Samir Əliyev: "Prosessinq şirkətləri arasında tarif vahid olmalıdır"
Cari ilin oktyabr ayında Azərbaycan daxilində POS-terminallar vasitəsilə 49 mln. manat həcmində nağdsız ödənişlər həyata keçirilib. Bu barədə Azərbaycan Mərkəzi Bankına (AMB) istinadən məlumat yayılıb.
Ümumiyyətlə, cari ilin yanvar-oktyabr ayları ərzində bu ödənişlərin həcmi 411 mln. manat təşkil edib ki, bu da ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 84 mln. manat və ya 25,7 % çoxdur.
Hesabata əsasən, ATM-lər vasitəsilə nağdsız ödənişlərin həcmi isə 2016-cı ilin oktyabrında 25 mln. manat olub. Bu ilin ilk 10 ayı ərzində isə ümumilikdə 265 mln. manata çatıb ki, bu da ötən ilin analoji dövrü ilə eyni səviyyədədir.
Beləliklə, cari ilin ilk 10 ayı ərzində bankomat və POS-terminallar vasitəsilə nağdsız ödənişlərin həcmi illik müqayisədə 84 mln. manat və ya 14 faiz artaraq 676 mln. manata çatıb.
Məlumat üçün qeyd edək ki, ölkədə nağdsız ödənişlərlə bağlı atılan son ciddi addımlardan biri bu ilin yanvar ayından qüvvəyə minməli olan "Aksiz markası ilə markalanmalı olan malların Azərbaycan Respublikasının ərazisində dövriyyəsinin tənzimlənməsi qaydaları" idi. Ancaq bu addım sahibkarlıq subyektlərinin və cəmiyyətin prosesə tam hazır olmaması səbəbindən ajiotaja yol açdı və dövlət başçısının tapşırığı ilə qaydaların tətbiqi təxirə salındı.
Bununla belə, nağdsız ödənişlərin cəmiyyətdə geniş yayılmasının vacib olduğunu bu gün hər kəs etiraf edir. Bu il ötən illə müqayisədə 25 faiz artım olsa da, ümumilikdə digər ölkələrlə müqayisədə Azərbaycanda nağdsız ödənişlərin həcmi elə də böyük deyil.
Bütövlükdə, nağdsız ödənişlərə marağın artması üçün ekspertlər nə təklif edir? Sözügedən məsələni dəyərləndirən iqtisadçı-ekspert Samir Əliyevin fikrincə, böyük həcmdə alqı-satqının aparılmasına qadağa qoyulsa, bu, insanları plastik kartlardan istifadəyə həvəsləndirər: "İnzibati metodlarla paralel, Türkiyə daxil olmaqla, bir sıra ölkələrdə olduğu kimi, nağdsız ödənişlərdə təşviqedici metod qismində bonus sisteminin paralel tətbiq olunması zəruridir. Bonus sisteminin geniş tətbiqi ölkədə nağdsız ödənişlərin artmasına əhəmiyyətli təsir göstərəcək. Geniş yayılmasa da, Azərbaycanda da bəzi ticarət obyektlərində bonus sistemi var. Müştəri alqı-satqı apardıqca, kartında bonus yığılır. Nə qədər çox alqı-satqı aparılsa, o qədər çox bonus yığılır və o bonus pul şəklində qaytarılır. Bu, əhali üçün stimullaşdırıcı tədbirdir. Digər tərəfdən, bu gün Bakı mərkəzdir, amma heç də bütün mağazalarda pos-terminallar yoxdur. Ona görə də diqqət yetirsək, Azərbaycanda kart əməliyyatlarının 90 faizi nağdılaşdırmadır. Bu o deməkdir ki, karta pul gələn kimi insanlar bankomata üz tutur, kartda olan pulu çıxarır. Azərbaycanda hazırda 3 prosessinq şirkəti - "AzəriKart", "MilliKart", "KapitalKart" var. Bu prosessinq şirkətlərinin hər birinin bir neçə bank müştərisi var, bankların kartlarına xidmət göstərirlər. Ölkədə bir prosessinq şirkətinə daxil olan kartdan başqa prosessinq şirkətinə daxil olan bankın bankomatında, yaxud post-terminalında istifadə etdikdə, bu zaman əlavə vəsait çıxılır. Nağdsız ödənişləri stimullaşdırmaq üçün prosessinq şirkətləri arasında tarif vahid olmalıdır. Hesab edirəm ki, bu və digər problemlər həll edilsə, nağdsız ödənişlərə maraq daha da artacaq". Vidadi ORDAHALLI
