Turizm sektorunun inkişafı istiqamətində görülən işlər öz müsbət nəticələrini verməkdədir. Elə bunun nəticəsidir ki, həm Azərbaycana gələn turistlərin sayı artıb, həm də turizm xəttilə əldə edilən gəlirlərin miqdarında əhəmiyyətli dərəcədə ratım olub.
Ekspertlər bu sahədə prosesin gedərək daha geniş vüsət alacağını proqnozlaşdırır. Çünki ötən illərlə müqayisədə Azərbaycana müxtəlif istiqamətlərdən gələn turistlərin sayında dinamik artım müşahidə olunur. Məsələn, Rusiyanın Turoperatorlar Assosasiyasının verdiyi məlumata görə, Rusiya turistləri arasında Azərbayacana səfər etmək istəyənlərin sayı artıb. Tələbin artmasına səbəb Azərbaycanda olan otellərin yüksək səviyyədə xidmət göstərməsi, bundan başqa, sanatoriyaların mövcudluğudur. Həmçinin o da bildirilir ki, bu ilin ötən dövrü ərzində Rusiyadan Azərbaycana gələn turistlərin sayında 30 faiz artım müşahidə olunub. İran və ərəb ölkələrindən gələnlərin sayında da xeyli artım var. Yalnız mart ayında qonşu İrandan Azərbaycana 67 min turist gəlib. Bu ilin ilk üç ayında Azərbaycana 545 min əcnəbi turist səfər edib. İl ərzində artımın daha çox olması gözlənir. Belə vəziyyət turizm xətti üzrə gəlirin artması ilə yanaşı, xidmət sektorunun inkişafına da əlavə təkan verir. Elə bunun nəticəsidir ki, Azərbaycanın otel biznesi səmərəliliyin ölçülməsində istifadə olunan 3 əsas meyar üzrə Avropada ən yüksək artım tempi göstərib. Qeyd edək ki, bu barədə Portuqaliyanın "publituris.pt" portalında dərc edilən "Avropanın mehmanxana biznesi 2017-ci ilin birinci rübündə artım nümayiş etdirib" adlı yazıda geniş qeyd olunub. Otel biznesi otaqların tutulması dərəcəsi, hər otaqdan gəlirlər və qiymət meyarları ilə ölçülüb.
STR analitik şirkətinin hesabatına əsasən, 2017-ci ilin ilk rübündə 2016-cı ilin analoji dövrü ilə müqayisədə Azərbaycan mehmanxanalarında otaqların tutulması göstəricisi 74,9 faiz artıb. Ümumi Avropa göstəricisində artım 4,1 faiz olmaqla otaq sifarişi 63,5 faizə bərabər olub. Hesabat dövründə Azərbaycandakı mehmanxanalarda qiymətlər orta hesabla 25,5 faiz yüksəlib. Bir mehmanxana nömrəsindən əldə olunan gəlir isə 119,5 faiz artıb. Bundan əlavə, real vəziyyət göstərir ki, İslam Həmrəyliyi Oyunları ərəfəsində Azərbaycanda otel otaqlarını hamısı tutulub. Amma bu durumda turistlərin qalmaq problemini həll etmək üçün ölkədə özəl çoxmənzilli yaşayış sahələrinin və yaşayış evlərinin mehmanxana və ya mehmanxana tipli obyekt kimi istifadə edilməsi asanlaşır. Bu barədə məsələ Mənzil Məcəlləsinə təklif edilən dəyişiklikdə öz əksini tapıb.
Təklif edilən dəyişikliyi şərh edən "MBA Group" konsaltinq şirkətinin baş direktoru, daşınmaz əmlak sahəsində ekspert Nüsrət İbrahimov bildirib ki, bu dəyişiklik insanlara öz yaşayış evlərindən daha asan şəkildə mehmanxana və ya hostel kimi istifadə etmək şəraiti yaradır: "Hazırkı qanunvericiliyə əsasən, yaşayış sahəsinin qeyri-yaşayış sahəsinə keçirilməsi üçün müvafiq icra hakimiyyəti orqanından icazə almalısan, ancaq dəyişiklikdən sonra mehmanxanalar yaşayış kateqoriyasına aid ediləcəyi üçün buna ehtiyac qalmır. Yəni hazırkı qanunvericiliyə əsasən, mehmanxanalar qeyri-yaşayış kateqoriyasına aid edilir, dəyişiklikdən sonra isə mehmanxanalar yaşayış kateqoriyasına aid ediləcək. İnsanlar yaşayış evlərini alıb kiçik hostellər edirlər və onun üçün müvafiq icra hakimiyyətinə müraciət edirlər. Bu dəyişiklik Mənzil Məcəlləsinə ona görə edilir ki, icra hakimiyyətinə müraciət etməyə ehtiyac qalmasın, insanlar bunun üçün get-gələ düşməsin". N.İbrahimov bildirib ki, bununla belə, öz yaşayış evini mehmanxana və ya kiçik otel kimi istifadə etmək istəyənlər Vergilər Nazirliyində, Mədəniyyət və Turizm Nazirliyində qeyidiyyatdan keçməlidir, eyni zamanda müəyyən standartlar var ki, onlara əməl olunmalıdır. O qeyd edib ki, yaşayış evi mehmanxana və ya kiçik otel kimi istifadə edilirsə, onun giriş-çıxışı ayrı olmalı, ətrafda yaşayan insanlara maneçilik törətməməlidir. Hesab edilir ki, atılan addımlar turizm sektorundan sadə insanların da gəlir götürməsinə səbəb olacaq. Eyni zamanda bu, ölkədə otel biznesinin inkişafını daha da sürətləndirəcək. Çünki otelçilik gedərək daha gəlirli biznesə çevrilir. Bunun nəticəsidir ki, təkcə ötən ildə mehmanxana və mehmanxana tipli müəssisələrin gəlirləri 234,4 milyon manat olub. Bu, əvvəlki ildəkindən 28 faiz çoxdur. Gəlirlərin 139,8 milyon manatı xarici vətəndaşlara göstərilmiş xidmətlər nəticəsində formalaşıb. Gəlirlərin 60,7 faizi nömrələrin təqdim olunması üzrə xidmətlərdən, 24,6 faizi içkilər də daxil olmaqla qida məhsullarının satışı üzrə xidmətlərdən əldə edilib. Cari il ərzində turistlərin sayının artması nəticəsində gəlirlərin həcminin daha çox olması gözlənir.
Tahir TAĞIYEV
