Natiq Cəfərli: "2016-cı il ərzində təmir-tikinti xərclərinin 36-37 faiz azalması ümumi iqtisadi aktivliyə mənfi təsir göstərib"
2016-cı ildə ölkə rezidentləri tərəfindən 59 mlrd. 987,7 mln. manatlıq və ya 2015-ci ildəkindən 3,8 % az ümumdaxili məhsul (ÜDM) istehsal edilib. Dövlət Statistika Komitəsinin məlumatına əsasən, azalmanın əsas səbəbi tikinti sektorunda əlavə dəyərin 2015-ci ilə nisbətən 27,6 % azalması olub.
Eyni zamanda, bu dövrdə informasiya və rabitə sahələrində əlavə dəyər istehsalı 4,5 %, kənd təsərrüfatı, meşə təsərrüfatı və balıqçılıq sahələrində 2,6 %, ticarət və nəqliyyat vasitələrinin təmiri sahələrində 1,5 %, sənayedə 0,4 %, turistlərin yerləşdirilməsi və ictimai iaşə sahələrində isə 0,1 % artıb.
Keçən il sənayedə 22 mlrd. 434,5 mln. manatlıq, ticarət və nəqliyyat vasitələrinin təmiri sahələrində 6 mlrd. 152,2 mln. manatlıq, tikintidə 6 mlrd. 4,4 mln. manatlıq, nəqliyyat və anbar təsərrüfatı sahələrində 4 mlrd. 102,4 mln. manatlıq, kənd təsərrüfatı, meşə təsərrüfatı və balıqçılıqda 3 mlrd. 369,6 mln. manatlıq, turistlərin yerləşdirilməsi və ictimai iaşə sahələrində 1 mlrd. 436,3 mln. manatlıq, informasiya və rabitə sahələrində 1 mlrd. 60,2 mln. manatlıq əlavə dəyər yaradılıb.
ÜDM-in 10 mlrd. 836,9 mln. manatı iqtisadiyyatın digər sahələrində istehsal edilib, məhsula və idxala xalis vergilər 4 mlrd. 591,2 mln. manat təşkil edib.
Yola saldığımız ildə ümumdaxili məhsulun 39 mlrd. 403,1 mln. manatı, yəni 65,7 %-i iqtisadiyyatın qeyri-neft sahələrinin, 34,3 %-i (20 mlrd. 584,6 mln. manatı) isə neft-qaz sektorunun payına düşüb.
Mövzu barədə danışan iqtisadçı-ekspert Natiq Cəfərli qeyd etdi ki, iqtisadiyyatda 3,8 faiz geriləmənin qeydə alınması narahatedici bir rəqəmdir: "Təəssüf hissilə qeyd etmək lazımdır ki, belə bir hal ölkə iqtisadiyyatında yaşandı. İqtisadiyyatdakı azalmanın səbəbləri müxtəlifdir. İlk öncə neftin qiymətinin aşağı düşməsi iqtisadi aktivliyə təsir göstərib. Ardınca bank sektorunda yaşanan gərginliklər müəyyən təlatümlərə səbəb oldu. Uzun zaman idi ki, iqtisadi model əsasən təmir-tikinti üzərində qurulmuşdu. Büdcə layihələri, büdcədən ayrılan təmir-tikinti xərcləri iqtisadiyyatın əsas lokomotivinə çevrilmişdi. Son illər, xüsusən də 2016-cı il ərzində təmir-tikinti xərclərinin 36-37 faiz azalması ümumi iqtisadi aktivliyə mənfi təsir göstərdi. Tikinti sektorunda qeydə alınan durğunluq digər sahələrdə də öz təsirini göstərir. Əsasən tikinti məhsullarının istehsalı və daşınması sahəsinə təsir göstərdi. Təmir-tikintinin azalması ümumdaxili məhsulun azalmasında ciddi rol oynadı. Amma bununla yanaşı, bank sektorunun zəifləməsi, xarici ticarətin geriləməsi bu sahəyə təsirsiz qalmadı. Bu göstəricilər iqtisadiyyatın daralmasına səbəb olub".
Günel CƏLİLOVA
