Dollar sürətlə ucuzlaşmağa başladı

Tarix: 02.08.2016 / 02:40
Bölmə: İqtisadiyyat

Məlum olduğu kimi, özünün son iclasında ABŞ-ın Federal Ehtiyatlar Sistemi (FED) uçot dərəcəsini dəyişməyib. Qurumun Açıq Bazar Əməliyyatları üzrə Komitəsinin toplantısının yekunu ilə bağlı yayılan məlumatda bildirilir ki, Mərkəzi Bank funksiyalarını yerinə yetirən FES uçot dərəcəsini dəyişməyərək 0,25-0,5%, baza faiz dərəcəsini saxlayıb. Əvvəldən də gözlənildiyi kimi, bu hal dolların ucuzlaşmasına rəvac verib.

Digər tərəfdən ABŞ iqtisadiyyatı ilə bağlı son göstəricilər dünya maliyyə bazarlarında dolları daha böyük sürətlə dəyərdən salmağa başlayıb. Düzdür, FES ABŞ iqtisadiyyatına olan risqlərin azaldığını və məşğulluq bazarının yaxşılaşdığını bildirərək, bu il ərzində faiz artırmaq üçün əlverişli şəraitin yaranmağa başladığını qeyd etdi. Lakin ABŞ Ticarət Nazirliyinin açıqladığı rəqəmlər FES-in dedikləri ilə ziddiyyət təşkil edir. Nazirliyin məlumatına görə, ölkə iqtisadiyyatı ilin 2-ci rübündə 1.2% artıb. Bu artım ekspertlərin gözləntilərindən aşağıdır. Çünki "Bloomberg"in sorğusuna qatılan ekspertlərin gözləntisi 2.5% idi.

2-ci rübdə şəxsi xərclər illik müqayisədə 4.2% artıb, bu, 2014-ci ilin sonundan bəri ən böyük artımdır. Gözlənti 4.4% idi. İlk rüb üzrə iqtisadi artım nisbəti isə 1.1%-dən 0.8%-ə salınıb. FES üzvlərinin faiz artırmaq üçün davamlı yaxşılaşma axtardığı şəraitdə bu məlumat mənzərəyə dair risqləri artırır. Məhz elə bu səbəbdən dolların dəyər itirməsi gözlənir. "Morgan Stanley" Bankının analitikləri də belə hesab edirlər ki, bundan sonrakı bir neçə ay ərzində ABŞ dolları dəyərini ən azı 5 faiz itirəcək. Qeyd olunur ki, ABŞ-ın Federal Ehtiyat Sistemi yaxın vaxtlarda baza dərəcələrini qaldırmayacaq və bu səbəbdən Birləşmiş Ştatların iqtisadiyyatında vəziyyət daha da ağırlaşacaq. Bankın baş valyuta strateqi Hans Redeker bununla bağlı bildirir: "ABŞ iqtisadiyyatının göstəriciləri səbəbindən yetərincə bədbinik. Birləşmiş Ştatlarda daxili tələbatı çox yaxşı səciyyələndirən indikatorlara baxsanız görərsiniz ki, tələbat sürəkli aşağı düşəcək". O qeyd edir ki, məhz bu səbəbdən FES iyulun 27-də baza dərəcəsini 0,25-0,5 faiz səviyyəsində saxlayıb və onu qeyri-müəyyən iqtisadi şəraitdə qaldırmağa cəsarət etməyib. Beynəlxalq Valyuta Fondu da ABŞ iqtisadiyyatında artım tempinin aşağı düşəcəyini proqnozlaşdırıb.

