibsə, ötən ilin eyni dövründə bu rəqəm 1235 ədəd təşkil etmişdi. Yeni minik avtomobillərinin idxalının azalmasına səbəbsə onların qiymətinin yüksək olmasıdır. Belə vəziyyətdə nisbətən ucuz maşınlara tələb daha sürətlə artır və bu da onların qiymət yüksəlməsinə gətirib çıxarır. Alıcılar da qiymət artımının çox olduğunu deyir. Ümumiyyətlə, aprel ayında Azərbaycanda ikinci əl avtomobillər xeyli bahalaşıb. Avtomobil ekspertlərinin sözlərinə görə, Azərbaycanda avtomobil bazarında yay aylarında tələbatın kəskin azalması qiymətlərin aşağı düşməsinə səbəb olur. Bunu nəzərə alan avtomobil alverçiləri qiymətləri son bir ayda xeyli bahalaşdırıb. Əmlak bazarı üzrə ekspert Vaqif Hüseynov "fins" portalına açıqlamasında bunu təsdiqləyir. Ekspertin sözlərinə görə, Azərbaycanda yay aylarında bütün sahələrdə üzrə, demək olar ki, bazar dayanır: "Bu eynilə avtomobil bazarına da aiddir. Avtomobil alverçiləri də yay aylarında satışlarda yenidən durğunluq olacağını əvvəlcədən bildikləri üçün qazancı indidən çıxarmağa çalışırlar. Bunun nəticəsində isə son bir ayda ikinci əl avtomobillərin qiymətlərində kəskin bahalaşma müşahidə edilir". Aprel ayının ilk 3 həftəsində ikinci əl avtomobil bazarında qiymətlər 20%, son bir həftədə isə 10% artıb. Xüsusilə də qiymət artımı Azərbaycan bazarında işlək avtomobillərdə, köhnə "Mercedes", "Opel" və "KİA", "Hyundai" modellərində müşahidə edilir. Məsələn, 1998-2000-ci illərə aid "Mercedes E Class" mart ayında 6 500 manata satılırdısa, indi 9 000 manata kimi bahalaşıb. Vaqif Hüseynov bu xüsusda başqa maraqlı faktlara da diqqət çəkir: "Ötən həftə 5 500 manata təklif edilən köhnə "Mercedes C Class"ı müştəri bazara qayıdıb almaq istəyib, eyni maşını ona 9 200 manata təklif ediblər". Eyni fərq köhnə "Opel"lərin də qiymətlərində müşahidə edilir. Məsələn, 1998-1999-cu illərə aid "Opel Vectra" bir həftə əvvəl 2 500 manata satılırdısa, indi bazarda bu modelin qiyməti 4 500 manata yüksəlib. "KİA" və "Hyundai" modellərində isə hətta artım dollarla müşahidə edilir. 2011-2014-cü illərə aid "KİA Sportage" və "Hyundai ix35" modelləri 10-12 min dollardan 15 min dollara kimi bahalaşıb.
Beləliklə, göstərilənlər maşın bazarında köhnə avtomobillərin qiymətində əsaslı artım olduğundan xəbər verir. Bu fonda əksər ekspertlər hesab edir ki, ölkədə istehsal edilən yeni maşınlar daha çox həcmdə bazara çıxarsa, bu, mühüm yeniliklərə gətirib çıxara bilər. Əvvəla, yerli istehsal olan maşınların buraxılış ili təzədir və bu da onlara marağı artıracaq. İkincisi, həmin avtomobillərin qiyməti də münasib olduğundan, köhnə maşınlarla müqayisədə onların daha tez satılması da mümkün sayılır. Özü də yerli avtomobillərlə bağlı vəziyyət göstərir ki, bu maşınlar xaricdə istehsal edilənlərdən keyfiyyət baxımından heç də geri qalmır. Digər tərəfdən fikirlər səslənir ki, vergi güzəştlərinin tətbiq edilməsi yerli avtomobil istehsalının artımı və satışına müsbət təsir göstərə bilər. Xatırladaq ki, Azərbaycanda yerli avtomobil istehsalı Naxçıvan Avtomobil Zavodunda həyata keçirilir.
Tahir TAĞIYEV
