İlham Şaban: "Bu göstərici Azərbaycanın mənfəət neftinin daxilolmalarının 2015-ci il nəticəsini üstələməsinə imkan vermir"
OPEC-ə daxil olmayan 12 ölkə Vyanada keçirilən neft hasilatçıları görüşündə gündəlik neft hasilatını 558 min barrel azaltmağa razılaşıb.
Rəsmi məlumata əsasən, Azərbaycan neft istehsal edən ölkələrin Vyana görüşündə gündəlik hasilatı 35 min barrel azaltmağa razı olub. İri neft hasilatçılarını birləşdirən OPEC üzvləri ilə kartelə daxil olmayan ölkələrin görüşü dekabrın 10-da keçirilib. Qeyri-OPEC ölkələri gündəlik hasilatı ümumilikdə 558 min barrel azaltmaq barədə razılığa gəlib. Gələn il yanvarın 1-dən Rusiya gündəlik hasilatı 300 min, Meksika 100 min, Qazaxıstan 50 min, Oman 45 min, Azərbaycan və Malayziya 35 min, Bəhreyn və Ekvatorial Qvineya 12 min, Cənubi Sudan 8 min, Bruney 7 min, Sudan və Boliviya 4 min barrel azaldacaq.
Vyana görüşündə Azərbaycanı təmsil edən energetika naziri Natiq Əliyev deyib ki, OPEC ölkələri gündəlik neft hasilatını 32,5 milyon barrel həcmində saxlamaqla bağlı öhdəliklərini bir daha təsdiqləyib. Nazir bildirib ki, hasilat kvotasına nəzarət məqsədilə Rusiya və Küveytin rəhbərliyi ilə monitorinq komitəsinin yaradılması məqsədəuyğun hesab edilib: "OPEC və təşkilata daxil olmayan ölkələr razılığa gəlib ki, neft bazarında qiymətlərin sabitliyinin uzunmüddətli olması üçün mütəmadi görüşlər keçirilsin. Tədbirdə iştirak etməyən digər qeyri-OPEC ölkələri də razılaşmaya qoşulmağa dəvət olunub".
Bütövlükdə, Azərbaycanın neft hasilatını 35 min barrel azaltması ölkə iqtisadiyyatına necə təsir göstərəcək?
Sözügedən məsələni dəyərləndirən Neft Araşdırmaları Mərkəzinin rəhbəri İlham Şaban buna bir neçə prizmadan yanaşır: "Hesab edək ki, gələn il Azərbaycan neftinin orta ixrac qiyməti bu illə müqayisədə 27 faiz artaraq 57 dollar təşkil edəcək. Belə bir variant istisna edilmir. Ancaq onun il ərzində formalaşması üçün də ciddi faktorlar olmalıdır: 1) qlobal bazardan kifayət qədər izafi neft yığışdırılmalıdır ki, tələb-təklif nəticəsində belə bir qiymətin il boyu dayanıqlığı təmin edilsin; 2) qismən bazardan izafi neft yığışdırılmalı və dünya iqtisadiyyatında elə inkişaf tempi yaranmalıdır ki, enerjiyə kifayət qədər tələbat artsın və nəticədə 2016-cı illə müqayisədə qiymətdə yaranacaq 27 faizlik artıma görə istehlakçıların problemi yaşanmasın. Azərbaycana gəldikdə isə, gələn il hökumət hasilatın 1,5 mln. tonadək azaldılması ilə bağlı proqnozlarını artıq Milli Məclisə göndərdiyi büdcə paketində qeyd edib. Yəni cari ildə 41,306 mln. ton neft hasilatı gözləyirsə, 2017-də bu göstəricinin 39,796 mln-a qədər azalacağını proqnozlaşdırır. Hesab edək ki, azalma tempi bu qədər olmayacaq. Yəni azalma 1,2 mln. ton həddini keçməyəcək. AÇG-dən, cari ildə olduğu kimi, 31,1 mln. ton deyil, cəmi 30 mln. ton ətrafında neft hasil ediləcək. Onda gələn il Neft Fondu reallıqda 6,8-7 mlrd. dollar arasında gəlir əldə etmək imkanı qazanar. Yəni istənilən halda, bu göstərici, neftin qiymətinin 27 faiz artımında belə, Azərbaycanın mənfəət neftinin daxilolmalarının 2015-ci il nəticəsini üstələməsinə imkan vermir".
Vidadi ORDAHALLI
