Ruslan Atakişiyev: "Mərkəzi Bankın siyasəti ondan ibarətdir ki, banklar alternativ maliyyə mənbəyi tapsın"
Məlumata görə, Azərbaycan Mərkəzi Bankı (AMB) yay aylarında uçot dərəcəsini endirməyə başlaya bilər. Belə ki, dolların məzənnəsinin sabitləşməsi, dünya bazarında neft qiymətlərinin yüksəlməyə davam etməsi, Azərbaycanın yeni iqtisadi konyunkturaya uyğunlaşması, maliyyə sabitliyinin bərpa edilməsi fonunda AMB uçot dərəcəsinin endirilməsi məsələsinə baxa bilər.
Qeyd edək ki, AMB ən son 2016-cı il sentyabrın 14-də uçot dərəcəsini 9,5 %-dən 15 %-ə yüksəldib.
Azərbaycanda pul kütləsinin həcminin optimallaşdırılması dollara tələbatı getdikcə aşağı salır.
Dövlət Gömrük Komitəsindən verilən məlumatda bildirilib ki, Azərbaycanın 2017-ci ilin ilk rübündə idxalı keçən ilin analoji dövrü ilə müqayisədə 17,1 % azalma göstərib. Əksinə, ixracın həcmi isə 49,2 % artıb.
Dolların məzənnəsi 1,70 AZN/USD səviyyəsində sabitləşərsə, o zaman AMB-nin depozit və notlara, eləcə də kommersiya banklarının isə əmanətlərə görə 15 % kimi yüksək gəlirlilik ödəməsi imkansız olacaq. Faizlərin endirilməsinə başlanması və dolların məzənnəsinin sabitləşməsi əhalinin dollar aktivlərindən tədricən imtina etməsinə gətirib çıxaracaq. Məlumatda o da bildirilir ki, ilin sonuna qədər əmanətlərdə dollarlaşma dərəcəsinin cari 80 % səviyyəsindən 50 %-ə enəcəyi proqnozlaşdırılır. Faizlərin azaldılmağa başlaması əhalinin daha uzun müddətə və yüksək faizlə əmanət yerləşdirməsinə, nəticədə kommersiya banklarının manatla kreditləşməni bərpa etməsinə gətirib çıxaracaq.
Bütün bu deyilənlərin fonunda, Mərkəzi Bankın uçot dərəcəsini aşağı salacağı nə dərəcədə realdır? Məsələyə münasibət bildirən İqtisadi Resursların Öyrənilməsi Mərkəzinin direktoru Ruslan Atakişiyevin sözlərinə görə, uçot dərəcəsinin indiyə qədər artırılmasında məqsəd o idi ki, mövcud banklar alternativ maliyyə mənbəyi tapsın: "Yəni həm yerli, həm də xarici investisiya mənbələrini iqtisadiyyata yönəltsinlər. Uçot dərəcəsinin aşağı salınması meyli yaranarsa, buna yenidən baxıla bilər. Nəzərə almaq lazımdır ki, əhalinin banklardan əmanətləri geri götürmə halları artıb. Bu da bankların pula ehtiyacının daha da artmasına səbəb olur. Yaranan vəziyyət, öz növbəsində, həmin bankların Mərkəzi Banka daha çox müraciət etməsi üçün zəmin yaradır. Ancaq müşahidələrə əsasən, hələ ki, AMB-nin uçot dərəcələrini aşağı salmaq istəyi görünmür. AMB-nin siyasəti ondan ibarətdir ki, banklar alternativ maliyyə mənbəyi tapsın. O baxımdan belə bir addımın atılması gözlənilmir". Vidadi ORDAHALLI