Təbii ki, bütün bunlar dolların da durumuna təsir edir və onu dəyərdən salır. Hesab olunur ki, belə vəziyyət dollar-manat nisbətində də özünü göstərəcək. Dollar hazırda bütün valyutalara nisbətən ucuzlaşdığı üçün manatla müqayisədə də dəyər itirəcək. Aydındır ki, bu durumda manatın bahalaşmasını şərtləndirən amil məhz dolların ucuzlaşması olacaq. Digər tərəfdən bivalyuta səbətinə keçid manatı dünya bazarlarında dollar-avro məzənnəsinə həssas edir. Avro isə bahalaşır, deməli, manat da dollara görə bahalaşmalıdır. Başqa önəmli səbəb odur ki, əmanətlərin dollarlaşdırılması prosesinin yekunlaşmaqda olması, neftin itirdiyi mövqelərini yenidən bərpa etməsi, ən əsası bazarda panik vəziyyətin olmaması artıq manata, belə demək olarsa, rahat nəfəs almağa imkan verir. Eləcə də bu gün bir tərəfdən manat qıtlığı var, digər tərəfdən vətəndaşlar yığdıqları dolları cari xərclər üçün manata çevirməyə məcburdurlar. Beləliklə, manatın məzənnəsinin növbəti günlərdə bahalaşması qaçılmaz sayılır. Çünki bazarın dollar satışı yüksələcək, xarici valyutaya isə tələb azalacaq. Eyni zamanda, dolların manata nisbətən yeni ucuzlaşmalarından ehtiyatlanan vətəndaşların da dollarlarını manata çevirməyi davam etdirəcəyi gözəlinir. Bu isə növbəti günlərdə də dollara sifarişin azalmasına gətirib çıxara bilər. Eyni zamanda Mərkəzi Bankın pul bazasını necə dəyişməsi də bazara təsir göstərəcək. Manatın möhkəmlənməsi və xarici valyuta təklifinin artması həm də daha çox əvvəlki aylarda müşahidə edilən sürətli dollarlaşma prosesi ilə bağlıdır. İkinci devalvasiyadan sonra bankların mövcud nağd aktivləri əsasən dollarlaşdı. Amma indi banklarda manata tələb sürətlə artır və onlar manat ehtiyatının toplanmasına xüsusi diqqət yetirir. Bu fonda aydındır ki, Mərkəzi Bank manat bazasını genişləndirsə, o zaman milli valyutanın möhkəmlənmə prosesi dayanacaq. Lakin bunun əksi gözlənir və bu da bazarda dollar bolluğunun yaranması fonunda ABŞ pulunu ucuzlaşdıracaq əsas amillərdən biri olacaq.

Tahir TAĞIYEV

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 08.07.2026 / 15:30

"Avropa Yaşıl Enerji Dəhlizi" layihəsi icra mərhələsinə keçdi

Tarix: 08.07.2026 / 10:53

Beyləqanda şəkər çuğunduru fiaskosu...

Tarix: 07.07.2026 / 20:28

Sahibkarlara böyük şans açılır - üstəlik “qapı-qapı gəzməyə” son veriləcək...

Tarix: 07.07.2026 / 20:11

İran müharibəsi qlobal enerji təminatında yeni böhran yaradıb...

Tarix: 07.07.2026 / 12:56

Azərbaycanda vençur kapitalı fondları yaradılacaq...

Tarix: 06.07.2026 / 21:45

Ermənistan Azərbaycanla Türkiyənin elektrik şəbəkəsinə qoşulmaq istəyir...

Tarix: 06.07.2026 / 21:05

Avropanın daha bir dövləti Azərbaycanın Orta Dəhliz layihəsinə qoşulur...

Tarix: 06.07.2026 / 19:25

Ermənistan məhsullarının Avropaya çatdlrılmasında ağır problemlər yarandı...

Tarix: 06.07.2026 / 17:09

Rusiya Azərbaycan vasitəsilə Ermənistana 30 vaqon propan göndərdi

Tarix: 06.07.2026 / 15:08

Ermənistan Rusiya qazını Avropa qiymətinə alacaq...

Tarix: 06.07.2026 / 14:06

Rusiya dronla Ukraynada SOCAR-ın yanacaqdoldurma məntəqəsini vurdu...

Tarix: 05.07.2026 / 19:40

"Yeni dəmir yolu Türkiyə, Ermənistan və Azərbaycan arasında nəqliyyat əlaqələrini gücləndirəcək" - Uraloğlu

VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 21.06.2025 / 08:15

Dünyada xaos böyüyür, Azərbaycana təhlükə də artır... - VİDEO

Tarix: 02.07.2026 / 20:10

Dövlət qurumlarının portal və mobil tətbiqləri birləşdirilir - Mehriban Əliyevanın rəhbərlik etdiyi Şura böyük islahatlar mesajını verdi...

Tarix: 02.07.2026 / 15:16

Xırdalan Xəstəxanasına qarşı kəskin iddia - orqan köçürülmüş xəstələr ölüm təhlükəsində?...

Tarix: 25.06.2026 / 20:33

Əmək pensiyası yaşına görə qonşular bizi bir neçə il qabaqlayır...

Rəqəmsal İnkişaf Şurası ilə süni zəka və kibertəhlükəsizliyin yüksəliş yoluna çıxdıq...